III UK 256/19

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2020-05-28

Skład orzekający: Leszek Bielecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracodawca jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne w sytuacji, gdy ubezpieczony wykonuje pracę na rzecz tego pracodawcy w ramach umowy zawartej z osobą trzecią, a jednocześnie jest pracownikiem tego pracodawcy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne dotyczące ustalenia płatnika składek w sytuacjach stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało już wyjaśnione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09. W uchwale tej stwierdzono, że pracodawca jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego wykonującego rzecz swojego pracodawcy pracę w ramach umowy zawartej z osobą trzecią.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami stwierdził, że osoby wykonujące pracę na podstawie umów zlecenia zawartych z L. Ż., a wykonywanych na rzecz Przedsiębiorstwa Autobusowego „K.” Spółki z o.o., podlegają ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy, a płatnikiem składek jest to przedsiębiorstwo. Sąd Okręgowy oddalił odwołania płatnika składek, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Przedsiębiorstwo Autobusowe wniosło skargę kasacyjną, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące ustalenia płatnika składek w opisanej sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i odstąpił od obciążenia odwołującej się strony obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III UK 256/19 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z odwołania Przedsiębiorstwa Autobusowego K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z udziałem F. G., Z. P., L. Ż. o objęcie ubezpieczeniem społecznym i o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 maja 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III AUa (…), I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania II. odstępuje od obciążenia odwołującej się strony obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym na rzecz organu rentowego. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w S. decyzjami z dnia 10 kwietnia 2014 r. (odrębne decyzje względem ubezpieczonych: F. G. i Z. P. ) stwierdził, że wskazani w każdej z nich ubezpieczeni z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia zawartej z L. Ż., a wykonywanych na rzecz ich pracodawcy, podlegają ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych 2 (jednolity tekst: Dz.U. z 2020 r., poz. 266, dalej jako „ustawa systemowa”), a płatnikiem ich składek jest Przedsiębiorstwo Autobusowe „K.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Odwołania od wskazanych decyzji wniósł płatnik składek, a Sąd Okręgowy połączył je do wspólnego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił odwołania, zasądzając od płatnika zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 6 września 2018 r., III AUa (…) oddalił apelację skarżącego odstępując od obciążenia płatnika składek kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania [...] Przedsiębiorstwo Autobusowe „K.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wskazało, że jest ona oczywiście uzasadniona, a w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające wyjaśnienia. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że jak dotąd Sąd Najwyższy w sytuacji z art. 8 ust. 2a w związku z art. 4 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przeanalizował, czy istnieje podstawa prawna do uznania, że w razie zastosowania konstrukcji uznania za pracownika w sytuacji zawarcia umowy z osobą trzecią obowiązek naliczania i odprowadzania składek obciąża pracodawcę, a w szczególności, czy nie należało stosować ogólnej zasady, że płatnikiem jest podmiot zawierający umowę cywilną i z tej racji rozliczający osobę objętą ubezpieczeniem. Zdaniem skarżącego Sąd Najwyższy nie analizował dotychczas, czy w tej sprawie istnieje luka prawna i w jaki sposób taką lukę należałoby wypełnić. Skarżący przytoczył również argumentację opartą na zarzutach niezgodności obciążenia pracodawcy dodatkowymi składkami z przepisami Konstytucji - art. 2, art. 64 ust. 3, art. 84, art. 217. Stwierdzono, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie stanowi wprost, że pracodawca jest płatnikiem składek za zleceniobiorcę, który zawarł umowę z osobą trzecią, a jednocześnie jest pracownikiem tego pracodawcy. Natomiast z art. 4 pkt 2a jednoznacznie wynika, że pracodawca płaci składki za pracowników, natomiast jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne płacą składki za inne osoby, z którymi zawierają umowy cywilne objęte obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. 3 W odpowiedzi pozwany wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie kosztów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W analogicznej sprawie między tymi samymi stronami Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. (III UK 104/19, niepublikowane) odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Należy podkreślić trafność argumentacji przedstawionej w przywołanym postanowieniu, która jest adekwatna również w niniejszym przypadku. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania przedstawiono argumentację świadczącą zdaniem skarżącego o konieczności przyjęcia do rozpoznania z uwagi na wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego, jednak pominięto uzasadnienie stwierdzenia, że skarga jest oczywiście zasadna. W ten sposób, w części dotyczącej drugiej z poruszonych przesłanek, skarga w sposób oczywisty nie czyni zadość normie z art. 3984 § 2 k.p.c. Odnosząc się do argumentów świadczących o wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego należy przypomnieć, że opisana wątpliwość rozstała już wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09 (OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46), w której stwierdzono wprost, że pracodawca, płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego wykonującego rzecz swojego pracodawcy pracę w ramach umowy zawartej z osobą trzecią, jest ten pracodawca. Takie pojmowanie rzeczonych przepisów ustawy systemowej utrwaliło się w jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która została przytoczona w postanowieniu III UK 104/19. Można zatem stwierdzić, że pogląd Sądu na ustalenie płatnika składek w sytuacjach stosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest jednolity, a to zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione. Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jako w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 8 ust. 2art. 4 ust. 2art. 2art. 64 ust. 3art. 84art. 217art. 4 pkt 2art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy