Rw 189/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: płk C. Bakalarski, płk W. Sieracki (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr W. Kubala. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 24 maja 1976 r. na rozprawie sprawy Janusza K., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w:1) art. 208 k.k. na karą 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 1.000 zł grzywny i degradację, 2) art. 208 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny oraz łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2.000 zł grzywny oraz degradację, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 9 kwietnia 1976 r., a ponadto po rozpoznaniu z urzędu sprawy skazanego prawomocnie tymże wyrokiem Marka S. za przestępstwa określone w:1) art. 208 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny, 2) art. 208 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny oraz łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny, na podstawie art. 386, 387 pkt 1, 2, 3 i 4 oraz 384 k.p.k, uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Janusza K. przez:a) uniewinnienie go od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 208 k.k., a opisanego w pkt 2 tegoż wyroku, b) uchylenie orzeczenia o karze łącznej,c) złagodzenie na podstawie art. 57 § 2 i 3 pkt 2 k.k. wymierzonej kary do kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 301 § 1 k.k. odroczył do czasu ukończenia służby wojskowej, i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy.Ponadto z urzędu zmienił powołany wyrok w części dotyczącej skazanego Marka S. przez uniewinnienie go od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 208 k.k., a opisanego w pkt 2 tegoż wyroku, i uchylenie orzeczenia o karze łącznej.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przezeń przestępstwa opisanego w pkt 2 wyroku, uchylenie orzeczenia o wymiarze kary łącznej, znaczne złagodzenie kary wymierzonej za przestępstwo opisane w pkt 1 wyroku i warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie wniesionej przezeń rewizji, i po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o złagodzenie kary wymierzonej za przestępstwo opisane w pkt 1 zaskarżonego wyroku i kary łącznej oraz o utrzymanie z tą zmianą zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie są pozbawione słuszności zawarte w rewizji wywody, zmierzające do uzasadnienia twierdzenia, że sąd pierwszej instancji wbrew wynikom przewodu sądowego ustalił współudział oskarżonego Janusza K. we włamaniu dokonanym przez oskarżonego Marka S. Dokonując tego ustalenia, sąd pierwszej instancji oparł się na złożonych w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnieniach współoskarżonego Marka S., który w kwestii dokonanego przezeń włamania do sklepu wyjaśnił: "Ja ramieniem wypchnąłem szybę z drzwi wejściowych (...) i wszedłem do wewnątrz sklepu, natomiast Janusz K. ubezpieczał mnie przed sklepem (...)". Zaznaczyć jednak należy, że oskarżony Marek S. w późniejszej fazie postępowania przygotowawczego, będąc przesłuchiwany przez prokuratora, zmienił przytoczone wyjaśnienia i twierdził, że w czasie dokonywania kradzieży z włamaniem do sklepu oskarżony Janusz K. nie ubezpieczał go. Przytoczone wyjaśnienia oskarżony Marek S. powtórzył w czasie rozprawy głównej, dodając: "Janusz K. nie ubezpieczał mnie w tym czasie, gdy byłem w sklepie, a ja zupełnie nie zwracałem na niego uwagi i nie wiem, co on w tym czasie mógł robić". Natomiast oskarżony Janusz K. w toku całego postępowania karnego twierdził, że ani nie pilnował, ani nie ubezpieczał oskarżonego Marka S. w tym czasie, gdy dokonywał on włamania do sklepu (...).Podkreślić należy, że istotą współsprawstwa w ujęciu przepisu art. 16 k.k. jest oparte na porozumieniu wspólne działanie co najmniej dwóch osób, z których każda obejmuje swym zamiarem urzeczywistnienie wszystkich określonych przedmiotowych znamion czynu przestępnego. Obiektywnym elementem współsprawstwa jest nie tylko wspólna (w sensie przedmiotowym) realizacja znamion określonej w odpowiednim przepisie tzw. czynności czasownikowej, lecz także taka sytuacja, która charakteryzuje się tym, że czyn jednego współsprawcy stanowi dopełnienie czynu drugiego współsprawcy albo popełnione przestępstwo jest wynikiem czynności przedsięwziętych przez współsprawców w ramach dokonanego przez nich podziału ról w przestępnej akcji. Natomiast subiektywnym elementem, a zarazem warunkiem koniecznym współsprawstwa jest porozumienie, oznaczające nie tylko wzajemne uzgodnienie przez wszystkich współsprawców woli popełnienia przestępstwa, lecz także świadome współdziałanie co najmniej dwóch osób w akcji przestępnej. Porozumienie to jest tym czynnikiem podmiotowym, który łączy w jedną całość wzajemnie dopełniające się przestępne działania kilku osób, co w konsekwencji pozwala przypisać każdej z nich również i tę czynność sprawczą, którą przedsięwzięła inna osoba współdziałająca świadomie w popełnieniu przestępstwa.Wyniki analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalają przyjąć, że zachowanie się oskarżonych odpowiada tym elementom, które jako charakterystyka istoty kodeksowej konstrukcji współsprawstwa przedstawione zostały w wyrażonym wyżej poglądzie. Podkreślić bowiem należy, że przytoczone przez sąd pierwszej instancji fakty (wspólne spożywanie przez obu oskarżonych alkoholu, a następnie wspólne ich samowolne oddalenie się z jednostki wojskowej w celu kupienia napojów alkoholowych, ucieczka obu oskarżonych po dokonaniu przez Marka S. kradzieży z włamaniem w sklepie) nie są tymi okolicznościami, które mogłyby być uznane za obiektywne elementy współdziałania obu oskarżonych w popełnieniu przestępstw określonych w art. 208 k.k. Brak również jakichkolwiek podstaw do ustalenia, że między oskarżonymi zaistniało porozumienie w celu wspólnego dokonania przez nich opisanych w zaskarżonym wyroku przestępstw określonych w art. 208 k.k.(...) W świetle przedstawionych rozważań należało stwierdzić, że kradzież z włamaniem w barze była przestępstwem dokonanym indywidualnie przez oskarżonego Janusza K., a kradzież z włamaniem w sklepie była przestępstwem dokonanym indywidualnie przez Marka S. To stwierdzenie uzasadnia konieczność zmiany zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie obu oskarżonych od zarzutów popełnienia przestępstw określonych w art. 208 k.k., a opisanych w pkt 2 tegoż wyroku, co w konsekwencji powoduje uchylenie wymienionych w sprawie obu oskarżonych kar łącznych.Zgodny wniosek prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej i obrońcy o złagodzenie kary wymierzonej w sprawie oskarżonego Janusza K. uznać należy za zasługujący na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że występek określony w art. 208 k.k. jest przestępstwem przeciwko mieniu i z tego względu wartość zagarniętego mienia jest jedną z tych okoliczności, które powinny mieć istotne znaczenie przy wymiarze kary. Pogląd ten wynika chociażby z tego, że kodeks karny różnicuje ustawowe sankcje karne w zależności od wartości zagarniętego mienia (art. 201 i art. 202 § 2 k.k.), a także z tego faktu, że przepis art. 50 § 2 k.k. nakazuje uwzględnić przy wymiarze kary rozmiar wyrządzonej przestępstwem szkody, której wysokość w odniesieniu do przestępstw przeciwko mieniu wiąże się ściśle z wartością zagarniętego mienia. Jakkolwiek istota określonego w art. 208 k.k. przestępstwa kradzieży z włamaniem nie jest uzależniona od wartości skradzionego mienia, to jednak fakt, że sprawca skradł mienie o minimalnej wartości, powinien być uznany za okoliczność szczególnie łagodzącą w takiej sytuacji, gdy sprawca mimo istniejącej możliwości dokonania kradzieży mienia o wartości znacznie większej ograniczył swój czyn do kradzieży mienia niewielkiej lub wręcz minimalnej wartości, co ze względu na okoliczności zarówno natury podmiotowej, jak i przedmiotowej (mała szkoda) wskazuje na niewielki stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu sprawcy. Oskarżony Janusz K. po włamaniu się do baru skradł tylko trzy butelki "Polococty" o wartości brutto zaledwie 16,50 zł, mimo że mógł dokonać kradzieży mienia o znacznie większej wartości, gdyż w barze tym znajdowały się różne inne towary, a nawet pieniądze w kwocie przeszło 100 zł. Oskarżony Janusz K. w czasie postępowania przygotowawczego naprawił w całości wyrządzoną popełnionym przestępstwem szkodę, wpłacając na rzecz pokrzywdzonej instytucji kwotę 268 zł jako rekompensatę kosztów naprawy uszkodzonych drzwi w barze i wartości skradzionego mienia. W wywiadzie środowiskowym charakteryzuje się oskarżonego jako człowieka cieszącego się dobrą opinią w miejscu swego zamieszkania.(...) Przedstawione okoliczności prowadzą do wniosku, że nawet najniższa kara przewidziana w przepisie art. 208 k.k. byłaby niewspółmiernie surowa zarówno ze względu na niewielki stopień społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przez oskarżonego przestępstwa, jak i ze względu na jego postawę po popełnieniu tego przestępstwa, co w konsekwencji pozwala w myśl przepisu art. 57 § 2 pkt 1 k.k. zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary i wymierzyć taką karę, której wykonanie mogłoby być odroczone na podstawie art. 301 § 1 k.k., gdyż wzgląd na potrzeby obronności kraju, wymagający odbycia przez oskarżonego - żołnierza zasadniczej służby wojskowej w sposób nieprzerwany, jest ważniejszy od bezzwłocznego wykonania przezeń krótkotrwałej kary pozbawienia wolności (por. wyrok Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1972 r., OSNKW 1973, z. 1, poz. 16).