Rw 544/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki. Sędziowie: ppłk E. Zawiłowski, mjr T. Kacperski, (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 1979 r. na rozprawie sprawy Krzysztofa D. i Andrzeja K., skazanych nieprawomocnie za przestępstwa określone art. 234 § 1 k.k. w zbiegu z art. 159 k.k. na kary po 2 lata pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionych przez obrońcę oraz obu oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 11 grudnia 1978 r. w związku z rewizjami obrońcy i oskarżonego zaskarżony wyrok co do oskarżonego Andrzeja K. uchylił i sprawę w tej części przekazał Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w N. do ponownego rozpoznania, natomiast rewizji oskarżonego Krzysztofa D. nie uwzględnił i zaskarżony wyrok co do tego oskarżonego utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizjami oskarżonych i obrońcy oskarżonego Andrzeja K. W złożonych rewizjach oskarżony Andrzej K. i jego obrońca - podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania (art. 387 pkt 2 k.p.k.) i błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 387 pkt 3 k.p.k.) - wnoszą o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przypisanego mu przestępstwa. Natomiast oskarżony Krzysztof D. podnosi w swej rewizji zarzut wymierzenia mu rażąco surowej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.), wnosząc w związku z tym o wydatne złagodzenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności z jednoczesnym warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońców, wnoszących o uwzględnienie wniesionych rewizji, oraz po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Uznając za wiarygodne zeznania funkcjonariusza MO Jana B., czego konsekwencją było uznanie za niewiarygodny dowodu z wyjaśnień oskarżonego Andrzeja K., sąd pierwszej instancji stwierdził w motywach zaskarżonego wyroku, że złożone przezeń w toku rozprawy głównej zeznania są zgodne z tymi, jakie składał on w toku postępowania przygotowawczego.Tymczasem wnikliwa i wszechstronna analiza całokształtu zeznań pokrzywdzonego Jana B., której sąd pierwszej instancji - z obrazą art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. - nie dokonał w zaskarżonym wyroku, upoważnia do wniosku, że pomiędzy wersją zdarzenia podaną przez tego świadka w toku dochodzenia a przedstawioną przezeń podczas rozprawy głównej istnieją istotne - zwłaszcza mające wpływ na ocenę prawną przestępnego zachowania się oskarżonego Andrzeja K. - sprzeczności i rozbieżności. (...)Mimo istnienia tych ewidentnych i istotnych sprzeczności w zeznaniach świadka Jana B., sąd pierwszej instancji - z obrazą art. 337 § 1 k.p.k. - nie odczytał na rozprawie odpowiednich fragmentów złożonych przezeń w toku dochodzenia zeznań. W konsekwencji tego uchybienia Sąd ten - wbrew nakazowi wynikającemu z art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. - w ogóle nie wyjaśnił i nie rozważył w motywach zaskarżonego wyroku tych sprzeczności oraz nie poddał ocenie przyczyn ich istnienia, a jednocześnie - z obrazą art. 357 k.p.k. - przyjął za podstawę ustaleń faktycznych w sprawie zeznania złożone przez świadka Jana B. w toku postępowania przygotowawczego, jakkolwiek zeznań tych - jak już wspomniano - nie ujawnił na rozprawie głównej.W świetle tych ustaleń i stwierdzeń nie sposób również kwestionować faktu, że niewyjaśnienie i nierozważenie przez sąd pierwszej instancji okoliczności, o których mowa, podają w uzasadnioną wątpliwość prawidłowość dokonanej przez ten sąd oceny prawnej przestępnego zachowania się oskarżonego Andrzeja K., a więc uznanie, że miało ono postać czynnej napaści w rozumieniu art. 234 § 1 k.k., nie zaś występku określonego w art. 235 k.k. Wątpliwości w tym zakresie potęgują się, gdy ponadto weźmie się pod uwagę zmienność zeznań pokrzywdzonego Jana B. co do zakresu i form udziału oskarżonego Romana M. w zdarzeniu.Mając więc na względzie to, że powyższe uchybienia miały istotny wpływ na treść wyroku sądu pierwszej instancji, Sąd Najwyższy w związku z rewizjami obrońcy i oskarżonego Andrzeja K. uchylił zaskarżony wyrok co do tego oskarżonego i sprawę w tej części przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania.II. Brak natomiast zasadnych podstaw do chociażby częściowego uwzględnienia rewizji oskarżonego Krzysztofa D.Przede wszystkim podstaw takich nie ma do uznania za wadliwą dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej jego przestępnego działania i w konsekwencji ustalenia, że zachowując się w opisany w zaskarżonym wyroku sposób oskarżony naruszył dwa różne dobra pozostające pod prawnokarną ochroną przepisów art. 234 § 1 i art. 159 k.k.Podstawowym przecież założeniem przewidzianej w art. 10 § 2 k.k. konstrukcji prawnej, zwanej kumulatywną kwalifikacją, jest pełne odzwierciedlenie wszystkich istotnych - z normatywnokarnego punktu widzenia - składników czynu w takiej sytuacji, gdy konkretny czyn wyczerpuje jednocześnie znamiona określone co najmniej w dwóch przepisach ustawy karnej, przy czym między zakresami tych przepisów istnieje logiczny stosunek krzyżowania się (interferencji), a więc w sytuacji, gdy istnieje zbieg przepisów ustawy karnej na tle jednego czynu. Z istoty założeń kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu wynika również, że kwalifikację tę należy stosować tylko wtedy, gdy okaże się, że przepis, który zastosowano w wyniku posłużenia się odpowiednią regułą wyłączającą wielość czynów, nie odzwierciedla całości kryminalnej zawartości czynu, lecz jedynie jej fragment.Analizując w aspekcie tych ogólnych wskazań zakresy przepisów art. 234 § 1 k.k. i art. 159 k.k., dojść należy do wniosku, że między ich zakresami istnieje logiczny stosunek krzyżowania się, przy czym istniejący na tle omawianego czynu zbieg art. 234 § 1 k.k. z art. 159 k.k. nie podlega redukcji. Różne mogą być bowiem formy i sposoby dokonania przez sprawcę przestępstwa czynnej napaści, o której traktuje art. 234 § 1 k.k., jak również różne są przedmioty prawnokarnej ochrony powołanych przepisów. Inaczej mówiąc, rzecz w tym, że nie każdy akt czynnej napaści przewidzianej w art. 234 § 1 k.k. ma dodatkowo postać określoną w art. 159 k.k. (lub art. 158 § 1 k.k.). W konsekwencji oznacza to, że w razie ustalenia, że czyn sprawcy, polegający na dokonaniu przezeń czynnej napaści w rozumieniu uprzednio wskazanym, przybrał ponadto jedną z postaci działania wymienionych w przepisach art. 158 § 1 k.k. albo art. 159 k.k.; dopiero łączne powołanie zbiegających się przepisów (art. 234 § 1 k.k. i art. 158 § 1 k.k. albo art. 159 k.k.) odzwierciedla całość zawartości kryminalnej takiego czynu, każdy z nich zaś tylko pewien jej fragment.Należy zatem wyrazić zapatrywanie, że czyn sprawcy, polegający na dokonaniu przezeń czynnej napaści, o której mowa w art. 234 § 1 k.k., i wyczerpujący ponadto znamiona występku określonego w art. 158 § 1 k.k. lub art. 159 k.k., należy - zgodnie z art. 10 § 2 k.k. - kwalifikować na podstawie zbiegających się przepisów - art. 234 § 1 k.k. z art. 158 § 1 k.k. albo art. 159 k.k.Nie znajdując podstaw do zmiany przyjętej przez sąd pierwszej instancji kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu Krzysztofowi D., gdyż nie ulega żadnej wątpliwości, że wspólnie z oskarżonym Władysławem R. dokonał on - mającej postać pobicia przy użyciu niebezpiecznego narzędzia w postaci metalowej sprzączki od pasa żołnierskiego - aktu czynnej napaści w rozumieniu art. 234 § 1 k.k., a jednocześnie mając na względzie i kompleksowo oceniając wskazane w zaskarżonym wyroku okoliczności wysoce obciążające oskarżonego, w tym zwłaszcza dokonanie przezeń w stanie nietrzeźwości i w sposób nacechowany agresywnością oraz brutalnością czynnej napaści na obydwu - odnoszących się doń życzliwie i z dużą dozą wyrozumiałości - funkcjonariuszy MO, z których jednego atakował i bił nawet wówczas, gdy tenże leżał już zakrwawiony na ziemi, stwierdzić trzeba, że wymierzona temu oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji kara nie może być - nawet przy daleko idącym uwzględnieniu całokształtu okoliczności łagodzących - uznana za rażąco surową.Te same okoliczności oraz wzgląd na społeczne oddziaływanie kary legły u podstaw nieuwzględnienia wniosku rewizji oskarżonego Krzysztofa D. o warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności. (...)