WO 17/13
Izba Wojskowa2014-02-03
Skład orzekający: Wiesław Błuś, Marian Buliński, Jan Bogdan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na stwierdzeniu niezgodności z Konstytucją Dekretu o stanie wojennym i Dekretu o postępowaniach szczególnych przez Trybunał Konstytucyjny, może być podstawą do uchylenia wyroku wydanego na podstawie przepisów Kodeksu karnego z 1969 r., które nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania karnego, uznając, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją Dekretu o stanie wojennym i Dekretu o postępowaniach szczególnych nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, jeśli orzeczenie, którego dotyczy wniosek, zostało wydane na podstawie przepisów Kodeksu karnego z 1969 r., a nie dekretów, i te przepisy nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. Podstawa wznowienia z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. wymaga wykazania popełnienia przestępstwa w związku z postępowaniem, co musi być ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym, a taka sytuacja nie miała miejsca.Stan faktyczny
Obrońca skazanego M. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojsk Lotniczych z 1983 r. Wniosek oparto na stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją Dekretu o stanie wojennym i Dekretu o postępowaniach szczególnych. Skazany został uznany winnym na podstawie przepisów Kodeksu karnego z 1969 r., a nie dekretów. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek, oceniając jego zasadność.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania karnego. Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokata koszty zastępstwa procesowego oraz zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt: WO 17/13 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Błuś (przewodniczący) SSN Marian Buliński (sprawozdawca) SSN Jan Bogdan Rychlicki w sprawie o wznowienie postępowania karnego wobec M. M. (M.) zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 12 maja 1983 r. (S-lot […]), po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 3 lutego 2014 r., wniosku obrońcy skazanego M. M. o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 12 maja 1983 r., sygn. akt S-lot […] p o s t a n o w i ł: 1. oddalić wniosek obrońcy skazanego M. M. o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 12 maja 1983 r. (S-lot […]), 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. Z. - Kancelaria Adwokacka w W. kwotę 442,80 (w tym 23% podatku VAT) tytułem wynagrodzenia za czynności w sprawie o wznowienie postępowania, a to na mocy § 14 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 461),
2 3. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 12 maja 1983 r. (S-lot […]) szer. M. M. został uznany winnym popełnienia czynu z art. 210 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 3 k.k. (wszystkie z 1969 r.) i na mocy art. 210 § 1 k.k. z 1969 r. został skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności, na karę 3 lat pozbawienia praw publicznych oraz wymierzono mu karę 5000 zł grzywny. Wyrok uprawomocnił się w pierwszej instancji gdyż postępowanie toczyło się w trybie postępowania doraźnego na podstawie art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz.U. 1982 r. Nr 41, poz. 273). W dniu 30 grudnia 2013 r. wpłynął do Sądu Najwyższego wniosek adw. M. Z., obrońcy z urzędu skazanego M. M., o wznowienie postępowania karnego. Obrońca skazanego na podstawie art. 542 § 1, art. 540 § 1 pkt 1 oraz art. 547 § 2 k.p.k. wniósł o: „a) wznowienie postępowania w sprawie przeciwko M. M. (M.) skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 60 § 3 k.k. z 1969 r., b) uchylenie wyroku b. Sądu Wojsk Lotniczych w P., sygn. S-lot […] z dnia 12 maja 1983 r., którym szer. M. M. został uznany za winnego przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 60 § 3 k.k. i za ten czyn skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności, kare 3 lat pozbawienia praw publicznych oraz 5 000 zł nawiązki, c) umorzenie sprawy na podstawie art.art. 101 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 102 k.k., d) zasądzenie na rzecz obrońcy wyznaczonego z urzędu kosztów postępowania według norm przepisanych”. W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Obrońca skazanego wniosek o wznowienie postępowania wniósł w oparciu o przepis art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. (w związku z postępowaniem dopuszczono się
3 przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia). Ta podstawa wznowienia postępowania karnego nie znalazła żadnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu wniosku. Zauważyć nadto należy, że ta podstawa wznowieniowa wymaga wykazania w sposób określony w art. 541 k.p.k., zaistnienia tego przestępstwa, przy czym ma być to czyn popełniony w związku z tym postępowaniem (np. fałszywe zeznania, groźba karalna wobec sędziego, wręczenie korzyści majątkowej osobie będącej organem procesowym, itd.). Art. 541 k.p.k. określa, że czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania obrońca skazanego wymienił podstawę wznowienia określoną w art. 540 § 2 k.p.k. (postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie), gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt K. 35/08 stwierdził niezgodność z Konstytucją i Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych Dekretu o stanie wojennym i Dekretu o postępowaniach szczególnych z dnia 12 grudnia 1981 r. W sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, podstawą uznania winy i skazania oskarżonego był art. 210 § 1 i art. 60 § 1 k.k. z 1969 r. i o niezgodności tego przepisu z Konstytucją Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził. Jak sam wnioskujący stwierdził, sąd orzekający nie sięgnął po przepisy materialno-karne Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz.U. 1981 r. Nr 29, poz. 156), podwyższające kary w postępowaniu szczególnym. Dodać należy, że rozpoznający sprawę Sąd Wojsk Lotniczych w P. kierował się przepisami art. 4 § 1 i art. 357 k.p.k. (z 1969 r.) oraz art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (co wynika z treści wyroku). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
4 Pouczenie: Na niniejsze postanowienie zażalenie nie przysługuje. aw
Powiązane orzeczenia
- WO 4 16 2016-04-21Czy wznowienie postępowania karnego na podstawie art. 540 § 2 k.p.k. jest możliwe, gdy wyrok został wydany na podstawie przepisów dekretu o postępowaniach szczególnych z okresu stanu wojennego, który Trybunał Konstytucyj…
- WO 18 15 2015-12-08Czy wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem wydanym w trybie postępowania doraźnego, opartego na dekrecie uznanym za niezgodny z Konstytucją, jest dopuszczalne na podstawie art. 540 § 2 k.p.k. w…
- IV KO 100/11 2011-12-13Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją dekretu o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie stanu wojennego stanowi podstawę do wznowienia postępowan…
- VII KZ 9/18 2018-10-03Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego może być oparty na odmiennej ocenie społecznej szkodliwości czynu lub na wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego dekretu o stanie wojennym, jeśli czyn został popełniony…
- I KO 44/21 2021-11-29Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, opartego na zarzucie niezgodności z Konstytucją przepisu, który nie był podstawą wydania orzeczenia, może zostać uwzględniony?
Powołane przepisy
art. 624 § 1 KPKart. 210 § 1 KKart. 60 § 3 KKart. 10 pkt 3art. 542 § 1art. 540 § 1 pkt 1art. 547 § 2 KPKart. 101 § 1 pkt 2 KKart. 102 KKart. 540 § 1 pkt 1 KPKart. 541 KPKart. 17 § 1 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy