WR 112/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Jeż. Sędziowie: ppłk J. Medyk (sprawozdawca), płk E. Olczak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 marca 1988 r. na rozprawie sprawy skazanego nieprawomocnie za przestępstwa:- Pawła W. określone w:1) art. 303 § 3 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL w zw. z art. 25 § 2 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,2) art. 203 § 1 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k. - na kary 1 roku pozbawienia wolności i 50.000 zł grzywny,3) art. 203 § 1 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k. - na kary 1 roku pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny,4) art. 210 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 40 § 1 k.k., art. 3 § 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 4 lat pozbawienia wolności, 25.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty mienia w całości,5) art. 210 § 2 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3, art. 40 § 1 k.k. oraz art. 3 § 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 5 lat pozbawienia wolności, 25.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat, konfiskaty mienia w całości,6) art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 210 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3, art. 40 § 1 k.k. oraz art. 3 § 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 5 lat pozbawienia wolności, 25.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty mienia w całości,7) art. 208 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 3 § 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 i art. 6 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 60.000 zł grzywny, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości oraz na podstawie art. 49 k.k. - w odniesieniu do pozostałych przestępstw - także podanie wyroku do publicznej wiadomości wraz z zasądzeniem od niego na rzecz Aleksandra R. odszkodowania w wysokości 31.570 zł z 8% odsetkami i kwoty 2.054 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu oraz łącznie - na kary 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 100.000 zł grzywny i 6 lat pozbawienia praw publicznych wraz z przepadkiem na rzecz Skarbu Państwa ręcznego miotacza gazowego;- Zdzisława L. określone w: 1) art. 208 k.k., w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 3 § 1 pkt 1, art. 5 ust. 2 i art. 6 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 30.000 zł grzywny, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości, 2) art. 208 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 3 § 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej - na kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 60.000 zł grzywny, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości oraz łącznie - na kary 2 lat pozbawienia wolności i 70.000 zł grzywny,z powodu rewizji, wniesionych przez oskarżonego Pawła W. i obrońcę oskarżonego Zdzisława L., od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 stycznia 1988 r. zaskarżony wyrok w odniesieniu do obu oskarżonych utrzymał w mocy, przy czym opis czynu oskarżonego Zdzisława L., o którym mowa wyżej w pkt 2, zmienił przez uznanie, że w ramach ustalonego podziału ról ubezpieczał współoskarżonego Pawła W. w czasie, gdy ten po uprzednim wybiciu szyby w oknie kiosku wszedł do wnętrza, skąd zabrał w celu przywłaszczenia 90 kg maku, 15 kg pomidorów i 350 jajek - o ogólnej wartości 58.800 zł (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizjami oskarżonego Pawła W. oraz obrońcy oskarżonego Zdzisława L.Rewizja oskarżonego Pawła W. zarzuca wyrokowi sądu I instancji rażącą surowość kar: pozbawienia wolności i grzywny oraz wnosi o ich złagodzenie.Obrońca oskarżonego Zdzisława L. zarzuca wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, polegający na niezasadnym uznaniu tego oskarżonego za winnego popełnienia przypisanych mu przestępstw, oraz domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie go od popełnienia przypisanych mu przestępstw.Na rozprawie rewizyjnej przed Sądem Najwyższym obrońcy popierali wniesione rewizje, przy czym obrońca oskarżonego Pawła W. dodatkowo postulował rozważenie zmiany kwalifikacji prawnej przypisanych temu oskarżonemu przestępstw z art. 210 § 2 k.k. na prawidłową - z art. 210 § 1 k.k., natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Niezasadny jest postulat obrońcy oskarżonego Pawła W. zgłoszony na rozprawie odwoławczej, aby poprawić kwalifikację prawną czynów z art. 210 § 2 k.k. na łagodniejszą - z art. 210 § 1 k.k. Nie przekonuje argumentacja obrońcy, jakoby posłużenie się przez sprawcę rozbojów ręcznym miotaczem gazowym nie wyczerpywało znamion kwalifikowanego rozboju, tj. przestępstwa określonego w art. 210 § 2 k.k.Z nie kwestionowanych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że oskarżony Paweł W. chcąc zabrać w celu przywłaszczenia mienie pokrzywdzonych posłużył się ręcznym miotaczem gazu o pełnej sprawności w ten sposób, że skierował strumień gazu wprost w oczy pokrzywdzonych z bliskiej odległości.Ekspertyza biegłych z zakresu kryminalistyki WUSW w N. określa ów miotacz jako aerozolowy chemiczny środek obezwładniający, stosowany zazwyczaj przez funkcjonariuszy MO w wypadkach odpierania czynnych napaści, przy przywracaniu rażąco zakłóconego porządku publicznego i przy pokonywaniu czynnego lub biernego oporu przez skierowanie wylotu dyszy poniżej twarzy osoby, przeciwko której jest użyty, a ponadto z odległości nie mniejszej niż 50 cm i przez czas nie dłuższy niż 2 sekundy.W wypadkach prawidłowego użycia takiego miotacza powoduje on tylko zaczerwienienie oczu i długotrwałe ich łzawienie. Natomiast nieprawidłowe jego użycie może spowodować uszkodzenie narządu wzroku, czasowe lub długotrwałe albo z późniejszymi powikłaniami takimi, jak np. zbliznowacenie rogówki, jaskrę, zaćmę oraz krwotoki, a nawet doprowadzić do konieczności wyłuszczenia (usunięcia) gałki ocznej.Okoliczność, że w następstwie nieprawidłowego użycia przez oskarżonego ręcznego miotacza gazu względem pokrzywdzonych nie doszło u nich do najcięższych skutków, sama przez się nie wyłącza możliwości uznania w niniejszej sprawie owego miotacza za "niebezpieczne narzędzie" w rozumieniu art. 210 § 2 k.k.Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo za "niebezpieczne narzędzie" uznają każdą ruchomą rzecz, która ze względu na swoje właściwości lub sposób użycia nadaje się do spowodowania u pokrzywdzonej osoby znacznych i groźnych dla jej życia lub zdrowia skutków. Innymi słowy - stwierdzić należy, że o tym, czy tego rodzaju "narzędzie" może być uznane - w przeciwieństwie do broni, noża itp. - za niebezpieczne w rozumieniu przepisów kodeksu karnego decyduje sposób jego użycia, nadający mu - lub nie - cechy narzędzia niebezpiecznego dla życia lub zdrowia ludzkiego, oraz zamiar użycia takiego narzędzia w sposób czyniący je niebezpiecznym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 września 1978 r. - V KR 119/78 , OSNKW 1979, z. 3, poz. 27 oraz z dnia 6 czerwca 1978 r. - IV KR 154/78, OSN wyd. Prok. Gen. 1979 r., z. 3, poz. 46).Te okoliczności sprawy zatem uzasadniają wyrażenie poglądu, że ręczny miotacz gazowy, ze względu na swą konstrukcję i przeznaczenie, nie stanowi w zasadzie zagrożenia dla życia lub zdrowia człowieka, jednakże nieprawidłowe posłużenie się nim przez sprawcę rozboju przez skierowanie strumienia gazu z bliskiej odległości wprost na oczy pokrzywdzonego i związane z tym intensywne chemiczne oddziaływanie na wzrok powoduje niebezpieczeństwo jego utraty lub uszkodzenia, co in concreto uzasadnia uznanie tego przedmiotu za "niebezpieczne narzędzie" w rozumieniu art. 210 § 2 k.k. Z materiału sprawy oczywiście wynika, że oskarżony Paweł W. znał działanie omawianego miotacza gazu i świadomie posługiwał się nim w sposób wyżej opisany.W związku z tym brak podstaw do odmiennej - w myśl zastrzeżeń obrońcy - oceny prawnej czynów oskarżonego i przyjęcia łagodniejszej kwalifikacji prawnej z art. 210 § 1 k.k. (...).