WSP 6/10

Sygn. akt WSP 6/10 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Wiesław Błuś (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Buliński SSN Antoni Kapłon Protokolant: Piotr Marczuk po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2010 r. skargi płk. Piotra R. na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową o czyn z art. 234 k.k., p o s t a n o w i ł 1. stwierdzić, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiła przewlekłość; 2. przyznać płk. Piotrowi R. od Skarbu Państwa kwotę 2000 (dwa tysiące) zł; 3. zwrócić płk. Piotrowi R. uiszczoną opłatę od skargi na przewlekłość postępowania. U Z A S A D N I E N I E 2 Prokurator Wojskowej Prokuratury Okręgowej postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r., na podstawie art.322 § 1 k.p.k. w zw. z art.17 § 1 pkt 2 k.p.k. umorzył śledztwo „w sprawie mającego miejsce w dniu 28 września 2007 r. w W. fałszywego oskarżenia przed organem powołanym do orzekania w sprawach o przewinienia dyscyplinarne przez sędziów: płk.Sławomira P., płk. Jacka B., płk.Wiesława P., płk. Romualda K., płk. Piotra R. i płk.Leszka H. – członków Kolegium Wojskowego Sądu Okręgowego, sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego mjr. Piotra K. o o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na złożeniu zawiadomienia w Wojskowej Prokuraturze Okręgowej o popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy przez sędziów Wojskowego Sądu Okręgowego: płk. Wiesława P., ppłk. Leszka H. i mjr. Pawła W., tj. o czyn z art.234 k.k. wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego”. W dniu 7 maja 2010 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła, wywiedziona na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ( Dz.U. Nr 179, poz.1843 ze zm.), skarga sędziego płk. Piotra R.o na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. /.../, prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową w części dotyczącej opisanego wyżej czynu. Autor tej skargi podniósł, między innymi, że śledztwo w tej sprawie prowadzone jest już od trzech lat, wprawdzie jest ono w fazie in rem, to jednak „dotyczy skonkretyzowanych sędziów, czyli konkretnie m.in. nas dwóch”, do tej pory nie przeprowadzono „żadnych czynności procesowych poza zgromadzeniem stosownych dokumentów”. Te zaś okoliczności wskazują na prowadzenie w istocie śledztwa w fazie in personam. A jeżeli tak, to jak argumentuje autor skargi, prowadzenie postępowania karnego przez prokuratora uchybia treści art.17 § 1 3 i 2 k.p.k., bowiem organ ten mając wiedzę o osobach rzekomych sprawców przestępstw, będących sędziami powinien wykonać tylko czynności niecierpiące zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy zezwolenie sądu dyscyplinarnego na pociągnięcie nas (tak to ujęto w skardze- uwaga SN) do odpowiedzialności karnej za skonkretyzowany czyn będzie wydane. Ponadto podnosi, że doszło do naruszenia art.313 § 1 k.p.k., regulującego sposób postępowania prokuratora po uzyskaniu informacji przez ten organ o popełnieniu przestępstwa. Skarżący przedstawiając swoje oceny dotyczące wzajemnych relacji między prokuraturą a sądami, a także między prokuratorami a sędziami wywodzi, że śledztwo będące przedmiotem skargi jest próbą wykazania, iż prokuratura „ nie tylko dominuje nad Sądami, lecz jest ich strażnikiem w zakresie przestrzegania prawa”. W konkluzji skargi jej autor podnosi, że postępowanie w sprawie powinno zostać zakończone już po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego postanowieniem o odmowie wszczęcia śledztwa z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. A skoro śledztwo trwało od blisko 3 lat, to działania prokuratury naruszyły prawa skarżącego, jego dobre imię oraz zawodowy dorobek, co z kolei uzasadnia żądanie zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł. W piśmie przesyłającym skargę Wojskowy Prokurator Okręgowy wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z mocy ustawy, ewentualnie o oddalenie skargi jako niezasadnej. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi z udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa - prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, nie wskazując przy tym podstawy prawnej takich wniosków i żądań. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 4 Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie sposób podzielić szeregu argumentów podniesionych w tym piśmie procesowym. Wprawdzie skarżący nie jest stroną postępowania prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową, to jednak skład Sądu Najwyższego rozpoznający skargę w pełni podziela dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym to konsekwentnie przyjmuje się, że każdej osobie, a na kanwie tej sprawy „sędziemu, przeciwko któremu prokurator - wbrew postanowieniom art.17 § 2 k.p.k. – prowadzi faktyczne śledztwo, przysługują uprawnienia podejrzanego, a więc także uprawnienie do wniesienia skargi przewidzianej w art.3 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca o skardze ...” ( por. postanowienie SN z dnia 18 sierpnia 2009 r., WSP 4/09, OSNKW 2010, z. 1, poz.3 oraz postanowienia SN : z dnia 16 marca 2010 r., WSP 2/10, z dnia 14 kwietnia 2010 r., WSP 4/10, WSP 5/10 – jeszcze niepubl.). I takie śledztwo było faktycznie prowadzone przez Wojskową Prokuraturę Okręgową, bowiem w dniu 3 grudnia 2009 r. wydano postanowienie o jego umorzeniu, wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Ta decyzja procesowa, jeszcze nieprawomocna w części, której dotyczy skarga, była następstwem zeznań złożonych przez P. K. w dniu 20 stycznia 2009 r., w których to zeznaniach podał on, że członkowie Kolegium Wojskowego Sądu Okręgowego, w tym płk Piotr R., bezpodstawnie oskarżyli go o popełnienie deliktu dyscyplinarnego. Tak więc prokurator, w momencie uzyskania od składającego zeznanie informacji o mającym mieć miejsce przestępstwie, wiedział, że sprawa dotyczy sędziów sądów wojskowych, będących członkami Kolegium Wojskowego Sądu Okręgowego, którzy realizowali przysługujące im z mocy ustawy ustrojowej uprawnienie do inicjowania postępowania dyscyplinarnego przeciwko określonemu sędziemu. Realizacja tego prawa nie może być ścigana w drodze postępowania karnego. W tej sytuacji prokurator powinien niezwłocznie wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania( art.305 § 1 5 k.p.k.) . Nie uczynił jednak tego i dopiero po ponad 10 miesiącach wydał postanowienie o umorzeniu postępowania. I to właśnie ten czas, pomniejszony o okresy, w których prokurator nie mógł dysponować aktami sprawy, spowodował naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora bez nieuzasadnionej zwłoki. Ustawodawca w art.12 ust.4 ustawy o skardze (...) nałożył na sąd obowiązek, w wypadku uwzględnienia skargi i na żądanie skarżącego, przyznania od Skarbu Państwa sumy pieniężnej od 2.000 zł do 20.000 zł. Sąd Najwyższy nie podzielił argumentów skarżącego w zakresie wysokości należnej mu kwoty pieniężnej. Przede wszystkim postępowanie w tej sprawie nie trwało trzy lata, a jak już wyżej zaznaczono ponad 10 miesięcy. Ponadto w materiałach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających negatywny wpływ prowadzonego postępowania na jakość wykonywanych przez płk. Piotra R. obowiązków służbowych. Nie można też mówić o podważeniu autorytetu sędziowskiego skarżącego, skoro został w tym czasie wybrany przez środowisko sędziów sądów wojskowych do Krajowej Rady Sądownictwa. Z tych powodów Sąd Najwyższy przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Mając na uwadze treść pisma Wojskowego Prokuratora Okręgowego, zawarte w nim żądania i wnioski, Sąd Najwyższy uznał za konieczne przypomnienie unormowań zawartych w ustawie o skardze (...), a w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie odpowiednio stosowanych przepisach o postępowaniu zażaleniowym obowiązującym w postępowaniu, którego skarga dotyczy , w tym przypadku przepisach Kodeksu postępowania karnego [ art. 8 ust.2 ustawy o skardze (...)]. 6 Powołana wyżej ustawa określa prawa i obowiązki prokuratora w postępowaniu w przedmiocie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Jeżeli prokurator sam jest autorem skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, to jego uprawnienia do składania wniosków i innych oświadczeń są oczywiste i wynikają z treści art.116 k.p.k. Inaczej jednak przedstawia się sytuacja, kiedy to strona składa skargę na naruszenie jej prawa w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora. Otóż, prokurator, do którego wniesiono skargę, przedstawia ją niezwłocznie sądowi właściwemu wraz z aktami sprawy, w której toczy się postępowanie ( art.7 cyt. ustawy). Oznacza to wyłącznie obowiązek przesłania sądowi akt i w żaden sposób nie rodzi po stronie prokuratora uprawnienia do składania jakichkolwiek wniosków czy też innych oświadczeń, bowiem ten prokurator, a więc prokurator prowadzący lub nadzorujący postępowanie, którego dotyczy skarga, nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o skardze (...). Uwaga ta dotyczy oczywiście również sądu, przed którym toczy się postępowanie, na które wniesiono skargę. Kwestię reprezentowania przed sądem Skarbu Państwa – prokuratora przełożonego nad prokuratorem prowadzącym lub nadzorującym postępowanie przygotowawcze reguluje art.10 ust.2a ustawy o skardze (...), nakładając na sąd obowiązek zawiadomienia tego podmiotu i doręczenia mu odpisu skargi, co też jeszcze nie przesądza o nabyciu uprawnień tego podmiotu do korzystania z prawa strony w zakresie rozpoznania skargi. Takie uprawnienie będzie przysługiwało tylko w razie zgłoszenia udziału w sprawie [art.10 ust.3 ustawy o skardze (...) ]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że śledztwo o sygn. /.../ jest 7 nadzorowane przez prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, bezpośrednim przełożonym tego prokuratora jest Naczelny Prokurator Wojskowy (art.17a ust.3 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze , Dz.U. 2008, Nr 7, poz. 39- tekst jedn. ze zm.), a zatem to Naczelny Prokurator Wojskowy mógł w tej sprawie korzystać z praw przysługujących stronie i składać wnioski czy też inne oświadczenia. Skoro kwestia korzystania przez przedstawiciela Skarbu Państwa, w tym wypadku odpowiedniego szczebla prokuratora, z praw przysługujących stronie została w ustawie o skardze (...) uregulowana , to również art. 428 § 2 k.p.k. stosowany odpowiednio, nie dawał prokuratorowi przesyłającemu skargę prawa do pisemnej odpowiedzi na tę skargę. Z tych względów Sąd Najwyższy, nie zajął stanowiska odnośnie wniosków przedstawionych w piśmie Wojskowego Prokuratora Okręgowego o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z mocy ustawy, oddalenie skargi jako niezasadnej i o rozpoznanie skargi z udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa – prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej jak również nie odniósł się do argumentacji zawartej w tym piśmie. Z tych wszystkich powodów, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.