0111-KDIB1-2.4010.437.2021.4.DP
Interpretacja indywidualna2022-01-07Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Teza
Zastosowanie ograniczenia w zaliczaniu wydatków do kosztów uzyskania przychodów w przypadku płatności z pominięciem mechanizmu podzielonej płatnościPełna treść interpretacji
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe Szanowni Państwo, stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe w części dotyczącej przedstawionego stanu faktycznego, a prawidłowe w części dotyczącej zdarzenia przyszłego. Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej 14 września 2021 r. wpłynął Państwa wniosek z 11 września 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący m.in. podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zastosowania ograniczenia w zaliczaniu wydatków do kosztów uzyskania przychodów w przypadku płatności z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Uzupełniliście go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – 15 grudnia 2021 r. Treść wniosku jest następująca: Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Wnioskodawca, Spółka) jest polską spółką prowadzącą działalność gospodarczą w obszarze usług transportu drogowego, czynnym podatnikiem VAT. Spółka w ramach swojej działalności zawarła umowę z siecią stacji paliw XYZ sp. z o.o. (…), na dostawę paliw z własnej sieci paliw na zasadzie przedpłat na dostarczane paliwa dla indywidualnych jednostkowych tankowań przez kierowców Wnioskodawcy na podstawie stosownych kart paliwowych (kart prepaid). Jednostkowe tankowania są odnotowywane na karcie paliwowej, zaś wszystkie dostawy jednostkowych tankowań są zawarte na fakturze zbiorczej VAT, wystawianej dla Wnioskodawcy przez XYZ sp. z o.o. za okresy miesięczne. XYZ sp. z o.o. jest faktycznym dostawcą paliw. Z uwagi na dokonywanie przedpłat przez Wnioskodawcę, poszczególne tankowania nie są opłacane, a ich koszt rozliczany z dokonanych przedpłat. Faktury zbiorcze VAT wystawiane przez dostawcę paliw zawierają zapis: „Mechanizm podzielonej płatności” i przekraczają kwotę 15.000 zł brutto. W piśmie z 10 grudnia 2021 r. wskazali Państwo m.in., że:Płatności z tytułu nabycia (przyszłych) paliw są dokonywane na zwykły rachunek dostawcy i są rozliczane z należności dostawcy wynikającej z miesięcznej faktury VAT za sprzedane paliwa.Na dzień zlecenia przelewu za przyszłe paliwa rachunek dostawcy znajduje się/będzie się znajdował na tzw. „białej liście”.Sformułowanie w złożonym wniosku Wnioskodawca dokona płatności na rzecz dostawcy w wysokości podatku VAT z wystawionej faktury zbiorczej na rachunek VAT kontrahenta, a następnie albo zażąda dokonania przelewu zwrotnego na swoją rzecz z rachunku bieżącego dostawcy (z uwagi na wystąpienie nadpłaty w rozliczeniach z dostawcą z tytułu dokonanych przedpłat), albo dokona potrącenia nadpłaconej kwoty z wartością zobowiązań (...) dotyczy sytuacji, gdy kwota należna dostawcy za sprzedane paliwa nie zawiera się w kwocie dokonanych uprzednio przedpłat na rzecz przyszłych jednostkowych dostaw (sprzedaży) paliw.Zaś sformułowanie dostawca paliw zwróci Wnioskodawcy zapłaconą należność (dokonanymi przedpłatami) w kwocie podatku VAT ujętego w fakturze zbiorczej VAT, a Wnioskodawca dokona ponownej płatności powyższej kwoty na rzecz dostawcy, lecz na jego rachunek VAT dotyczy sytuacji, gdy kwota należności dostawcy z tytułu wszystkich jednostkowych dostaw (sprzedaży) paliw w danym miesiącu zawiera się w kwocie przedpłaconej przez Wnioskodawcę na rzecz dostawcy. Pytania 1. Czy w ramach sprzedaży paliw z zastosowaniem przedpłat na poczet przyszłych dostaw paliw (jednostkowych tankowań) - gdy faktura zbiorcza wystawiona dla Wnioskodawcy dokumentuje sprzedaż paliw, czyli towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, oraz kwota należności ogółem na tej fakturze zbiorczej przekracza kwotę 15.000,00 zł brutto – zastosowanie znajduje obowiązek zawarcia na fakturze zbiorczej adnotacji „Mechanizm podzielonej płatności” oraz czy odbiorca faktury zbiorczej jest obowiązany stosować mechanizm podzielonej płatności poprzez dokonanie płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności? 2. Jeśli odpowiedź na pyt. nr 1 jest twierdząca, czy Wnioskodawca w przedstawionym stanie faktycznym nie ma prawa do ujęcia do kosztów uzyskania przychodów wydatku na nabycie paliw, wynikającego z faktury zbiorczej wystawionej na dostawy paliw z adnotacją „Mechanizm podzielonej płatności” gdy kwota przekracza kwotę 15.000 zł brutto, a faktura jest rozliczana z dokonanych przedpłat (art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT)? 3. Jeśli odpowiedź na pytanie nr 2 jest twierdząca, czy Wnioskodawca w przedstawionym stanie faktycznym zachowa prawo do ujęcia do kosztów uzyskania przychodów wydatku z faktury zbiorczej i niestosowania sankcji z art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, jeśli: 3.1 dostawca paliw zwróci Wnioskodawcy zapłaconą należność (dokonanymi przedpłatami) w kwocie podatku VAT ujętego w fakturze zbiorczej VAT, a Wnioskodawca dokona ponownej płatności powyższej kwoty na rzecz dostawcy, lecz na jego rachunek VAT; 3.2 Wnioskodawca dokona płatności na rzecz dostawcy w wysokości podatku VAT z wystawionej faktury zbiorczej na rachunek VAT kontrahenta, a następnie albo zażąda dokonania przelewu zwrotnego na swoją rzecz z rachunku bieżącego dostawcy (z uwagi na wystąpienie nadpłaty w rozliczeniach z dostawcą z tytułu dokonanych przedpłat), albo dokona potrącenia nadpłaconej kwoty z wartością zobowiązań, które jest winna zapłacić temu kontrahentowi z innego tytułu lub z tytułu przyszłych zobowiązań z tytułu dostaw paliw (art. 498 Kodeksu cywilnego)?) Niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych tj. pytań oznaczonych we wniosku jako nr 2-3. Państwa stanowisko w sprawie W zakresie pytania nr 2, Państwa zdaniem, jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 jest negatywna, tj. w przedstawionym stanie faktycznym nie ma obowiązku stosowania mechanizmu podzielonej płatności, to odpowiedź na pytanie nr 2 jest negatywna, tj. Wnioskodawca ma prawo do ujęcia do kosztów uzyskania przychodów wydatku na nabycie paliw, wynikającego z faktury zbiorczej wystawionej na dostawy paliw z nieprawidłową adnotacją „Mechanizm podzielonej płatności”, gdy kwota przekracza kwotę 15.000 zł brutto, a faktura jest rozliczana z dokonanych przedpłat i konsekwentnie nie ma zastosowania sankcja z art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. W zakresie pytania nr 3, Państwa zdaniem, jeśli odpowiedź na pytanie nr 2 jest twierdząca, tj. w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca jest zobowiązany do stosowania Mechanizmu podzielonej płatności, a wydatki dokonane z pominięciem tego mechanizmu powodują sankcję z art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, to Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w przyszłości postąpi prawidłowo (tj. zgodnie z prawem), jeśli: - dostawca paliw zwróci Wnioskodawcy zapłaconą należność (dokonanymi przedpłatami) w kwocie podatku VAT ujętego w fakturze zbiorczej VAT, a Wnioskodawca dokona ponownej płatności powyższej kwoty na rzecz dostawcy, lecz na jego rachunek VAT, - Wnioskodawca dokona płatności na rzecz dostawcy w wysokości podatku VAT z wystawionej faktury zbiorczej na rachunek VAT kontrahenta, a następnie albo zażąda dokonania przelewu zwrotnego na swoją rzecz z rachunku bieżącego dostawcy (z uwagi na wystąpienie nadpłaty w rozliczeniach z dostawcą z tytułu dokonanych przedpłat), albo dokona potrącenia nadpłaconej kwoty z wartością zobowiązań, które jest winna zapłacić temu kontrahentowi z innego tytułu lub z tytułu przyszłych zobowiązań z tytułu dostaw paliw (art. 498 Kodeksu cywilnego). Uzasadnienie: Zgodnie z art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, pomimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a tej ustawy. Wnioskodawca uważa, iż sankcja z art. w art. 15d ust. 1 pkt 3 UCIT, nie powinna mieć zastosowania w sytuacji przedstawionej w pytaniu nr 3, gdy zwróci się do dostawcy paliw z prośbą o możliwość dokonania kolejnego przelewu obejmującego kwotę stanowiącą równowartość VAT (przy czym w zależności od ustaleń z dostawcą Wnioskodawca będzie czekać na przelew zwrotny od dostawcy, a następnie przeleje na jego rzecz raz jeszcze podatek VAT lub też dokona kolejnego przelewu podatku, a następnie zwróci się do kontrahenta z prośbą o zwrot nadpłaconej kwoty). W efekcie, kwota VAT wykazana na otrzymanej od dostawcy fakturze zbiorczej trafi w całości na rachunek VAT (z tzw. Białej listy), co oznacza, że dostawca może zagospodarować otrzymanymi w ten sposób środkami w ograniczonym i ściśle określonym zakresie. W konsekwencji, główny cel wprowadzenia przepisów dotyczących obowiązkowego Mechanizmu podzielonej płatności (zapobieganie próbom wyłudzenia podatku VAT przez nieuczciwych przedsiębiorców) zostanie osiągnięty we wszystkich trzech opisanych w opisie zdarzenia przyszłego przypadkach. Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż zwrot przez dostawcę i ponowne przelanie przez Wnioskodawcę kwoty stanowiącej równowartość podatku VAT tym razem z wykorzystaniem Mechanizmu podzielonej płatności doprowadzi do anulowania pierwotnej płatności i ponownej jej realizacji. Zatem, zasadne będzie twierdzenie, iż płatność została dokonana z zastosowaniem Mechanizmu podzielonej płatności, co wyłącza zastosowanie sankcji z art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. Do tej samej konsekwencji doprowadzi założenie przedstawione w punkcie 3.2, a więc gdy Spółka dokona ponownego przelewu kwoty stanowiącej równowartość podatku VAT (tym razem z wykorzystaniem Mechanizmu podzielonej płatności) a dostawca następnie zwróci Wnioskodawcy kwotę nadpłaty lub dojdzie do potrącenia wzajemnych należności zgodnie z art. 498 Kodeksu cywilnego. Również w tej sytuacji, zrealizowana przez Wnioskodawcę płatność zostanie dokonana z wykorzystaniem Mechanizmu podzielonej płatności, co wyłącza zastosowanie sankcji, o której mowa w art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. Słuszność powyższego stanowiska potwierdza odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów Jana Sarnowskiego z dnia 6 marca 2020 r. na interpelację poselską Posła Tomasza Rzymkowskiego (nr 2109), a także stanowisko Dyrektora KIS zawarte w interpretacji z dnia 7 grudnia 2020 r. sygn. 0111-KDIB1-3.4010.402.2020.1.BM (oraz powołane tam interpretacje KIS). Wnioskodawca zauważa, że negatywne konsekwencje pominięcia Mechanizmu podzielonej płatności zostały również przewidziane w ustawie o VAT. Art. 108a ust. 7 ustawy o VAT stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że podatnik dokonał płatności z naruszeniem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku przypadającej na nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, wykazane na fakturze, której dotyczy płatność. Jednakże, w ustawie o VAT przewidziana została możliwość wyłączenia powyższej sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy dostawca lub usługodawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z faktury, która została zapłacona z naruszeniem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. W ustawie o VAT ustawodawca wyłączył zatem stosowanie sankcji w sytuacji, gdy spełnienie głównego celu wprowadzenia przepisów dotyczących obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności (zapobieganie próbom wyłudzenia podatku VAT) zostało zabezpieczone. Wnioskodawca, z celowościowego punktu widzenia, nie widzi zatem powodów, dla których jego sytuacja miałaby być diametralnie odmienna w odniesieniu do skutków podatkowych na gruncie ustawy o CIT. Ocena stanowiska Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe. Uzasadnienie interpretacji indywidualnej Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”): Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. W myśl tego przepisu, podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod tym jednak warunkiem, że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Jako konieczne do spełnienia warunki przy kwalifikacji kosztu do kosztów uzyskania przychodów zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że koszt: - musi być poniesiony przez podatnika, - musi być definitywny, - musi pozostawać w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, - musi pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym o jakim mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT lub służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów, - nie może być wymieniony w negatywnym katalogu z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, - musi być właściwie udokumentowany. Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów. Aby zatem wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów należy oceniać jego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z oceny tego związku powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie może przyczyniać się do osiągnięcia przychodu, bądź służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów – w okresie ponoszenia kosztów lub w przyszłości. Należy jednak mieć na uwadze zamknięty katalog wydatków zawarty w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, które nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, pomimo, że pozostają w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością i zostały przez niego poniesione w celu uzyskania przychodu. W myśl art. 15d ust. 1 ustawy o CIT: Podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców: 1) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub 2) została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, lub 3) pomimo zawarcia na fakturze wyrazów "mechanizm podzielonej płatności" zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a tej ustawy. Natomiast, stosownie do art. 15d ust. 2 ustawy o CIT: W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców została dokonana z naruszeniem ust. 1, podatnicy w tej części: 1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo 2) w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększają przychody - w miesiącu, w którym odpowiednio została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Z kolei w myśl art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.: Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji. Natomiast w myśl art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.: Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 8 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji. Zestawienie ww. przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadku każdej transakcji o wartości przekraczającej 15.000 zł istnieje obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego, przy czym naruszenie tego obowiązku, a więc dokonanie płatności w całości lub w części z pominięciem takiego rachunku oznacza brak możliwości zaliczenia kosztu do kosztów uzyskania przychodów w tej części, w jakiej płatność dotycząca tej transakcji została dokonana z pominięciem rachunku płatniczego. Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.): Faktura powinna zawierać w przypadku faktur, w których kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, obejmujących dokonaną na rzecz podatnika dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy - wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”, przy czym do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania. Z kolei, jak wynika z art. 108a ust. 1a ustawy o podatku od towarów i usług: Przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności. Do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania. Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności polega na tym, że: 1. zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT; 2. zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób. W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca w ramach swojej działalności zawarł umowę z siecią stacji paliw XYZ sp. z o.o., na dostawę paliw z własnej sieci paliw na zasadzie przedpłat na dostarczane paliwa dla indywidualnych jednostkowych tankowań przez kierowców Wnioskodawcy na podstawie stosownych kart paliwowych (kart prepaid). Jednostkowe tankowania są odnotowywane na karcie paliwowej, zaś wszystkie dostawy jednostkowych tankowań są zawarte na fakturze zbiorczej VAT, wystawianej dla Wnioskodawcy przez XYZ sp. z o.o. za okresy miesięczne. Faktury zbiorcze VAT wystawiane przez dostawcę paliw zawierają zapis: „Mechanizm podzielonej płatności” i przekraczają kwotę 15.000 zł brutto. Zgodnie z wyżej cyt. przepisem art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, pomimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1 a tej ustawy. Jednym z celów wprowadzenia obowiązku stosowania mechanizmu podzielonej płatności było ograniczenie swobodnego dysponowania przez podatników kwotą podatku VAT. Środki stanowiące równowartość kwoty podatku VAT wynikającej z faktury mają trafiać na specjalne konto VAT dostawcy, który nie ma pełnej swobody co do rozporządzania tymi środkami - dysponuje nimi w ograniczonym i ściśle określonym zakresie. Zgodnie z treścią Objaśnień podatkowych MF z 23 grudnia 2019 r. w sprawie Mechanizmu Podzielonej Płatności, obowiązek uregulowania należności w mechanizmie podzielonej płatności dotyczy wyłącznie kwoty odpowiadającej kwocie VAT wynikającej z nabycia towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15. Możliwa jest zapłata w mechanizmie podzielonej płatności wyłącznie samej kwoty odpowiadającej kwocie podatku VAT wykazanej na fakturze. Wówczas wskazana w komunikacie przelewu kwota brutto będzie równa kwocie podatku. Zgodnie natomiast z art. 498 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740, ze zm.; dalej: „Kodeks cywilny”): Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Natomiast w myśl art. 498 § 2 ww. ustawy: Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. W przypadku zatem, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. W doktrynie wskazuje się, że do ww. potrącenia ustawowego dochodzi w drodze jednostronnej czynności prawnej o charakterze prawo kształtującym. (Kodeks cywilny. Komentarz red. prof. ucz. UW dr hab. Konrad Osajda Rok wydania: 2020, Wydawnictwo: C.H.Beck, Legalis). Potrącenie ustawowe może być zatem dokonane wbrew woli drugiej strony. Staje się skuteczne, przy spełnieniu wskazanych w ustawie przesłanek (tzw. stanu potrącalności), z chwilą dojścia oświadczenia do adresata. Sam zbieg wierzytelności nie powoduje ex lege potrącenia; umorzenie wierzytelności wzajemnych następuje dopiero z mocy oświadczenia woli, które tworzy nowy stan materialnoprawny (por. np. wyr. SN z 9.9.2015 r., IV CSK 653/14, Legalis). Należy zauważyć, że treść art. 108a ust. 1d ustawy o VAT stanowi, iż w przypadku dokonania potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kodeksu cywilnego, przepisów ust. 1a i 1b nie stosuje się w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane. W powyższym zakresie w objaśnieniach z 23 grudnia 2019 r. Minister Finansów wskazał, że Wyjątkiem od konieczności dopełnienia obowiązków związanych z obligatoryjnym MPP jest możliwość skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 498 (..) kc, czyli potrącenia. Jeżeli należność z faktury dotyczącej nabycia towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 zostanie uregulowana w drodze potrącenia, obligatoryjny mechanizm podzielonej płatności nie obejmuje kwoty objętej potrąceniem. Wierzytelność kontrahenta nie musi dotyczyć faktury, co do której istnieje obowiązek opłacenia w MPP. Z uwagi natomiast na charakter potrącenia zawartego w art. 498 kc, w którym mowa o dwóch osobach będących jednocześnie względem siebie dłużnikiem i wierzycielem, obecnie nie ma możliwości uznania kompensat wielostronnych (umownych) za dopełnienie obowiązków związanych z zapłatą w obligatoryjnym MPP. Należy zatem podkreślić, że tylko takie potrącenie, które wypełnia w całości warunki wskazane w art. 498 Kodeks cywilny, jako sposób regulowania faktury oznaczonej MPP, nie stanowi naruszenia obowiązku określonego w art. 108a ust. 1a ustawy o VAT. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz przedstawiony we wniosku opis sprawy, jeżeli Wnioskodawca otrzymał faktury zbiorcze od podatnika VAT z adnotacją „mechanizm podzielonej płatności”, które to faktury dokumentowały sprzedaż towaru wymienionego w załączniku nr 15 do ustawy o VAT i kwota należności ogółem stanowiła kwotę przekraczającą 15 000 zł, a płatność ta została dokonana jako zwykły przelew z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności, to zastosowanie znajdzie ograniczenie zaliczenia do kosztów na podstawie przepisu art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT i Wnioskodawca nie będzie mógł zaliczyć wydatków na nabycie paliw wynikających z faktury zbiorczej do kosztów podatkowych. Należy zauważyć bowiem, że powołane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wprost wskazują, że ograniczenie w zaliczeniu określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów będzie miało zastosowanie w sytuacji, gdy faktura posiada stosowną informację „mechanizm podzielonej płatności”, a pomimo tego podatnik zapłaci z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy odnośnie pytania oznaczonego we wniosku nr 2 należało uznać za nieprawidłowe. Natomiast odnosząc się do przypadków o których mowa w pytaniu nr 3 tj. jeśli: - dostawca paliw zwróci Wnioskodawcy zapłaconą należność (dokonanymi przedpłatami) w kwocie podatku VAT ujętego w fakturze zbiorczej VAT, a Wnioskodawca dokona ponownej płatności powyższej kwoty na rzecz dostawcy, lecz na jego rachunek VAT, lub - Wnioskodawca dokona płatności na rzecz dostawcy w wysokości podatku VAT z wystawionej faktury zbiorczej na rachunek VAT kontrahenta, a następnie albo zażąda dokonania przelewu zwrotnego na swoją rzecz z rachunku bieżącego dostawcy (z uwagi na wystąpienie nadpłaty w rozliczeniach z dostawcą z tytułu dokonanych przedpłat), albo dokona potrącenia nadpłaconej kwoty z wartością zobowiązań, które jest winna zapłacić temu kontrahentowi z innego tytułu lub z tytułu przyszłych zobowiązań z tytułu dostaw paliw (art 498 Kodeksu cywilnego) to należy stwierdzić, że Wnioskodawca będzie miał prawo zaliczenia wydatku do kosztów. Jak wynika z treści wniosku powyższy schemat działania będzie stanowił swoistą „korektę” pierwotnej, błędnej płatności zrealizowanej z pominięciem MPP i zakładał ponowny przelew kwoty podatku VAT wykazanej na otrzymanej od kontrahenta fakturze na rachunek VAT. Ostatecznie środki trafią w całości na rachunek VAT kontrahenta, co oznacza, że kontrahent będzie mógł gospodarować znajdującymi się na tym rachunku środkami w ograniczonym i ściśle określonym zakresie. W zależności od decyzji dostawcy kwota niewłaściwie zapłaconego pierwotnie VAT: zostanie zwrócona nabywcy od razu jako błędny przelew, rozliczona jako nadpłata i zwrócona w terminie późniejszym lub rozliczona jako nadpłata i skompensowana z innymi zobowiązaniami. Ponowny przelew przez Wnioskodawcę zapłaty należności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności doprowadzi do rozliczenia przez kontrahenta całej kwoty podatku wynikającej z faktury i w konsekwencji spowoduje osiągnięcie głównego celu wprowadzenia przepisów dotyczących MPP tj. zapobieganie próbom wyłudzenia VAT. Tym samym w opisanej sytuacji w pytaniu oznaczonym we wniosku nr 3 nie znajdzie zastosowania wyłączenie z kosztów na podstawie art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT i Wnioskodawca zachowa prawo do ujęcia ww. wydatków do kosztów uzyskania przychodów po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Stanowisko Wnioskodawcy w tym zakresie uznaje się zatem za prawidłowe. Dodatkowe informacje Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego którego Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzenia przyszłego i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. W zakresie dotyczącym podatku od towarów i usług wydane zostanie/zostało odrębne rozstrzygnięcie. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).
Powołane przepisy
[CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 3-art. 15d-ust. 1
Słowa kluczowe
koszt-koszty uzyskania przychodówmechanizm podzielonej płatności (MPP; split payment)ograniczenieprzelew-przelew bankowyzwrot
Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (eureka.mf.gov.pl), pozyskano 11.07.2026. · Źródło (Eureka)