0115-KDIT3.4011.740.2025.2.PS
Interpretacja indywidualna2025-11-27Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Teza
Możliwość skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej.Pełna treść interpretacji
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe Szanowny Panie, stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe. Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej 24 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 4 listopada 2025 r. (wpływ 5 listopada 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca: Opis stanu faktycznego Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą X w oparciu o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Głównym przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne (PKD 71.12.Z). Ponadto działalność obejmuje również inne obszary, m.in. działalność w zakresie specjalistycznego projektowania (PKD 74.10.Z), instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia (PKD 33.20.Z), a także produkcję wyrobów z różnych branż, w tym konstrukcji metalowych. Wnioskodawca posiada w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca nie posiada statusu centrum badawczo-rozwojowego. Ponadto Wnioskodawca w okresie objętym niniejszym wnioskiem nie prowadził działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej ani na podstawie decyzji, o której mowa w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji. Działalność gospodarcza jest prowadzona od 2006 r. Działalność gospodarcza Wnioskodawcy opiera się przede wszystkim na projektowaniu, budowie i montażu (...) dla (...). Firma działa zgodnie z (...) i posiada własny zakład produkcyjny z (...), co pozwala na realizację projektów od etapu koncepcji (...), przez wykonanie i montaż, aż po uruchomienie u klienta. Zakres działalności obejmuje w szczególności: · projektowanie i wykonawstwo (...), · budowę i modernizację (...), · projektowanie i wytwarzanie różnego rodzaju (...), · realizację urządzeń do (...), · projektowanie i wykonywanie nietypowych (...). Dzięki zapleczu technicznemu i doświadczeniu Wnioskodawca dostarcza rozwiązania umożliwiające (...). Realizowane projekty obejmują innowacyjne (...), które powstają zgodnie z indywidualnymi wytycznymi kontrahentów i często wykorzystują autorskie rozwiązania konstrukcyjne oraz technologiczne. Wnioskodawca systematycznie prowadzi działania mające na celu zapewnienie swoim klientom rozwiązań wysokiej jakości, dostosowanych do zmieniających się warunków rynkowych oraz wymagań technicznych w branży (...). Prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej (dalej: B+R) stanowi nieodzowny element funkcjonowania przedsiębiorstwa, ponieważ realizowane projekty wymagają opracowywania indywidualnych, autorskich koncepcji oraz wdrażania innowacyjnych rozwiązań technologicznych. Produkty i instalacje wytwarzane przez Wnioskodawcę powstają z wykorzystaniem wysokiej jakości materiałów, komponentów i technologii. Działania badawczo-rozwojowe obejmują m.in. poszukiwanie i testowanie nowych technologii, tworzenie dokumentacji projektowej, prototypowanie oraz wdrażanie innowacyjnych urządzeń i instalacji w branży (...), ulepszanie istniejących rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych oraz wdrażanie nowych lub udoskonalonych produktów na rynek. Działalność Wnioskodawcy jest organizowana w oparciu o wewnętrzny podział na wyspecjalizowane zespoły, które odpowiadają za realizację prac badawczo-rozwojowych w zakresie (...). W ramach tej struktury poszczególne zadania projektowe są wykonywane przez następujące zespoły: · Zespół Projektowania (...) – opracowuje (...). · Zespół Projektowania (...) – opracowuje (...). · Zespół (...) – na podstawie (...). · Zespół (...) – odpowiada za (...). W przeważającej większości działalność badawczo-rozwojowa podejmowana przez Wnioskodawcę polega na projektowaniu oraz wytwarzaniu nowatorskich (...) pod konkretne wymagania klienta - produkcja prototypowa. Poprzez produkcję prototypową Wnioskodawca rozumie opracowywanie zupełnie nowych lub znacząco zmodyfikowanych rozwiązań technologicznych zakończone przeprowadzeniem pełnego procesu wdrażania pierwszego egzemplarza nowego wyrobu. Jeżeli wytworzony prototyp spełnia wszystkie wymagania tj. przeszedł pozytywnie wszystkie testy i próby, zostaje on sprzedany klientowi zgodnie ze złożonym zamówieniem. Ze względu na charakter działalności Wnioskodawca nie prowadzi produkcji seryjnej. Każdy zaprojektowany i wykonany produkt prototypowy ma charakter jednostkowy i nie jest wdrażany do masowej produkcji, jednak przyczynia się do poszerzenia wiedzy, doświadczenia i możliwości ofertowych firmy. W przypadku zainteresowania jego zakupem przez kolejnych klientów, może zostać powielony lub rozwinięty w kolejnych wersjach. Projekty badawczo-rozwojowe, co do zasady, realizowane są w ramach standardowego cyklu projektowego. Standardowy cykl projektowy składa się zasadniczo z następujących faz: Faza 1: Tworzenie koncepcji, harmonogramu i budżetu projektu, Faza 2: Zasadnicze prace nad rozwojem nowego produktu, Faza 3: Weryfikacja rozwiązania oraz wdrożenie do wykorzystania. W ramach fazy 1 realizowane są prace koncepcyjne oraz przygotowywanie wstępnego projektu produktu (...), w trakcie którego opracowywane są ogólne cechy oraz funkcjonalności, spełniające wytyczne otrzymane od klienta. Podstawową trudnością tego etapu jest przeprowadzenie przez pracowników Wnioskodawcy analizy technicznej pod kątem możliwości spełnienia wymagań zamawiającego, a także wstępna ocena materiałów i technologii, które mogą zostać wykorzystane w procesie (np. (...)). Na tym etapie opracowywane są również wstępne rysunki techniczne i modele 3D z wykorzystaniem specjalistycznych narzędzi komputerowego wspomagania projektowania ((...)). Dodatkowo analizowane są koszty potencjalnej przyszłej realizacji projektu, orientacyjna czasochłonność prac oraz możliwe uwarunkowania techniczne planowanego rozwiązania. Na tym etapie Wnioskodawca ponosi koszty w postaci wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w prace koncepcyjne, w tym inżynierów mechaników, projektantów konstrukcji stalowych, konstruktorów mechanicznych oraz specjalistów ds. automatyki i elektryki, a także koszty surowców i materiałów niezbędnych do opracowania wstępnego projektu. Faza 2 rozpoczyna się po zaakceptowaniu ogólnych rozwiązań do dalszego procedowania. W jej ramach realizowane jest projektowanie produktu ((...)) od strony (...) (w tym przygotowanie oprogramowania (...)), a także sporządzenie kompletnej dokumentacji – technicznej, wykonawczej, techniczno-ruchowej, analizy ryzyka oraz dokumentacji specyficznej dla konkretnego rozwiązania. Tworzenie schematów elektrycznych oraz projektowanie układów sterowania odbywa się z wykorzystaniem specjalistycznego oprogramowania (...). Na tym etapie Wnioskodawca ponosi koszty wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w projektowanie, w tym inżynierów mechaników, konstruktorów, projektantów (...) oraz specjalistów ds. (...), a także koszty materiałów, surowców oraz odpisów amortyzacyjnych środków trwałych wykorzystywanych przy realizacji projektu. W fazie 3 następuje wewnętrzna walidacja, tj. ocena zgodności produktu ((...)) z wymaganiami oraz założeniami projektowymi. Realizowane są testy funkcjonalne jednoznacznie określające zgodność (lub brak zgodności) produktu z założeniami projektowymi. Produkty mogą również podlegać wstępnej ocenie ze strony przedstawicieli zamawiającego. W przypadku stwierdzenia niezgodności pracownicy Wnioskodawcy opracowują niezbędne modyfikacje i poprawki. Jest to naturalna konsekwencja budowy prototypowego produktu ((...)) oraz braku możliwości zasymulowania wszystkich jego elementów na wcześniejszych etapach. W konsekwencji, zespół inżynierów i specjalistów jest zaangażowany we wdrażanie kolejnych poprawek aż do uzyskania pełnej zgodności z założeniami projektu i wymaganiami klienta. Następnie wykonywana jest instalacja opracowanego produktu ((...)) i jego dostosowanie do środowiska pracy klienta. Etap ten obejmuje przeprowadzenie testów funkcjonalnych w warunkach przemysłowych, uruchomienie produktu oraz implementację poprawek służących finalnemu dostosowaniu rozwiązania do wymagań klienta. Z pracami realizowanymi w ramach niniejszego etapu wiążą się koszty wynagrodzeń pracowników ((...)), zakupu surowców, materiałów i narzędzi niezbędnych do wykonania testów funkcjonalnych oraz wdrożenia modyfikacji prototypu, a także odpisów amortyzacyjnych środków trwałych wykorzystywanych w projekcie. W konsekwencji należy podkreślić, że działalność B+R prowadzona przez Wnioskodawcę ma charakter systematyczny, twórczy i projektowy. Oznacza to w praktyce, że w celu opracowania konkretnego rozwiązania tworzony jest projekt oraz wyznaczani są pracownicy, których zadaniem jest realizacja tego projektu tj. opracowanie danego produktu (...). Praca projektowa w zakresie działalności badawczo-rozwojowej jest realizowana zgodnie z wewnętrznymi procedurami zarządzania Wnioskodawcy, które określają podstawowe zasady przebiegu, planowania i monitorowania każdego projektu. Prowadzone przez Wnioskodawcę prace badawczo-rozwojowe polegają w szczególności na zdobywaniu nowych zasobów wiedzy oraz tworzeniu innowacyjnych i kompleksowych rozwiązań zgodnie z zapotrzebowaniem rynku (w zakresie nowych produktów) czy też zgodnie z zapotrzebowaniem wewnętrznym Wnioskodawcy (w zakresie innowacji procesu produkcji). W efekcie otrzymywane są nowe, ulepszone lub zmienione kompleksowe i zaawansowane rozwiązania (produkty lub procesy). Niniejszy wniosek dotyczy nowych produktów powstałych w wyniku podjętych prac badawczo-rozwojowych (dalej: Projekty), opracowanych na indywidualne zamówienie kontrahenta, takich jak: 1. (...). 2. (...). Należy zauważyć, że prace B+R realizowane w ramach wskazanych powyżej Projektów zawsze zmierzały do opracowania/ wytworzenia/rozwiązania/ produktów niewystępujących dotychczas na rynku lub w praktyce gospodarczej Wnioskodawcy albo na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniały się od rozwiązań już funkcjonujących. Działalność badawczo-rozwojowa Wnioskodawcy ma charakter twórczy i prowadzi do tworzenia nowej wiedzy lub wykorzystywania elementów wiedzy istniejącej do tworzenia nowych zastosowań. Działalność ta jest podejmowana w sposób usystematyzowany (zgodnie z opisanym powyżej cyklem projektowym, z uwzględnieniem opracowanego harmonogramu, w oparciu o zaplanowane zasoby osobowe, techniczne i finansowe) i regularny. W odniesieniu do prowadzonej działalności B+R w ramach Projektów opisanych szczegółowo powyżej, Wnioskodawca jako podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych zamierza po raz pierwszy dokonać odliczenia, o którym mowa w art. 26e ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) tj. dokonać odliczenia od podstawy opodatkowania kosztów kwalifikowanych (dalej: ulga B+R) za 2019 r. (poprzez dokonanie korekty rozliczenia rocznego za 2019 r.). Wnioskodawca w szczególności zaznacza, że w 2019 r.: · w ewidencji rachunkowej wyodrębniał koszty kwalifikowane związane z realizacją działalności badawczo-rozwojowej i zostaną one wykazane w korekcie zeznania podatkowego za 2019 r., w którym to roku działalność badawczo-rozwojowa była realizowana, · nie korzystał ze zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 63a i 63b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · Wnioskodawca odliczy w ramach ulgi B+R koszty kwalifikowane zgodnie z art. 26e ust. 2, 2a i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · Wnioskodawca dokona odliczenia z tytułu ulgi B+R zgodnie z limitami wskazanymi w art. 26e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · koszty kwalifikowane nie zostały/nie zostaną zwrócone Wnioskodawcy w jakiekolwiek formie, · Wnioskodawca nie posiada statusu centrum badawczo-rozwojowego. W uzupełnieniu wniosku z 4 listopada 2025 r. (wpływ 5 listopada 2025 r.) Wnioskodawca wskazuje, że, przedmiotem wątpliwości interpretacyjnych jest wyłącznie samo uprawnienie do skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej określonej w art. 26e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (spełnienie ustawowych warunków). Tym samym Wnioskodawca nie pyta w przedmiotowym wniosku o interpretację o możliwość uznania za koszty kwalifikowane działalności B+R konkretnych wydatków. Wnioskodawca potwierdza, że czynności i działania podejmowane we wszystkich fazach realizacji Projektów wskazanych we wniosku o interpretację były wyrazem własnej twórczości intelektualnej, charakteryzowały się kreatywnością i innowacyjnością. Jednocześnie Wnioskodawca potwierdza, że nie były to działania o charakterze odtwórczym. Jak wskazano w treści wniosku o interpretację rezultatem prac w ramach Projektów było opracowanie oryginalnych rozwiązań niewystępujących dotychczas na rynku lub w praktyce gospodarczej Wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazuje, że prace realizowane w ramach Projektów, w żadnej z opisanych we Wniosku o interpretację faz nie obejmowały badań podstawowych rozumianych jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne. Ponadto Wnioskodawca nie prowadził prac mających na celu zdobycie nowej wiedzy czy umiejętności, a raczej działania Wnioskodawcy nakierowane były na wykorzystanie dostępnej wiedzy i umiejętności do tworzenia nowych produktów (projektowania nowych produktów, wprowadzenia nowych procesów technologicznych) oraz unowocześnianie istniejących produktów. Niemniej jednak w toku realizacji tych Projektów Wnioskodawca pozyskał nową wiedzę. Wnioskodawca ukończył studia inżynierskie na (...), gdzie pozyskał szeroką wiedzę teoretyczną z zakresu (...). Przed rozpoczęciem realizacji Projektów Wnioskodawca dysponował także wieloletnim doświadczeniem zawodowym w zakresie (...). Wnioskodawca od 2000 r. pracował w (...), gdzie zajmował się (...), a od 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą w podobnym zakresie. W momencie rozpoczęcia realizacji Projektów Wnioskodawca posiadał już łącznie 19 lat doświadczenia w (...) oraz około 10 lat praktycznej wiedzy dotyczącej pracy z (...). Należy wskazać, że rozpoczynając prace badawczo-rozwojowe w ramach Projektów, Wnioskodawca zatrudniał także wykwalifikowaną kadrę inżynierską i produkcyjną. W ramach prowadzonych prac rozwojowych Wnioskodawca pozyskał nową, praktyczną wiedzę oraz umiejętności dotyczące technologii (...). Nowa wiedza obejmowała w szczególności: Ø opracowanie metod (...), Ø zaprojektowanie i dostosowanie systemów (...), Ø opracowanie sposobów transportu (...), Ø optymalizację parametrów procesowych ((...)). Wiedza ta została pozyskana w drodze eksperymentów i prób technologicznych, gdyż brak było dostępnych rozwiązań o analogicznym charakterze w literaturze branżowej ani w praktyce przemysłowej. Pozyskaną wiedzę wykorzystano i rozwijano w kolejnych etapach realizacji Projektów: Ø w fazie koncepcyjnej – opracowanie nowych koncepcji konstrukcyjnych i technologicznych, opracowanie nowego schematu technologicznego (...); Ø w fazie zasadniczych prac badawczo-rozwojowych – testowanie różnych wariantów urządzeń i parametrów procesowych, Ø w fazie wdrożeniowej – praktyczne zastosowanie rozwiązań w (...) dostosowanych do indywidualnego projektu klienta. Wiedza ta posłużyła do stworzenia i ulepszania własnych rozwiązań technicznych i automatycznych. Realizowane prace badawczo-rozwojowe obejmowały zagadnienia z zakresu: Ø inżynierii mechanicznej i budowy maszyn, Ø mechaniki płynów i transportu (...), Ø technologii procesów przemysłowych i przetwórstwa materiałów, Ø termodynamiki i inżynierii cieplnej, Ø automatyki i sterowania procesami przemysłowymi. Wnioskodawca wskazuje, iż we wszystkich fazach realizowanych Projektów wykorzystywał dostępną wiedzę i umiejętności, czego efektem było opracowanie innowacyjnych produktów w postaci: (...) i (...). Wnioskodawca wskazuje, że w okresie, którego dotyczy wniosek o interpretację (2019 r.) prowadził księgi rachunkowe. W 2019 r. w prowadzonej ewidencji rachunkowej Wnioskodawca wyodrębniał koszty kwalifikowane związane z realizacją działalności badawczo-rozwojowej. Pytanie Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym prowadzona przez Wnioskodawcę działalność, obejmująca fazy 1-3 wskazanych powyżej Projektów, przedstawione w opisie stanu faktycznego, stanowi działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT, co uprawnia Wnioskodawcę do korzystania z ulgi B+R? Pana stanowisko w sprawie Zdaniem Wnioskodawcy, prowadzone przez Wnioskodawcę prace w ramach realizowanych Projektów stanowią działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT, co uprawnia Wnioskodawcę do korzystania z ulgi B+R. Zgodnie z art. 5a pkt 38 ustawy o PIT działalność badawczo-rozwojowa to działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Definicja badań naukowych i prac rozwojowych została przedstawiona w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej: "PSWiN"). Przez badania naukowe zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 PSWiN rozumieć należy: · badania podstawowe - prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne, · badania aplikacyjne - rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń. Natomiast, zgodnie z art. 4 ust. 3 PSWiN, przez prace rozwojowe należy rozumieć nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. Jak wynika z analizy powyższych przepisów, określona działalność spełnia definicję prac rozwojowych, jeżeli łącznie zachodzą następujące przesłanki: · działalność ma charakter twórczy, · działalność jest podejmowana w sposób systematyczny, · działalność ma na celu zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (www.sjp.pl) słowo "twórczy" oznacza "mający na celu tworzenie, odkrywczy, kreatywny". W Objaśnieniach podatkowych z dnia 15 lipca 2019 r. dotyczących preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej - IP Box (dalej: "Objaśnienia") we fragmencie odnoszącym się do wykładni słowa "twórczy" wskazano: "W doktrynie prawa autorskiego cecha twórczości związana jest przede wszystkim z rezultatem działalności człowieka o charakterze kreacyjnym i jest spełniona wówczas, gdy istnieje nowy wytwór intelektu. Działalność twórcza oznacza, że ustawodawca za przedmiot prawa autorskiego uznaje tylko rezultat (przejaw) takiego działania, który choćby w minimalnym stopniu odróżnia się od innych rezultatów takiego samego działania, a zatem posiada cechę nowości, której stopień nie ma znaczenia". W ocenie Wnioskodawcy, działalność B+R w ramach realizowanych Projektów ma charakter twórczy - zatrudnieni pracownicy opracowują nowe produkty, udoskonalają już istniejące, jednocześnie pracując nad wysoką jakością i trwałością wytwarzanych produktów. Ponadto rezultat działalności podejmowanej przez Wnioskodawcę: · jest odpowiednio ustalony (uzewnętrzniony) - rezultatem prac B+R jest wprowadzenie do sprzedaży nowych produktów, · ma charakter indywidualny - nie jest wynikiem wyłącznie mechanicznych działań, lecz określonych procesów myślowych, wymagających od pracowników Wnioskodawcy kreatywności; · ma charakter oryginalny - wprowadzone produkty mają niepowtarzalny charakter. Prace realizowane przez cały zespół projektowy mają więc charakter twórczy i są ukierunkowane na stworzenie nowych produktów, unowocześnianie istniejących produktów, wprowadzanie do działalności nowych procesów technologicznych, jak również optymalizację stosowanych metod produkcji. Zgodnie z wydanymi Objaśnieniami, przypisanie systematyczności danej działalności nie jest uzależnione od ciągłości tej działalności, w tym od określonego czasu przez jaki działalność taka ma być prowadzona, ani też od istnienia planu, co do prowadzenia przez podatnika podobnej działalności w przyszłości. Wystarczającym jest, aby podatnik zaplanował i przeprowadził chociażby jeden projekt B+R, przyjmując dla niego określone cele do osiągnięcia, harmonogram i zasoby (budżet). Taka działalność może być uznana za działalność systematyczną, tj. prowadzoną w sposób metodyczny, zaplanowany i uporządkowany. Prowadzona przez Wnioskodawcę działalność badawczo-rozwojowa opisana w treści stanu faktycznego (w zakresie Projektów) była prowadzona w sposób systematyczny, zgodnie z przyjętym cyklem projektowym, w oparciu o uzgodniony plan oraz harmonogram. Działania te mają charakter regularny. W ocenie Wnioskodawcy, prowadzone prace spełniają przesłankę systematyczności. W ocenie Wnioskodawcy, działalność Wnioskodawcy spełnia definicję prac badawczo-rozwojowych – Wnioskodawca stale wykorzystuje dostępną wiedzę i umiejętności do tworzenia nowych produktów (projektowania nowych produktów, wprowadzenia nowych procesów technologicznych) oraz unowocześnianie istniejących produktów. Prace badawczo-rozwojowe realizowane przez Wnioskodawcę nie były i nie są nakierowane na uzyskanie rutynowych/okresowych zmian do produktów, procesów - każdorazowo działania Wnioskodawcy mają charakter twórczy i kreatywny oraz prowadzą do tworzenia produktów posiadających cechę nowości, również w sytuacji, gdy Wnioskodawca w ramach prowadzonego projektu wprowadza zmiany do istniejących już produktów. Reasumując, w ocenie Wnioskodawcy, spełnia on wszystkie przesłanki działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT oraz wynikające z definicji prac rozwojowych w PSWiN. Mając na uwadze powyższe, realizowane Projekty wpisują się w definicję prac badawczo-rozwojowych zawartą w ustawie o PIT, ponieważ miały charakter twórczy, nie wprowadzały zmian o charakterze rutynowym bądź okresowym, były prowadzone w sposób systematyczny według określonych harmonogramów i wytycznych, przez pracowników posiadających odpowiednie kompetencje i wykształcenie. W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, należy uznać, że realizowana przez Wnioskodawcę działalność B+R w ramach wskazanych we wniosku Projektów spełnia definicje wskazane w art. 5a pkt 38 oraz pkt 40 ustawy o PIT, co uprawnia Wnioskodawcę do korzystania z ulgi B+R. Ocena stanowiska Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe. Uzasadnienie interpretacji indywidualnej Na wstępie podkreślam, że zgodnie z Pana intencjami, Pana wniosek dotyczy możliwości skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej za rok 2019, kiedy to zrealizował Pan projekty opisane we wniosku. Zgodnie z art. 26e ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w stanie prawnym obowiązującym w 2019 roku (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1509 ze zm.): Podatnik uzyskujący przychody ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 odlicza od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2, koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową, zwane dalej „kosztami kwalifikowanymi”. Kwota odliczenia nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3. Przepis ten normuje tzw. ulgę badawczo-rozwojową (ulgę B+R). Jest ona szczególnym instrumentem, którego celem jest zachęcanie podatników prowadzących działalność gospodarczą do podejmowania działań o charakterze badawczo-rozwojowym. Ma to wpływać na innowacyjność oferowanych przez nich produktów, usług lub procesów realizowanych w ich przedsiębiorstwach. W dalszej perspektywie ulga badawczo-rozwojowa ma służyć wzrostowi nowoczesności, innowacyjności i konkurencyjności gospodarki. Mechanizm ulgi sprowadza się do możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania określonej wartości wskazanych rodzajowo kosztów uzyskania przychodów dotyczących działalności badawczo-rozwojowej (kosztów kwalifikowanych). Mając na względzie wysokie koszty działań o charakterze badawczo-rozwojowym ustawodawca zdecydował o możliwości „dwukrotnego” uwzględnienia wartości tych kosztów w rachunku podatkowym podatnika – raz jako kosztów uzyskania przychodów i ponownie jako odliczenia od podstawy obliczenia podatku. Jak wynika z treści art. 26e ust. 1 ustawy, z ulgi badawczo-rozwojowej może skorzystać podatnik, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) uzyskuje przychody ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. z pozarolniczej działalności gospodarczej; 2) prowadzi działalność badawczo-rozwojową; 3) ponosi na działalność badawczo-rozwojową koszty uzyskania przychodów określone jako „koszty kwalifikowane”. Pojęcie działalności gospodarczej W odniesieniu do pierwszej przesłanki należy wskazać, że pozarolnicza działalność gospodarcza w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych to: działalność zarobkowa: a) wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa, b) polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, c) polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. Stosownie natomiast do treści art. 5b ust. 1 ww. ustawy, za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności, 2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności, 3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością. Pojęcie działalności badawczo-rozwojowej Definicje ustawowe Zgodnie z art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności badawczo-rozwojowej - oznacza to działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Stosownie do art. 5a pkt 39 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ilekroć jest w niej mowa o badaniach naukowych - oznacza to: a) badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1668 ze zm.), a więc: prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne; b) badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli: prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń. Pracami rozwojowymi, o których mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych są natomiast – zgodnie z art. 5a pkt 40 tej ustawy – prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli: działalność obejmująca nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. Łącząc te elementy można stwierdzić, że działalnością badawczo-rozwojową jest działalność twórcza obejmująca: · badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a więc prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne; lub · badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń; lub · prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli działalność obejmująca nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń, · podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Twórczy charakter działalności badawczo-rozwojowej Działalność badawczo-rozwojowa musi być działalnością twórczą. Twórczy to „mający na celu tworzenie”. Synonimy pojęcia twórczy (pomysł, praca) to „konstruktywny, kreatywny, kreacyjny, kreatorski, koncepcyjny”. Należy przy tym zwrócić uwagę na różnicę znaczeniową pojęcia „tworzyć” - określające czynność, której istotą jest element kreacyjny i „wytwarzać”, czyli „zrobić, wyprodukować coś”. Wytwarzanie także prowadzi do powstania rzeczy lub praw, ale nie ma w sobie indywidualnego elementu kreacyjnego – jest to proces wymagający wiedzy i umiejętności, ale nie prowadzi do powstania efektów niepowtarzalnych. Jak wynika z Objaśnień podatkowych z 15 lipca 2019 r. dotyczących co prawda innej ulgi podatkowej, tj. ulgi IP Box, na potrzeby definicji działalności badawczo-rozwojowej wskazuje się, że: Pierwszym i zarazem najszerszym kryterium uznania działalności podatnika za działalność badawczo-rozwojową, jest jej twórczy charakter (…) na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej, w stopniu minimalnym, wystarczające jest działanie twórcze na skalę przedsiębiorstwa, tzn. przedsiębiorca we własnym zakresie (w ramach prowadzonych prac badawczo-rozwojowych) opracowuje nowe lub ulepszone produkty, procesy, usługi, nawet jeżeli podobne rozwiązanie zostało już opracowane przez inny podmiot. Zatem twórczość działalności badawczo-rozwojowej może przejawiać się opracowywaniem nowych koncepcji, narzędzi, rozwiązań niewystępujących dotychczas w praktyce gospodarczej podatnika lub na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących u podatnika. Badania podstawowe Działalność badawczo-rozwojowa może obejmować badania podstawowe w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a więc: · prace empiryczne – czyli prace doświadczalne; lub · prace teoretyczne – czyli oparte na teorii naukowej, a nie na doświadczeniu; mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne. Co istotne, aby prowadzone przez podmiot działania miały status badań podstawowych w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym muszą być prowadzone z zachowaniem odpowiednich standardów. Nie każde przeprowadzone doświadczenie jest badaniem podstawowym. Prace empiryczne muszą być prowadzone w odpowiednich warunkach (w odpowiednim środowisku), w oparciu o określoną metodę działań. Powinny być przeprowadzone w odpowiedniej próbie, uwzględniać stopień powtarzalność wyników. Prace te powinny być odpowiednio zarejestrowane lub opisane. Szczegółowe standardy prowadzenia prac empirycznych są uzależnione od przedmiotu badania. Podobnie, nie każde rozważania prowadzone w oparciu o teorie naukowe będą miały status prac teoretycznych w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Prace teoretyczne w rozumieniu tej ustawy także muszą spełniać określone standardy, w tym dotyczące metodologii badan naukowych, komparatystyki, zasad wnioskowania. Badania aplikacyjne Działalność badawczo-rozwojowa może również obejmować badania aplikacyjne w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń. Aplikacja to m.in. „zastosowanie czegoś w praktyce”. Przedmiotem badań aplikacyjnych jest więc pozyskanie nowej wiedzy i umiejętności (opartych na wiedzy i doświadczeniu) dla potrzeb praktyki produkcyjnej lub usługowej w określonym zakresie. Podmiot podejmujący prace aplikacyjne – mając wiedzę o określonych produktach, procesach lub usługach (ich cechach, wadach) – podejmuje działalność badawczą, której celem jest zdobycie nowej wiedzy i umiejętności po to, aby: · opracować nowe produkty, procesy lub usługi lub · wprowadzić znaczące ulepszenia do istniejących produktów, procesów lub usług. „Nowy” to „niedawno zrobiony, nabyty lub właśnie powstały, założony”, „taki, który zajął miejsce poprzedniego”, „spotykany po raz pierwszy, dopiero co poznany lub będący od niedawna w jakimś środowisku”, „od niedawna istniejący, właśnie wynaleziony”. Celem prac aplikacyjnych jest zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności – czyli takiej wiedzy i takich umiejętności, których podmiot prowadzący prace (pomimo bycia specjalistą w danej dziedzinie) wcześniej nie posiadał. Nowym produktem, procesem lub usługą może być: · produkt, proces lub usługa, które nie istniały wcześniej, czyli takie, które zostały opracowane po raz pierwszy w wyniku badan aplikacyjnych; · produkt, proces lub usługi, które istniały już jako rodzaj produktu, procesu lub usługi, ale w wyniku badań aplikacyjnych opracowano ich nową koncepcję. Ulepszenie natomiast to „to, co usprawniło funkcjonowanie czegoś”. Ulepszać to „zmienić coś tak, żeby stało się bardziej użyteczne lub funkcjonalne”. Celem prac aplikacyjnych dotyczących istniejących produktów, procesów lub usług nie są jakiekolwiek ulepszenia, ale ulepszenia znaczące – czyli mające duże znaczenie, dużą wagę, istotne z punktu widzenia funkcji i dotychczasowych cech ulepszanych produktów, procesów lub usług. Jednocześnie jednak skala zmian wprowadzonych do produktu, procesu lub usługi nie powoduje, że mówimy o nowym produkcie, procesie lub usłudze, ale o produkcie, procesie lub usłudze znacząco ulepszonych. Analogicznie jak w przypadku badań podstawowych, także badania aplikacyjne muszą być prowadzone z zachowaniem odpowiednich standardów. Prace rozwojowe Pojęcie działalności badawczo-rozwojowej obejmuje również prace rozwojowe w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Prace rozwojowe polegają na nabywaniu, łączeniu, kształtowaniu i wykorzystywaniu dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, tj. obejmują: · nabycie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; · łączenie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; · kształtowanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; i · wykorzystanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności. Prace rozwojowe bazują zatem na dostępnej wiedzy – w zależności od celów, jakie przyjęto dla prowadzenia prac, będzie to wiedza z określonej dziedziny lub dziedzin. Prace te obejmują kolejno: · nabycie wiedzy i umiejętności, czyli pozyskanie wiedzy/umiejętności, zapoznanie się z wiedzą, zrozumienie jej; · łączenie wiedzy i umiejętności, czyli znalezienie takich zależności pomiędzy wiedzą z różnych zakresów, dziedzin lub wiedzą wynikającej z różnych badań naukowych oraz pomiędzy umiejętnościami, które są istotne z punktu widzenia postawionych celów badan rozwojowych; · kształtowanie wiedzy i umiejętności, czyli takie „ułożenie” efektów nabywania i łączenia wiedzy i umiejętności lub takie sformułowanie wniosków płynących z tych procesów, aby można je było wykorzystać dla realizacji postawionych celów prac rozwojowych; · wykorzystanie wiedzy i umiejętności, czyli ich użycie, posłużenie się nimi dla osiągnięcia celów prac rozwojowych. Co istotne, całość ww. czynności służy: · planowaniu produkcji [innowacja procesowa] oraz · projektowaniu i tworzeniu zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług [innowacja produktowa]. Chodzi przy tym o konkretne produkty, konkretne procesy lub konkretne usługi albo konkretne rodzaje produktów, procesów lub usług. Podmiot prowadzący prace rozwojowe organizuje je z uwzględnieniem specyfiki konkretnych produktów, procesów lub usług – od niej zależą potrzeby prowadzenia prac rozwojowych i ich zakres. Jednocześnie ustawodawca wyłączył z definicji prac rozwojowych działalność obejmującą rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do produktów, procesów lub usług, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. O tym, jakie zmiany do produktów, procesów lub usług mają charakter rutynowy (wykonywany często i niemal automatycznie) i okresowy (powtarzający się, występujący co pewien czas) będzie każdorazowo decydował charakter konkretnych produktów, procesów bądź usług. Systematyczność i cele działalności badawczo-rozwojowej Działalność badawczo-rozwojowa jest podejmowana: · w sposób systematyczny, · w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Pojęcie „systematyczny” – w odniesieniu do procesów oznacza „zachodzący stale od dłuższego czasu”; w odniesieniu do działań oznacza „prowadzony w sposób uporządkowany, według pewnego systemu; planowy, metodyczny”. Z uwagi na charakter działań, jakie obejmuje działalność badawczo-rozwojowa, pojęcia systematyczności tych działań nie należy ograniczać wyłącznie do ich zwykłego organizacyjnego uporządkowania i częstotliwości podejmowanych czynności. Znaczenie pojęcia „systematyczności” będzie także wynikową przedmiotu prowadzonych działań (badań naukowych lub prac rozwojowych) – musi uwzględniać specyfikę podejmowanych badań lub prac. Pomocnym dla spełnienia kryterium systematyczności może być ustalenie: · wstępnych celów poszczególnych projektów badawczo-rozwojowych; · źródeł finansowania zaplanowanych prac oraz · osiągniętych celów poszczególnych projektów badawczo-rozwojowych, · zasobów ludzkich, rzeczowych i finansowych służących ich osiągnięciu · harmonogramów związanych z prowadzonymi pracami. Celem działalności badawczo-rozwojowej jest: zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystanie zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Punktem wyjściowym dla działalności badawczo-rozwojowej jest więc posiadanie pewnego poziomu (określonych zasobów) wiedzy w konkretnym temacie. Aby stwierdzić, czy podjęte działania prowadzą do zwiększenia poziomu wiedzy oraz służą wykorzystywaniu zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań koniecznym jest określenie poziomu wiedzy „wyjściowej” i „wyjściowego” stanu wykorzystywania zasobów wiedzy, „wyjściowego” stanu jej zastosowań. Bez takiego nakreślenia „punktu wyjścia” dla działalności badawczo-rozwojowej nie da się nakreślić celów podejmowanych działań. Należy uwzględnić zatem, iż głównym zadaniem dla zarządzającego projektem badawczo rozwojowym jest zlokalizowanie i zidentyfikowanie zasobów wiedzy przed rozpoczęciem działań projektowych; zasobów w ujęciu funkcjonalnym i celowościowym, czyli podlegającym zwiększeniu oraz możliwym i właściwym do wykorzystania zwiększonej wiedzy do nowych zastosowań. Lokalizacja i identyfikacja wiedzy obejmują szereg działań, w tym określenie stanu wiedzy, miejsca, sposobu jej wykorzystania oraz selekcji pod względem przydatności do realizacji celu projektu. (zobacz: 3.2.1.3 Objaśnienia w zakresie IP BOX - Zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań”). Istotnym jest więc między innymi to: · jakimi zasobami wiedzy podatnik dysponował przed rozpoczęciem realizacji projektu badawczo-rozwojowego; · jaki rodzaj wiedzy podlegał następnie selekcji, wykorzystaniu i rozwijaniu pod względem przydatności do realizacji tego projektu. Ocena charakteru Pana działalności Jak wynika z Pana wniosku, prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne. Ponadto Pana działalność obejmuje również inne obszary, m.in. działalność w zakresie (...). Dzięki zapleczu technicznemu i doświadczeniu dostarcza Pan rozwiązania umożliwiające (...). Prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej stanowi nieodzowny element funkcjonowania Pana przedsiębiorstwa, ponieważ realizowane projekty wymagają opracowywania indywidualnych, autorskich koncepcji oraz wdrażania innowacyjnych rozwiązań technologicznych. W przeważającej większości działalność badawczo-rozwojowa polega na projektowaniu oraz wytwarzaniu nowatorskich (...) pod konkretne wymagania klienta - produkcja prototypowa Niniejszy wniosek dotyczy nowych produktów powstałych w wyniku podjętych prac badawczo-rozwojowych (dalej: Projekty), opracowanych na indywidualne zamówienie kontrahenta, takich jak: · (...) Twórczość Projektów Jak wynika z treści wniosku, prace realizowane w ramach ww. Projektów zawsze zmierzały do opracowania/ wytworzenia/rozwiązania/ produktów niewystępujących dotychczas na rynku lub w Pana praktyce gospodarczej albo na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniały się od rozwiązań już funkcjonujących. Potwierdził Pan, że czynności i działania podejmowane we wszystkich fazach realizacji Projektów wskazanych we wniosku były wyrazem własnej twórczości intelektualnej, charakteryzowały się kreatywnością i innowacyjnością. Jednocześnie nadmienił Pan, że nie były to działania o charakterze odtwórczym. Zatem działalność w zakresie opisanych we wniosku Projektów miała charakter twórczy. Systematyczność Projektu Jak wynika z Pana wniosku, działalność w zakresie objętym wnioskiem miała charakter systematyczny i projektowy. Projekty badawczo-rozwojowe, co do zasady, realizowane były w ramach standardowego cyklu projektowego składającego się zasadniczo z następujących faz: Faza 1: Tworzenie koncepcji, harmonogramu i budżetu projektu, Faza 2: Zasadnicze prace nad rozwojem nowego produktu, Faza 3: Weryfikacja rozwiązania oraz wdrożenie do wykorzystania. Działalność w zakresie opisanych we wniosku Projektów podejmowana była w sposób usystematyzowany (zgodnie z opisanym powyżej cyklem projektowym, z uwzględnieniem opracowanego harmonogramu, w oparciu o zaplanowane zasoby osobowe, techniczne i finansowe) i regularny. Biorąc pod uwagę opis okoliczności faktycznych, uznać należy, że prowadzona działalność w zakresie opisanych we wniosku Projektów miała charakter systematyczny. Prace rozwojowe i badania naukowe w ramach Projektów We wniosku wskazał Pan, że prace realizowane w ramach Projektów, nie obejmowały badań podstawowych rozumianych jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne. Ponadto nie prowadził prac mających na celu zdobycie nowej wiedzy czy umiejętności (badania aplikacyjne), a raczej działania nakierowane na wykorzystanie dostępnej wiedzy i umiejętności do tworzenia nowych produktów (projektowania nowych produktów, wprowadzenia nowych procesów technologicznych) oraz unowocześnianie istniejących produktów. Jak już wyjaśniłem, prace rozwojowe polegają na nabywaniu, łączeniu, kształtowaniu i wykorzystywaniu dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, tj. obejmują: · nabycie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; · łączenie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; · kształtowanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności; i · wykorzystanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności. Jak wyjaśnił Pan we wniosku, w ramach prowadzonych prac rozwojowych pozyskał Pan nową, praktyczną wiedzę oraz umiejętności dotyczące technologii (...). Nowa wiedza obejmowała w szczególności: Ø opracowanie metod (...), Ø zaprojektowanie i dostosowanie systemów (...), Ø opracowanie sposobów transportu (...) Ø optymalizację parametrów procesowych (...). Wiedza ta została pozyskana w drodze eksperymentów i prób technologicznych, gdyż brak było dostępnych rozwiązań o analogicznym charakterze w literaturze branżowej ani w praktyce przemysłowej. Pozyskaną wiedzę wykorzystano i rozwijano w kolejnych etapach realizacji Projektów: Ø w fazie koncepcyjnej – opracowanie nowych koncepcji konstrukcyjnych i technologicznych, opracowanie nowego schematu technologicznego instalacji; Ø w fazie zasadniczych prac badawczo-rozwojowych – testowanie różnych wariantów urządzeń i parametrów procesowych, Ø w fazie wdrożeniowej – praktyczne zastosowanie rozwiązań w (...) dostosowanych do indywidualnego projektu klienta. Wiedza ta posłużyła do stworzenia i ulepszania własnych rozwiązań technicznych i automatycznych. Realizowane prace badawczo-rozwojowe obejmowały zagadnienia z zakresu: Ø inżynierii mechanicznej i budowy maszyn, Ø mechaniki płynów i transportu (...), Ø technologii procesów przemysłowych i przetwórstwa materiałów, Ø termodynamiki i inżynierii cieplnej, Ø automatyki i sterowania procesami przemysłowymi. Ponadto nadmieniał Pan, iż we wszystkich fazach realizowanych Projektów wykorzystywał dostępną wiedzę i umiejętności, czego efektem było opracowanie innowacyjnych produktów w postaci: (...) i (...). Z Pana wniosku wynika więc, że ramach poszczególnych faz opisanych Projektów prowadził Pan prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystanie zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań w ramach Projektów Jak wskazał Pan między innymi we wniosku, ukończył Pan studia inżynierskie na (...), gdzie pozyskał szeroką wiedzę teoretyczną z zakresu (...). Przed rozpoczęciem realizacji Projektów dysponował Pan także wieloletnim doświadczeniem zawodowym w zakresie (...). Prowadzone przez Pana prace polegały na zdobywaniu nowych zasobów wiedzy oraz tworzeniu innowacyjnych i kompleksowych rozwiązań zgodnie z zapotrzebowaniem rynku (w zakresie nowych produktów) czy też zgodnie z zapotrzebowaniem wewnętrznym Wnioskodawcy (w zakresie (...)). W efekcie otrzymywane były nowe, ulepszone lub zmienione kompleksowe i zaawansowane rozwiązania (produkty lub procesy). Prace w ramach opisanych Projektów prowadziły do tworzenia nowej wiedzy lub wykorzystywania elementów wiedzy istniejącej do tworzenia nowych zastosowań. Wiedza ta (jak już uprzednio wskazano) została pozyskana w drodze eksperymentów i prób technologicznych. Pozyskaną wiedzę wykorzystano i rozwijano w kolejnych etapach realizacji Projektów: Zatem prace prowadzone w ramach opisanych we wniosku Projektów bez wątpienia prowadzono w celu zwiększania zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Reasumując, na podstawie tak przedstawionych informacji można uznać, że prace w zakresie opisanych we wniosku Projektów stanowiły działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Możliwość skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej Jak wynika z treści art. 26e ust. 1 ustawy, z omawianej ulgi może skorzystać podatnik, który spełnia łącznie następujące warunki: · uzyskuje przychody ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. z pozarolniczej działalności gospodarczej; · prowadzi działalność badawczo-rozwojową; · ponosi na działalność badawczo-rozwojową koszty uzyskania przychodów określone jako „koszty kwalifikowane”. Zgodnie z art. 26e ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. za koszty kwalifikowane uznaje się: 1) poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu; 1a) poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a i c, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na wykonanie usługi w zakresie działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w całości czasu przeznaczonego na wykonanie usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło w danym miesiącu; 2) nabycie materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową; 2a) nabycie niebędącego środkami trwałymi sprzętu specjalistycznego wykorzystywanego bezpośrednio w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, w szczególności naczyń i przyborów laboratoryjnych oraz urządzeń pomiarowych; 3) ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, świadczone lub wykonywane na podstawie umowy przez podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także nabycie od takiego podmiotu wyników prowadzonych przez niego badań naukowych, na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej; 4) odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli to korzystanie nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4; 4a) nabycie usługi wykorzystania aparatury naukowo-badawczej wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli zakup usługi nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4; 5) koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, poniesione na: a) przygotowanie dokumentacji zgłoszeniowej i dokonanie zgłoszenia do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej lub odpowiedniego zagranicznego organu, łącznie z kosztami wymaganych tłumaczeń na język obcy, b) prowadzenie postępowania przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej lub odpowiedni zagraniczny organ, poniesione od momentu zgłoszenia do tych organów, w szczególności opłaty urzędowe i koszty zastępstwa prawnego i procesowego, c) odparcie zarzutów niespełnienia warunków wymaganych do uzyskania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji wzoru przemysłowego zarówno w postępowaniu zgłoszeniowym, jak i po jego zakończeniu, w szczególności koszty zastępstwa prawnego i procesowego, zarówno w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej, jak i w odpowiednim zagranicznym organie, d) opłaty okresowe, opłaty za odnowienie, tłumaczenia oraz dokonywanie innych czynności koniecznych dla nadania lub utrzymania ważności patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy oraz prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, w szczególności koszty walidacji patentu europejskiego. Na podstawie art. 26e ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za koszty kwalifikowane uznaje się także dokonywane w danym roku podatkowym, zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością. Art. 26e ust. 4 stanowi: Koszty kwalifikowane ponoszone w ramach badań podstawowych podlegają odliczeniu wyłącznie pod warunkiem, że badania te są prowadzone na podstawie umowy lub porozumienia z jednostką naukową w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Stosownie do art. 26e ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Koszty kwalifikowane podlegają odliczeniu, jeżeli nie zostały podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie lub nie zostały odliczone od podstawy obliczenia podatku. Art. 26e ust. 6 ww. ustawy stanowi natomiast: Podatnikowi, który w roku podatkowym korzysta ze zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 63a lub 63b, prawo do odliczenia przysługuje jedynie w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych, które nie są przez podatnika uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie tych przepisów. Na podstawie art. 26e ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane (…). Reasumując, ulga badawczo-rozwojowa polega na możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania określonej kwoty kosztów podatkowych poniesionych przez podatnika na działalność badawczo-rozwojową, czyli tzw. „kosztów kwalifikowanych”. Oznacza to, że koszty związane z działalnością badawczo-rozwojową dwukrotnie wpływają na wysokość podstawy obliczenia podatku dochodowego u przedsiębiorcy inwestującego w taką działalność (raz jako koszty uzyskania przychodu, a drugi raz jako koszty kwalifikowane) i w efekcie znacznie pomniejszają wysokość opłacanego podatku dochodowego. Pamiętać trzeba jednak, że stosowanie do treści art. 24a ust. 1b ustawy: Podatnicy prowadzący działalność badawczo-rozwojową, którzy zamierzają skorzystać z odliczenia, o którym mowa w art. 26e, są obowiązani w prowadzonej księdze albo w prowadzonych księgach rachunkowych, o których mowa w ust. 1, wyodrębnić koszty działalności badawczo-rozwojowej. Zatem dodatkowym warunkiem dla prawa odliczenia w zeznaniu podatkowym kosztów kwalifikowanych poniesionych w danym roku podatkowym jest wyodrębnienie tych kosztów w ewidencji, o której mowa w art. 24a ust. 1b ustawy. Podatnicy prowadzący działalność badawczo-rozwojową, którzy zamierzają skorzystać z omawianej preferencji podatkowej są więc zobowiązani w prowadzonej księdze albo w prowadzonych księgach rachunkowych wyodrębnić koszty działalności badawczo-rozwojowej. O ile ustawa o podatku dochodowym wprost nie precyzuje, w jaki sposób to wyodrębnienie powinno zostać wykonane, to z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że kwestie ewidencyjne związane z kosztami kwalifikowanymi zależą od tego, czy podatnik prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów czy też księgi rachunkowe. Jak wskazano we wniosku, w okresie, którego dotyczy wniosek o interpretację (2019 r.) prowadził Pan księgi rachunkowe. Tymczasem w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 395 ze zm.): Księgi rachunkowe obejmują zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, które tworzą: 1) dziennik; 2) księgę główną; 3) księgi pomocnicze; 4) zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych; 5) wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz). Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o rachunkowości: Konta ksiąg pomocniczych zawierają zapisy będące uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej. Prowadzi się je w ujęciu systematycznym jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej. Prowadzenie ksiąg pomocniczych w przypadku ksiąg rachunkowych wynika zatem wprost z przepisów. W przypadku ksiąg rachunkowych wyodrębnienie kosztów na działalność badawczo-rozwojowej w ewidencji rachunkowej (pomocniczej) jest podstawą do kalkulacji ulgi badawczo-rozwojowej. Zatem, podatnik ma obowiązek dokonać wyodrębnienia w taki sposób, aby możliwe było zidentyfikowanie kosztów kwalifikowanych, dających prawo do skorzystania z ulgi w kwocie odpowiedniej dla danej kategorii. Należy podkreślić, że w przypadku ksiąg rachunkowych ustawodawca nie narzucił przedsiębiorcom formy podziału/wyodrębnienia. Wybór sposobu udokumentowania tych wydatków pozostawiony został podatnikom, którzy prowadzą działalność badawczo-rozwojową. Tymczasem jak wskazał Pan we wniosku, w 2019 r. w prowadzonej ewidencji rachunkowej wyodrębniał Pan koszty kwalifikowane związane z realizacją działalności badawczo-rozwojowej. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z zasadą przyjętą w orzecznictwie jak i w doktrynie prawa podatkowego, ulgi podatkowe, w tym ulga badawczo-rozwojowa, są wyjątkiem od zasady równości i powszechności opodatkowania, tak więc przepisy regulujące prawo do ulgi winny być interpretowane ściśle. W oparciu o wskazane wyżej przepisy, należy stwierdzić, że aby podatnikowi podatku dochodowego od osób fizycznych przysługiwało prawo odliczenia w zeznaniu podatkowym kosztów kwalifikowanych poniesionych w danym roku podatkowym powinny być łącznie spełnione następujące warunki: 1. Podatnik poniósł koszty na działalność badawczo-rozwojową; 2. Koszty na działalność badawczo-rozwojową stanowiły dla podatnika koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o PIT; 3. Koszty na działalność badawczo-rozwojową mieszczą się w zamkniętym katalogu kosztów kwalifikowanych określonym przepisami art. 26e ust. 2 - 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; 4. Ww. koszty uzyskania przychodów stanowiły koszty kwalifikowane w rozumieniu ustawy podatkowej, przy czym, jeżeli koszty kwalifikowane zostały poniesione w ramach badań podstawowych, badania te były prowadzone na podstawie umowy lub porozumienia z jednostką naukową w rozumieniu odrębnych przepisów; 5. Jeżeli w roku podatkowym podatnik prowadził działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia/decyzji o wsparciu, prawo do odliczenia przysługuje jedynie w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych, które nie są przez podatnika uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia/decyzji o wsparciu; 6. W ewidencji, o której mowa w art. 24a ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatnik wyodrębnił w sposób prawidłowy koszty działalności badawczo-rozwojowej; 7. Podatnik wykazał w zeznaniu podatkowym koszty kwalifikowane podlegające odliczeniu; 8. Kwota odliczonych kosztów kwalifikowanych nie przekroczyła limitów określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych; 9. Koszty kwalifikowane nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie lub nie zostały odliczone od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Jak wynika z Pana wniosku: · w ewidencji rachunkowej wyodrębniał koszty kwalifikowane związane z realizacją opisanych Projektów, · nie korzystał Pan ze zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 63a i 63b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · odliczy Pan w ramach ulgi B+R koszty kwalifikowane zgodnie z art. 26e ust. 2, 2a i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · dokona Pan odliczenia z tytułu ulgi B+R zgodnie z limitami wskazanymi w art. 26e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, · koszty kwalifikowane nie zostały i nie zostaną zwrócone Panu w jakiekolwiek formie, · nie posiada Pan statusu centrum badawczo-rozwojowego. W interpretacji wskazałem uprzednio, że prace w zakresie opisanych we wniosku Projektów stanowiły działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Biorąc powyższe pod uwagę, ma Pan prawo – co do zasady – do zastosowania ulgi badawczo-rozwojowej w ramach opisanych we wniosku Projektów. Reasumując, Pana stanowisko, w świetle którego prowadzone przez Pana prace w ramach realizowanych Projektów stanowią działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co uprawnia Pana do korzystania z ulgi B+R – jest prawidłowe. Dodatkowe informacje Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe wyłącznie wobec Pana i tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność. Jednocześnie zaznaczam, że interpretację tę wydałem w oparciu o opis okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczam się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyrażam swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez Wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania kontrolnego organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Powołane przepisy
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 5a-pkt 38[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 5a-pkt 39[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 5a-pkt 40[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 6-art. 26e
Słowa kluczowe
działalność-działalność badawczo-rozwojowaprace-prace badawczo-rozwojoweulga-ulga badawczo-rozwojowa (B+R)
Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (eureka.mf.gov.pl), pozyskano 11.07.2026. · Źródło (Eureka)