DKP4.8011.6.2017

OPINIA ZABEZPIECZAJĄCA Na podstawie art. 119y § 1 w związku z art. 119a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 grudnia 2017 r. (data wpływu 12 grudnia 2017 r.), złożonego przez X o wydanie opinii zabezpieczającej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej - wydaje opinię zabezpieczającą. Uzasadnienie W dniu 12 grudnia 2017 r. X ul. (…) (dalej: Wnioskodawca lub X) złożył wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej (dalej również jako: Wniosek), dotyczący czynności obejmującej proces restrukturyzacji zadłużenia dłużnika X. W złożonym wniosku o wydanie o opinii zabezpieczającej przedstawiono następujące dane istotne z punktu widzenia skutków podatkowych czynności: I. Opis podmiotów i czynności będących przedmiotem wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej 1. Opis podmiotów dokonujących Czynności We wniosku wskazano na następujące podmioty dokonujące czynności: a) Wnioskodawca będący wierzycielem Dłużnika b) Dłużnik - podmiot gospodarczy będący dłużnikiem Wnioskodawcy z tytułu udzielonego finansowania c) Dotychczasowy właściciel Dłużnika, będący osobą fizyczną i jednocześnie akcjonariuszem większościowym Dłużnika przed rozpoczęciem procesu restrukturyzacji zadłużenia d) Inwestor - osoba fizyczna, właściciel grupy T e) Pozostali wierzyciele Dłużnika – grupa banków. a) Dane Wnioskodawcy Wnioskodawca jest spółką akcyjną, posiadającą rezydencję podatkową w Polsce i podlega tu nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu oraz prowadzi działalność bankową na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.) dalej: Prawo bankowe. W ramach tej działalności, na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, Wnioskodawca świadczy za wynagrodzeniem szereg usług finansowych na rzecz klientów indywidulanych oraz instytucjonalnych, na które składają się czynności wymienione w treści art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 Prawa bankowego. b) Dane o dłużniku Y Spółka Akcyjna (dalej: Y) – polska spółka kapitałowa powstała (…) w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego (…) w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Od (…) Y jest notowana na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych ("GPW"). Y jest spółką dominującą i jednocześnie liderem grupy kapitałowej Z (dalej: Grupa Z). Grupa Z, w skład której wchodzą lub wchodziły w momencie rozpoczęcia czynności będącej przedmiotem wniosku, również między innymi następujące spółki zależne: - E S.A. - P S.A. (dalej: "P") - D Sp. z o.o. - F – w dniu (…) r. nastąpiła oficjalna rejestracja połączenia Y oraz F - H Sp. z o.o. ("H") – w dniu (…) r. nastąpiła oficjalna rejestracja połączenia Y oraz H - M S.A. ("M") – w dniu (…) r. nastąpiła oficjalna rejestracja połączenia Y oraz M - G Sp. z o.o. ("G") – w dniu (…) r. nastąpiła oficjalna rejestracja połączenia Y oraz G. c) Dotychczasowy właściciel – osoba fizyczna KJ – akcjonariusz większościowy Y przed rozpoczęciem czynności, który posiadał bezpośrednio i pośrednio (…) akcji Y (dalej: "Pan KJ") d) Spółki należące bezpośrednio lub pośrednio do Inwestora (osoby fizycznej właściciela grupy T): - TE S.A. ("TE"), - I sp. z o.o. S.K.A. ("I") e) Pozostali wierzyciele Dłużnika – (…): - B S.A. ("B") - Ż S.A. ("Ż") - A S.A. ("A") - C S.A. ("C") - N S.A. ("N") - R S.A. ("R") Podmioty biorące udział w czynnościach nie stanowią dla Wnioskodawcy podmiotów powiązanych, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. 2. Czynności będące przedmiotem Wniosku Wnioskodawca oraz pozostali Wierzyciele udzielili spółkom z Grupy Z finansowania w postaci kredytów bankowych, linii kredytowych, gwarancji oraz linii gwarancyjnych. Opisane we wniosku czynności podejmowane przez grono Wierzycieli wobec Dłużnika, prowadzące do restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z zostały na dzień złożenia Wniosku już zrealizowane albo zostaną zrealizowane w przyszłości. Czynności te sprowadzają się do realizacji niżej wskazanych poszczególnych faz procesu restrukturyzacji zadłużenia: 1) (…) – zawarcie pomiędzy TE oraz Panem KJ umowy inwestycyjnej dotyczącej nabycia przez TE pod pewnymi warunkami pakietu kontrolnego akcji Y; 2) (…) – podpisanie przez następujące podmioty: Wnioskodawca, B, Ż, A, C, N, R (dalej: "Wierzyciele"), Y oraz spółki z Grupy Z, będące dłużnikami Wierzycieli "Porozumienia ..." (dalej: "Porozumienie"); 3) (…) – podpisanie przez Wierzycieli, Y, jej wybrane spółki zależne oraz TE dokumentu określającego ramowy kształt restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z ("Kluczowe Warunki"); 4) (…) – podpisanie przez Wierzycieli, Y oraz jej wybrane spółki zależne, TE oraz I umowy restrukturyzacyjnej dotyczącej restrukturyzacji zadłużenie finansowego Grupy Z ("Umowa Restrukturyzacyjna"), zawartej w celu realizacji uzgodnień zawartych w Kluczowych Warunkach; 5) (…) – podpisanie przez Wierzycieli, Y, jej wybrane spółki zależne oraz I "Umowy o Wspólnych Warunkach Zadłużenia Spółki", a także podpisanie przez wybranych Wierzycieli, Y, P oraz I "Umowy o Wspólnych Warunkach Zadłużenia P" (dalej: "Wspólne Warunki Zadłużenia P"), które to umowy zostały zawarte w celu odroczenia w czasie spłaty zadłużenia finansowego przypisanego odpowiednio do Y oraz P oraz ujednolicenia jego warunków, zgodnie z uzgodnieniami zawartymi w Kluczowych Warunkach; 6) (…) – objęcie przez Wnioskodawcę, C, N, I oraz TE wyemitowanych przez Y obligacji Serii (…) (dalej: "Obligacje"); 7) (…) – przedterminowa i całkowita spłata transzy "C" zadłużenia Grupy Z w wysokości (…) zł; 8) Faza kończąca restrukturyzację, planowana do realizacji w przyszłości – sprzedaż, w wyniku realizacji Opcji call Obligacji przez Wnioskodawcę, C, N oraz I na rzecz TE - dalej określane łącznie jako Czynności lub proces restrukturyzacji Zadłużenia. We wniosku przedstawiono następujący opis wymienionych etapów restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z: 1) Zawarcie umowy inwestycyjnej pomiędzy TE a Panem KJ Inwestor – osoba fizyczna był zainteresowany przejęciem kontroli nad Grupą Z oraz przeprowadzeniem jej reorganizacji oraz restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej. W związku z tym w dniu (…) pomiędzy TE, a Panem KJ została zawarta umowa inwestycyjna dotycząca nabycia przez TE, pod określonymi warunkami pakietu kontrolnego Y. Umowa inwestycyjna została przedłożona Wierzycielom, lecz na tym etapie nie podlegała ich akceptacji (zatwierdzeniu). Jednym z warunków zawartym w umowie inwestycyjnej było uzgodnienie restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z na warunkach akceptowanych przez Inwestora. 2) Podpisanie Porozumienia W dniu (…) TE przedstawiła Wierzycielom propozycję warunków restrukturyzacji zadłużenia finansowego Y oraz jej wybranych spółek zależnych, które umożliwiłoby kapitałowe oraz operacyjne zaangażowanie się Inwestora w Grupę Z. W następstwie w dniu (…) Wierzyciele, Y oraz spółki zależne Y będące dłużnikami Wierzycieli podpisały Porozumienie, w ramach którego Wierzyciele zobowiązali się nie podejmować działań egzekucyjnych, zaprzestać blokowania środków i przesunąć terminy spłaty kwot wówczas niewymagalnych na dzień (…). Podpisanie Porozumienia pozwoliło na uwolnienie środków koniecznych do prowadzenia działalności operacyjnej przez Grupę Z. 3) Podpisanie Kluczowych Warunków W dniu (…) Wierzyciele, TE oraz Y podpisali dokument o nazwie "Kluczowe warunki (…)" określający ramowy kształt restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z. Na dzień podpisania Kluczowych Warunków ekspozycje kredytowe Wierzycieli wynosiły łącznie (…) mln zł ("Ekspozycja Bilansowa" lub "Zadłużenie Bilansowe") i przedstawiały się następująco: Wierzyciel Ekspozycja bilansowa Udział proporcjonalny Wnioskodawca (...) mln zł (...) % B (...) mln zł (...) % N (...) mln zł (...) % Ż (...) mln zł (...) % C (...) mln zł (...) % Na dzień popisania Kluczowych Warunków ekspozycje gwarancyjno – akredytowe Wierzycieli przystępujących do działań restrukturyzacyjnych, z wyłączeniem Ż wynosiły łącznie (…) mln zł ("Eskpozycja Pozabilansowa" lub "Zadłużenie Pozabilansowe") i przedstawiały się następująco: Wierzyciel Ekspozycja Pozabilansowa Udział proporcjonalny A (...) mln zł (...) % Wnioskodawca (...) mln zł (...) % R (...) mln zł (...) % N (...) mln zł (...) % Na gruncie Kluczowych Warunków strony uzgodniły ogólne warunki na jakich Wierzyciele, dłużnicy oraz TE zgodzili się pozostać i uczestniczyć w restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z, przewidujące: i. realizację przez TE, jako inwestora kapitałowego, uprawnienia do nabycia pakietu kontrolnego akcji Y, ii. zwolnienie przez Wierzycieli zablokowanych środków, iii. udzielenie Y przez Inwestora (pośrednio lub bezpośrednio) finansowania ratunkowego oraz jego spłatę ze środków pozyskanych ze sprzedaży wybranych aktywów, iv. podział zadłużenia finansowego Grupy Z wobec Wierzycieli (poza B) na trzy grupy, z których pierwsza zostanie skonwertowana na obligacje, druga zostanie przypisana do P, a trzecia zostanie przypisana do Grupy Z oraz dłużników solidarnych (D, F, H, M, G), v. podział zadłużenia finansowego Grupy Z wobec B na dwie grupy, z których pierwsza zostanie przypisana do P, a druga zostanie przypisana do Y oraz dłużników solidarnych, vi. jednolite warunki odroczonej w terminie spłaty każdej z wyodrębnionych grup zadłużenia finansowego Grupy Z w perspektywie 5 najbliższych lat oraz vii. warunki zaangażowania się TE (pośrednio albo bezpośrednio), jako wierzyciela w restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z. 4) Podpisanie Umowy Restrukturyzacyjnej W dniu (…) strony (…) zawarły Umowę Restrukturyzacyjną. Umowa Restrukturyzacyjna określała warunki i zasady, na których w szczególności: doszło do konsolidacji w Y całego Zadłużenia Bilansowego oraz całego Zadłużenia Pozabilansowegozadłużenie Bilansowe oraz Pozabilansowe zostało połączone, a następnie podzielone na Transze A Wierzytelności, Transze B Wierzytelności oraz Transze C Wierzytelności,doszło do restrukturyzacji Zadłużenia Bilansowego m.in. konwersji Transzy A Wierzytelności X na Obligacje, Postanowiono, że Zadłużenie Pozabilansowe zostanie częściowo skonwertowane na Obligacje w momencie, gdy stanie się ono bilansowym, co nie miało miejsca do chwili złożenia Wniosku. Zadłużenie Bilansowe Y zostało podzielone na następujące Transze: Transza A Transza B Transza C (...) zł (...) zł (...) zł Z chwilą przejęcia długu przez Y wszystkie wierzytelności Wnioskodawcy wobec Y z tytułu Zadłużenia Bilansowego uległy połączeniu w jedną wierzytelność w łącznej kwocie (…) zł, która została podzielona na trzy następujące wierzytelności wobec Y: Transza A Wierzytelności X Transza B Wierzytelności X Transza C Wierzytelności X (...) zł (...) zł (...) zł Transza A Wierzytelności X została zrestrukturyzowana poprzez objęcie Obligacji z emisji. Odsetek wierzytelności konwertowany na Obligacje (udział Transzy A Wierzytelności X w całości Zadłużenia Bilansowego X) wyniósł (…) %. Dłużnikiem solidarnym w ramach Transzy B Wierzytelności X zostało P. Strony uzgodniły, że Transza B Wierzytelności X zostanie spłacona zgodnie z postanowieniami Wspólnych Warunków Zadłużenia P. Został ustalony następujący harmonogram spłat: - (…) r. - (…) r. - (…) r. - (…) r. - (…) r. Dłużnikami solidarnymi w ramach Transzy C Wierzytelności X zostały E, M, F, H oraz G. Strony uzgodniły, że Transza C Wierzytelności X zostanie spłacona zgodnie z postanowieniami Wspólnych Warunków Zadłużenia Y. Został ustalony następujący harmonogram spłat: - (…) r. - (…) r. - (…) r. - (…) r. Ponadto w ramach Umowy Restrukturyzacyjnej: • Wierzyciele wydali zgodę na połączenie Y oraz jej wybranych spółek zależnych; • TE wpłaciła określoną wartość na spłatę części zadłużenia grupy Z; • Y oraz spółka z Grupy T ("Pożyczkodawca") zawarły umowę ramową, na mocy której Pożyczkodawca zobowiązał się do udzielenia pożyczek w łącznej kwocie (…) zł w formie i treści uzgodnionej pomiędzy TE a Y ("Umowa Ramowa Finansowania Ratunkowego"); • I wszedł w miejsce Ż w procesie restrukturyzacji Zadłużenia. I przejął od Y Zadłużenie Bilansowe wobec Ż. Po przejęciu zadłużenia Bilansowego Y wobec Ż I przeprowadził postępowanie o zatwierdzeniu układu i zawarł układ przewidujący m.in. jednorazową redukcję (…) % wierzytelności objętych układem. Postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia układu przez sąd restrukturyzacyjny uprawomocniło się w dniu (…) r.. W związku z tym I dokonał zapłaty niezredukowanej części Zadłużenia Bilansowego w kwocie (…) zł na rzecz Ż [tj. (…) kwoty Ekspozycji Bilansowej Ż ustalonej na dzień podpisania Kluczowych Warunków]. Podpisanie Umowy Restrukturyzacyjnej stanowiło spełnienie ostatniego warunku koniecznego do nabycia większościowego pakietu akcji Y i przejęcia kontroli nad spółką przez Inwestora, co miało miejsce (…) r. Znacząca część kwoty z ceny zapłaty za zakup pakietu kontrolnego akcji Y od Pana KJ, tj. (…) zł trafiła do Grupy Z z przeznaczeniem na spłatę Zadłużenia [(…) zł zostało przeznaczone przez Pana KJ na spłatę pożyczek udzielonych przez spółki z Grupy Z spółkom zależnym pośrednio lub bezpośrednio od Pana KJ. Następnie zostało wykorzystane na spłatę zadłużenia finansowego Grupy Z wobec Wierzycieli). 5) Podpisanie Wspólnych warunków W dniu (…) r. zostały zawarte umowy w celu odroczenia w czasie spłaty zadłużenia finansowego przypisanego do Y i podzielonego na dwie części, za których spłatę odpowiedzialny był odpowiednio Y lub P oraz ujednolicenia jego warunków, zgodnie z uzgodnieniami zawartymi w Kluczowych Warunkach. 6) Objęcie Obligacji wyemitowanych przez Y W dniu (…) r. nastąpiła emisja oraz objęcie Obligacji przez Wierzycieli (w związku z przysługującymi im Transzami A Wierzytelności) oraz przez TE. Wierzyciele pokryli cenę emisyjną nabytych Obligacji w drodze potrącenia przysługujących im odpowiednich części Transzy A Wierzytelności (zgodnie z postanowieniami Umowy Restrukturyzacyjnej) stosownie do treści art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (tj. z 2017 r., poz. 459 ze zm. – dalej: kc). Wnioskodawca objął (…) Obligacji o wartości nominalnej (…) zł (liczba Obligacji nabywanych przez danego Wierzyciela stanowiła iloraz posiadanej przez niego Transzy A Wierzytelności oraz ceny emisyjnej jednej Obligacji). Cena emisyjna jednej Obligacji wyniosła (…) zł i była równa jej wartości nominalnej. Obligacje oprocentowane są według zmiennej stopy procentowej opartej o stawkę 3m WIBOR + 0,7% w skali r. Kwota odsetek narosłych do Obligacji będzie płatna w dacie wykupu Obligacji, tj. (…) r. Jednocześnie w dniu zawarcia Umowy Restrukturyzacyjnej Wnioskodawca oraz pozostałe podmioty, które objęły Obligacje złożyły TE ofertę sprzedaży wszystkich posiadanych Obligacji ("Opcja call') za cenę wynoszącą (…) % wartości nominalnej Obligacji po spełnieniu jednego z następujących warunków: • spłacone zostaną Transze B oraz Transze C (Zadłużenie Bilansowe oraz Pozabilansowe) lub • upłynie 12 miesięcy od zawarcia Umowy Restrukturyzacyjnej oraz spłacona zostanie w całości Transza C (Zadłużenie bilansowe oraz Pozabilansowe). 7) Całkowita spłata Transzy "C" zadłużenia Grupy Z W dniu (…) r. nastąpiła przedterminowa całkowita spłata zadłużenia Y z tytułu Transzy C Wierzytelności wobec wszystkich Wierzycieli w łącznej kwocie (…) zł. Na tę kwotę składało się zadłużenie bilansowe w kwocie (…) zł oraz kwota (…) zł przekazana przez Y jako zabezpieczenie udzielonych gwarancji bankowych, których termin ważności przypada po (…) r. Oznacza to, że TE będzie miała prawo skorzystać z Opcji call po upływie 12 miesięcy dnia zawarcia umowy Restrukturyzacyjnej tj. w dniu (…) r. 8) Sprzedaż obligacji Serii (…) przez Wnioskodawcę na rzecz TE – faza kończąca restrukturyzację Wnioskodawca przewiduje, że TE skorzysta z opcji call po dniu (…) r. W takiej sytuacji Wnioskodawca, C, N oraz I będą zobowiązani do sprzedaży Obligacji na rzecz TE za cenę równą (…) % ich wartości nominalnej. W przypadku Wnioskodawcy cena sprzedaży Obligacji będzie wynosiła (…) zł. II. Wskazanie celów oraz uzasadnienia ekonomicznego i gospodarczego procesu restrukturyzacji a) Cele procesu restrukturyzacji Zadłużenia We wniosku podkreślono, że Wnioskodawca jest jednym z banków finansujących Grupę Z. Celem przystąpienia przez X do restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z i dokonania czynności było dążenie do zmaksymalizowania kwoty odzyskanych Wierzytelności od podmiotów z Grupy Z. Wyjaśniono, że od (…) r. w związku z trudną sytuacją w sektorze (…) w Polsce i na świecie przekładającą się na trudną sytuację finansową Grupy Z (…), Wierzyciele oraz spółki z Grupy Z będące dłużnikami prowadzili rozmowy w zakresie restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy. Grupa Z straciła płynność finansową na początku (…) r., co spotkało się z zablokowaniem środków przez Wierzycieli, w tym Wnioskodawcę. W (…) r. Grupa Z opublikowała skonsolidowany raport, obejmujący okres od (…) r., w którym wykazała stratę w wysokości około (…) zł. Wnioskodawca bezpośrednio po opublikowaniu raportu dokonał blokady środków wszystkich spółek z Grupy Z obsługiwanych przez Wnioskodawcę. Podkreślono, że celem czynności składających się na proces restrukturyzacji Zadłużenia, jest odzyskiwanie przez Wnioskodawcę jak największej puli środków z tytułu udzielonego Grupie Z finansowania. W związku z tym Wnioskodawca zdecydował się na przystąpienie do procesu restrukturyzacji Zadłużenia na warunkach proponowanych przez Inwestora i wspólnie zaakceptowanych przez Wierzycieli. Inwestor zainteresowany był przejęciem kontroli nad Grupą Z oraz przeprowadzeniem jej reorganizacji oraz restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej. Celem restrukturyzacji Grupy Z było włączenie części produkcyjnej Grupy Z do struktur T, do której należy TE. Do Grupy T należy również spółka U oraz jej spółki zależne, które razem tworzą Grupę S. Grupa S zajmuje się m.in. produkcją i dostawą (…) oraz świadczy szereg usług (…). Grupa W oraz Grupa S przed przeprowadzeniem czynności były dwoma największymi podmiotami w zajmowanym sektorze gospodarki i bezpośrednio konkurowały ze sobą. Celem Inwestora jest doprowadzenie do konsolidacji Grupy S z częścią Grupy Z. Powinno to wpłynąć na zwiększenie kompleksowości oferty tych podmiotów oraz pozwolić na skuteczne rywalizowanie z ofertą największych konkurentów. X zaznaczył, że wymogiem udanego przeprowadzenia procesu konsolidacji Grupy S i Grupy Z była wcześniejsza restrukturyzacja Grupy Z, w czym znaczącą rolę odgrywał proces restrukturyzacji Zadłużenia wobec (…) Wierzycieli. Jednocześnie był to też warunek stawiany przez Inwestora, od którego uzależnione było przejęcie przez niego kontroli nad Grupą Z. b) Uzasadnienie ekonomiczne i gospodarcze procesu restrukturyzacji Zadłużenia We wniosku wyjaśniono, że w związku z utratą płynności finansowej Grupy Z X miał do wyboru szereg czynności, które mogły zostać podjęte w celu egzekucji lub odzyskania przysługujących mu od Y oraz pozostałych spółek z Grupy Z wierzytelności, m.in.: a. podjęcie czynności egzekucyjnych, w tym na przykład: - wytoczenie powództwa o zapłatę, - złożenie wniosku o zabezpieczenie, - złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji b. złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika c. złożenie wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego wobec dłużnika d. sprzedaż lub przeniesienie wierzytelności za wynagrodzeniem na inny podmiot. W ocenie Wnioskodawcy wskazane czynności pozwoliłyby na odzyskanie części wierzytelności X, która została oszacowana na 19%, ponieważ posiadane zabezpieczenia majątkowe zostały wycenione na 19% Zadłużenia. Kluczowe zabezpieczenie transakcji Wnioskodawcy stanowiły cesje z kontraktów zawartych przez podmioty z Grupy Z na wykonanie usług, których realizacja mogłaby stanąć pod znakiem zapytania w przypadku podjęcia ww. czynności, wobec czego wybrany został sposób postępowania, który umożliwiał dalsze realizowanie kontraktów przez Grupę Z. Wnioskodawca wskazał, że powyżej wymienione sposoby postępowania prowadziłyby do braku możliwości kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę Z wskutek przeprowadzenia egzekucji z objętego zabezpieczeniem majątku i upadłości Grupy Z. Z uwagi na wysokie zaangażowanie Wnioskodawcy w finansowanie Grupy Z takie postępowanie nie byłoby uzasadnione gospodarczo. Równocześnie rozpatrywana opcja sprzedaży wierzytelności o tak niskim poziomie odzyskiwalności mogłaby spowodować odzyskanie jeszcze niższego odsetka wierzytelności, bowiem w związku z występującą u Wnioskodawcy praktyką sprzedaży wierzytelności, poprzedzona byłaby postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do Dłużnika, co negatywnie wpływa na wysokość ceny sprzedaży. We wniosku wskazano ponadto, że właśnie z uwagi na przewidywany poziom odzyskiwalności wierzytelności od Grupy Z Wnioskodawca utworzył odpisy aktualizujące, których wartość na dzień (…) r., tj. przed podpisaniem Umowy Restrukturyzacyjnej wynosiła (…) zł, które z uwagi na spełnienie przesłanek uprawdopodobnienia nieściągalności, o których mowa w art. 16 ust. 2a ustawy o CIT podlegały zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. d) w wysokości (…) zł. Z uwagi na niski wskaźnik zabezpieczenia wierzytelności Wnioskodawcy, w przypadku wyboru jednej z powyżej wymienionych możliwości postępowania, szacowany łączny odzysk z posiadanych zabezpieczeń wyniósłby około (…) zł, co stanowiło około 19% wartości Zadłużenia Bilansowego i Pozabilansowego Grupy Z wobec Wnioskodawcy. Natomiast w przypadku sprzedaży kwota ta mogłaby okazać się jeszcze niższa. Z tego powodu, zdaniem X, wszelkie działania Wnioskodawcy zwiększające ryzyko upadłości Grupy Z wskazane w podpunktach a.-d. powyżej byłyby nieracjonalne z ekonomicznego i gospodarczego punktu widzenia, a najbardziej korzystną możliwością była długoterminowa restrukturyzacja Grupy Z. Możliwość taka pojawiła się w związku z zainteresowaniem Inwestora przejęciem Grupy Z. W momencie podjęcia decyzji o przystąpieniu do restrukturyzacji na zasadach określonych w Kluczowych Warunkach Wnioskodawca szacował, że pozwoli to na odzyskanie 66,61% wierzytelności Wnioskodawcy w ramach działań podejmowanych przez Grupę Z przy udziale Inwestora, czyli istotnie większej wartości niż w przypadku braku podjęcia współpracy z Inwestorem. Sposób postępowania Osiągnięty lub szacowany % odzyskania wierzytelności Egzekucja z objętego zabezpieczenia majątku 19% Restrukturyzacja Zadłużenia na warunkach określonych w Kluczowych Warunkach 66,61% Formalnie decyzja o przystąpieniu do restrukturyzacji została podjęta przez Komitet Kredytowy Wnioskodawcy w dniu (…). poprzez wydanie zgody na podpisanie przez Wnioskodawcę Kluczowych Warunków, co nastąpiło (…). Decyzja została poparta analizą opłacalności dla Wnioskodawcy możliwych sposobów postępowania. We wniosku wskazano, że dla Wnioskodawcy kluczowe było przeprowadzenie restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z na zasadach pozwalających na nieprzerwane i jak najbardziej efektywne kontynuowanie realizacji kontraktów podpisanych przez spółki z Grupy Z z klientami. Nie było to możliwe bez współpracy ze strategicznym inwestorem, który był zainteresowany przejęciem Grupy Z. Tym samym długoterminowa współpraca z Inwestorem oraz pozostałymi Wierzycielami była konieczna w celu zmaksymalizowania odzysku z wierzytelności wynikających z finansowania udzielonego przez Wnioskodawcę spółkom z Grupy Z. W tym zakresie podkreślono, że przeprowadzenie restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z było jednym z kluczowych warunków zaangażowania Inwestora w proces przejęcia Grupy Z. Zgodnie z warunkami stawianymi przez Inwestora restrukturyzacja powinna polegać na uporządkowaniu zadłużenia oraz na udzieleniu przez Wierzycieli redukcji zadłużenia (co stanowi powszechną praktykę rynkową w przypadku przeprowadzenia restrukturyzacji zadłużenia podmiotów, którym grozi upadłość). Restrukturyzacja zadłużenia finansowego Grupy Z stanowiła zachętę finansową dla Inwestora do zaangażowania kapitałowego w długoterminową restrukturyzację Grupy Z – Grupa T gotowa była w ramach realizacji procesu restrukturyzacji Zadłużenia udzielić Y (…) zł finansowania ratunkowego, bez którego zgodnie z oceną Inwestora niemożliwe byłoby dalsze prowadzenie działalności operacyjnej przez Grupę Z (Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez firmę doradczą O w dokumencie "Przegląd planu (…)" istniało realne ryzyko, że z powodu bardzo trudnej sytuacji płynnościowej Grupa Z może borykać się z problemem braku odpowiednich środków do prowadzenia działalności operacyjnej już w (…)). X podkreślił, że konieczność restrukturyzacji zadłużenia została przez Grupę Z uzasadniona w Programie Restrukturyzacji, który został przedstawiony Wierzycielom. Zgodnie z treścią Programu Restrukturyzacji oraz projekcjami finansowymi przedstawionymi przez Grupę Z niezbędna była restrukturyzacja zadłużenia bilansowego wynoszącego prawie (…) zł o około (…)%. Restrukturyzacja zadłużenia Grupy Z wobec Wnioskodawcy stanowiła warunek konieczny do spełnienia, w przeciwnym razie Inwestor nie zdecydowałby się na zaangażowanie kapitału w długoterminową restrukturyzację Grupy Z. Jednocześnie, za udzieleniem restrukturyzacji zadłużenia w formie konwersji odpowiedniej części zadłużenia w postaci Transzy A Wierzytelności oraz wystawienia Opcji Call przemawiał szereg argumentów: • forma Obligacji była preferowana przez Inwestora, gdyż Obligacja stanowi papier wartościowy, który może być z łatwością przedmiotem obrotu; • łatwość i niski koszt przeprowadzenia emisji Obligacji oraz konwersji Transzy A Wierzytelności na Obligacje; • objęcie Obligacji wraz z Opcją Call pod pewnymi warunkami zawieszającymi zależnymi od Grupy Z oraz TE stanowiło ekonomiczne zabezpieczenie interesów Wierzycieli – oznaczało, że Grupa Z oraz Inwestor będą zdeterminowani w dążeniu do spełnienia warunków zawieszających. Fakt, że Grupa Z w dniu (…)r. dokonała przedterminowo spłaty całości zadłużenia Transzy C oznacza, że postępowanie Wierzycieli, w tym Wnioskodawcy było słuszne. W ramach spłaty Transzy C Wierzytelności Wnioskodawca otrzymał kwotę (…) zł z tytułu Zadłużenia Bilansowego, co stanowi około (…) % Zadłużenia Bilansowego. Równocześnie uzdrowiony dług w kwocie (…) zł, który mógł zostać przeznaczony na cele działalności gospodarczej X, będzie przynosił określone korzyści: ulegną zmniejszeniu utworzone na wierzytelności odpisy aktualizujące obciążające wynik finansowy Wnioskodawcy (z uwagi na niespełnienie przesłanek uprawdopodobnienia nieściągalności, o których mowa w art. 16 ust. 2a ustawy o CIT, odpisy nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów), będzie następowała spłata zadłużenia co obniży koszty finansowania działalności (…). Wnioskodawca podkreślił, że wprowadzenie możliwości zakupu Obligacji przez TE po cenie niższej niż cena emisyjna było niezbędnym warunkiem zaangażowania Inwestora w proces restrukturyzacji Zadłużenia i reorganizacji Grupy Z. Wprowadzenie Opcji Call, czyli oferty sprzedaży wszystkich posiadanych Obligacji za cenę wynoszącą (…)% wartości nominalnej Obligacji po spełnieniu jednego z następujących warunków: a) spłaty Transzy B oraz Transzy C (Zadłużenie Bilansowe oraz Pozabilansowe) lub b) upływu 12 miesięcy od zawarcia Umowy Restrukturyzacyjnej oraz spłaty Transzy C (Zadłużenie Bilansowe oraz Pozabilansowe); zapewniało, że Inwestor będzie miał ekonomiczny interes w dołożeniu wszelkich starań w celu efektywnego przeprowadzenia reorganizacji Grupy Z i spłaty Zadłużenia Bilansowego i Pozabilansowego przed terminami ustalonymi w harmonogramie. We wniosku wskazano, że Wnioskodawca odniósł korzyść ekonomiczną związaną z przedterminowym uzyskaniem spłaty całości Transzy C Wierzytelności X [tj. w dniu (…) r., a nie do dnia (…) r.] w wysokości (…) zł z tytułu Zadłużenia Bilansowego. Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę wymierną korzyść związaną z przeprowadzeniem restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z w postaci perspektywy odzyskania 66,61% kwoty finansowania udzielonego spółkom w Grupie Z w porównaniu do przewidywanego odzysku na poziomie niespełna 19% z zabezpieczeń posiadanych przez Wnioskodawcę na wierzytelnościach spółek z Grupy Z, co daje różnicę w postaci około (…) zł [przewidywany procent odzysku z Zadłużenia Bilansowego; 66,61% x (…)], zdaniem Wnioskodawcy cele ekonomiczne Czynności nie mogą być uznane za mało istotne. III. Skutki podatkowe czynności Wnioskodawca wskazał, że w związku z procesem restrukturyzacji Zadłużenia należy zidentyfikować następujące zdarzenia podatkowe istotne w perspektywie osiągniętej korzyści podatkowej, które wywołują określone skutki podatkowe w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku dochodowego od osób prawnych: I. Objęcie obligacji Objęcie obligacji nie skutkowało powstaniem przychodu podatkowego oraz kosztu podatkowego dla Wnioskodawcy lub emitenta (Y). Cena emisyjna dla Obligacji została pokryta przez Wnioskodawcę w drodze potrącenia wzajemnych wierzytelności Y wobec Wnioskodawcy o zapłatę wartości nominalnej Obligacji z wierzytelnością Wnioskodawcy wobec Y w postaci Transzy A Wierzytelności X. W skład Transzy A Wierzytelności X nie wchodziły odsetki, tym samym Wnioskodawca w momencie potrącenia nie uzyskał przychodu podatkowego. Zgodnie z art. 498 kodeksu cywilnego wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie (tj. kompensata wzajemnych wierzytelności) następuje wówczas, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Skutkiem potrącenia jest, zgodnie z art. 498 kodeksu cywilnego, wzajemne umorzenie wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. W ramach czynności opisanej we wniosku doszło do potrącenia wierzytelności ekwiwalentnych. W ocenie Wnioskodawcy kompensata stanowi jedną z form regulowania należności (wygaśnięcia zobowiązania). Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, poniósł on wydatki na objęcie Obligacji w wysokości kwoty odpowiadającej wartości Transzy A Wierzytelności X. Zgodnie z ustawą o CIT (art. 16 ust. 1 pkt 8), wydatki na nabycie Obligacji nie stanowiły kosztu podatkowego Wnioskodawcy w chwili ich poniesienia. Wydatki na ich nabycie będą jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych Obligacji. II. Sprzedaż obligacji. Wnioskodawca wskazał, że w związku ze sprzedażą Obligacji Wnioskodawca uzyska przysporzenie w wysokości ceny sprzedaży Obligacji. W związku z tym, w świetle ww. art. 12 ust. 1 Ustawy o CIT nie powinno budzić wątpliwości, że Wnioskodawca będzie zobligowany do rozpoznania przychodu podatkowego w wysokości ceny otrzymanej z tytułu sprzedaży Obligacji. Jednocześnie Wnioskodawca uzyska uprawnienie do rozpoznania, jako kosztów uzyskania przychodów, wydatków poniesionych na objęcie Obligacji wyemitowanych przez Y. Aby wydatek mógł zostać uznany za koszt uzyskania przychodu: - musi spełniać warunki, które wynikają z art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT oraz - nie może być wyłączony z kosztów uzyskania przychodu na mocy art. 16 ust. 1 Ustawy o CIT. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT kosztem uzyskania przychodu jest koszt poniesiony w celu osiągnięcia przychodu, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. W ocenie Wnioskodawcy w opisanym zdarzeniu przyszłym warunek przewidziany w tym przepisie zostanie spełniony, ponieważ Wnioskodawca uzyska przychód w postaci ceny sprzedaży Obligacji, która zostanie zapłacona przez ich nabywcę. W opinii Wnioskodawcy, koszty przez niego poniesione na objęcie Obligacji w postaci kwoty Transzy A Wierzytelności X stanowią wydatki, które zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT stanowią koszt uzyskania przychodu w przypadku dokonania odpłatnego zbycia Obligacji. W myśl postanowień ww. przepisu nie stanowią kosztu uzyskania przychodu wydatki na nabycie papierów wartościowych. Wydatki takie stanowią jednak koszt uzyskania przychodu dokonania odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2015 r. poz. 238) obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej: "obligatariuszem" i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Wnioskodawcy przysługuje zatem uprawnienie do rozpoznania jako kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na objęcie Obligacji. Realizacja tego uprawnienia nastąpiłaby w momencie, w którym Wnioskodawca dokonałby zbycia Obligacji. Związane jest to z mechanizmem określonym w art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT, tj. poniesienie kosztu uzyskania przychodu (wydatków na nabycie obligacji) odroczone jest do momentu, w którym podatnik dokona zbycia obligacji. A zatem, wydatki na objęcie obligacji nie mogły stanowić kosztu uzyskania przychodu w momencie ich poniesienia, ale będą stanowić koszt dopiero w momencie zbycia tych obligacji na rzecz innego podmiotu (TE). W związku z koniecznością rozpoznania przez Wnioskodawcę przychodu podatkowego w wyniku sprzedaży Obligacji oraz prawem do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w postaci wydatków poniesionych przez Wnioskodawcę na ich objęcie, w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych u Wnioskodawcy powstanie strata na transakcji. IV. Korzyści podatkowe będące rezultatem czynności objętych wnioskiem We wniosku wskazano, że strata na sprzedaży Obligacji może być uznana za korzyść podatkową w postaci możliwości obniżenia dochodu X o wartość tej straty. W rezultacie sprzedaży Obligacji nastąpiło by bowiem obniżenie wartości przyszłych zobowiązań podatkowych Wnioskodawcy z tytułu podatku CIT zgodnie z poniższą kalkulacją przedstawioną we Wniosku: przychód na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł koszt podatkowy na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł strata na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł przychód z tytułu rozwiązania rezerwy (…) zł strata pomniejszona o przychód z rezerw (…) zł możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT (…) zł We wniosku wskazano, że zgodnie z obecnym brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. d Ustawy o CIT kosztami uzyskania przychodów mogą być rezerwy bankowe tworzone na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, w tym rezerw utworzonych na pokrycie 25% kwoty kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii wątpliwych. Podkreślono, że Wnioskodawca dokonał zaliczenia rezerw do kosztów uzyskania przychodów w wysokości (…) zł. Jednocześnie zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT w bankach stanowi przychód kwota stanowiąca równowartość rozwiązanych rezerw zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. W momencie objęcia Obligacji Wnioskodawca dokona rozwiązania całości rezerw utworzonych w związku z zadłużeniem, w tym także tych które uprzednio zaliczone były do kosztów uzyskania przychodów. Skutki podatkowe alternatywnego postępowania We wniosku podkreślono, że korzyść podatkowa będąca skutkiem czynności powinna być rozpatrywana w porównaniu do korzyści podatkowych mogących wystąpić w przypadku przyjęcia innej drogi restrukturyzacji. Wskazano, że w przypadku doprowadzenia do upadłości Grupy Z (wybrania innego scenariusza w celu egzekucji lub odzyskania przysługujących X od Y oraz pozostałych spółek z Grupy wierzytelności), X osiągnąłby wyższą korzyść podatkową. Zgodnie bowiem z obecnym brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b ustawy o CIT kosztami uzyskania przychodów mogą być kwoty wymagalnych, a nieściągalnych kredytów (pożyczek) udzielonych przez jednostki organizacyjne uprawnione na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania do udzielania kredytów i pożyczek, pomniejszonych o kwotę niespłaconych odsetek i równowartość rezerw na te kredyty. Warunkiem rozpoznania takiego kosztu jest, z jednej strony odpisanie wierzytelności z ksiąg banku, a z drugiej strony – udokumentowanie nieściągalności tych kredytów (pożyczek) na zasadach wyrażonych w art. 16 ust. 2 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem nieściągalność wierzytelności może zostać udokumentowana: 1) postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo 2) postanowieniem sądu o: a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, lub b) umorzeniu postępowania upadłościowego, jeżeli zachodzi okoliczność wymieniona w lit. a, lub c) zakończeniu postępowania upadłościowego, albo 3) protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty. W związku z tym, zgodnie z szacunkami w przypadku upadłości Grupy Z, nieściągnięta wartość wierzytelności Wnioskodawcy wyniosłaby 81%, tj. około (…) zł. W momencie odpisania wierzytelności jako nieściągalnej możliwe byłoby zatem obniżenie zobowiązania w podatku CIT o około (…) zł [19% x (…) zł]. V. Stanowisko Wnioskodawcy z uzasadnieniem Zdaniem Wnioskodawcy, sposób przeprowadzenia czynności składających się na proces restrukturyzacji zadłużenia nie może zostać uznany za sztuczny w rozumieniu § 1 art. 119c Ordynacji podatkowej, ponieważ zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Jednocześnie w przypadku żadnego z podjętych kroków w ramach czynności nie wystąpiła żadna z przesłanek sztuczności działania określona w § 2 art. 119c Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym do czynności składających się na proces restrukturyzacji zadłużenia nie ma zastosowania 119a. We wniosku podkreślono, że aby nie dochodziło do zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, zgodnie z art. 119a Ordynacji podatkowej, muszą zostać spełnione łącznie określone warunki: 1) Cel czynności – czynność winna być dokonana nie w celu osiągnięcia korzyści podatkowych, lecz korzyści ekonomicznych i gospodarczych, 2) Sposób działania (sposób przeprowadzania czynności) – winien być sztuczny, 3) Korzyść podatkowa – nie może być sprzeczną w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, a także nie powinna przewyższać korzyści ekonomicznych i gospodarczych. Ad 1) Cel czynności We wniosku wskazano, że osiągnięcie korzyści podatkowej przez Wnioskodawcę związane jest ze zrealizowaniem szeregu faz restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z. Wszystkie czynności składają się na postępowanie, w którym uczestniczyło kilkanaście podmiotów. Zdaniem Wnioskodawcy w sekcji IV wniosku "Cele oraz uzasadnienie ekonomiczne i gospodarcze procesu restrukturyzacji zadłużenia” udowodniono, że celem procesu restrukturyzacji zadłużenia było osiągnięcie określonych korzyści ekonomicznych i gospodarczych, a podejmowane czynności nie służyły osiągnięciu korzyści podatkowej, ponieważ korzyści podatkowe będące rezultatem procesu restrukturyzacji zadłużenia są niższe niż te, które mogłyby wystąpić w przypadku innych metod restrukturyzacji. Podejmowane czynności miały istotne przesłanki ekonomiczne i gospodarcze. Ponadto fakt, że podejmowanie we wcześniejszych latach przez Grupę Z działania restrukturyzacyjne nie były skuteczne wskazywało, że Grupa nie miała wystarczających zasobów, aby samodzielnie zrestrukturyzować swoją działalność. Wdrożenie działań restrukturyzacyjnych przy wsparciu merytorycznym i organizacyjnym kadry zarządzającej i menedżerskiej Grupy T było niezbędne dla powodzenia restrukturyzacji. Z tego powodu X podjął decyzję o ścisłej współpracy z Inwestorem oraz pozostałymi Wierzycielami i przeprowadzeniu restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z zgodnie z założeniami zaproponowanymi przez Inwestora, które zostały ujęte w Kluczowych Warunkach. Na moment podjęcia decyzji przewidywany poziom odzysku z Wierzytelności Wnioskodawcy wobec Grupy Z wynosił 66,61%. Fakt, że Grupa Z dokonała w dniu (…) r. całkowitej, przedterminowej spłaty zadłużenia z tytułu Transzy C wierzytelności wskazuje, że w warunkach niepewności w jakich podejmowana była decyzja został wybrany korzystny dla Wnioskodawcy scenariusz (pierwotny harmonogram zakładał, że spłata całkowita Transzy C Wierzytelności nastąpi w dniu … r.). Podkreślono, że oczekiwana przez Wnioskodawcę korzyść ekonomiczna kilkakrotnie przewyższa maksymalną możliwą do uzyskania korzyść podatkową. W przypadku przyjęcia innej metody restrukturyzacji Wnioskodawca mógłby osiągnąć większą korzyść podatkową, lecz odzyskać niższy odsetek zadłużenia, zgodnie z poniższym zestawieniem: W przypadku podjęcia działań egzekucyjnych wobec spółek z Grupy Z W przypadku Restrukturyzacji zgodnie z postanowieniami Kluczowych Warunków Korzyść ekonomiczna z wyboru restrukturyzacji zgodnie z postanowieniami Kluczowych Warunków Odwrotność korzyści podatkowej – negatywny wpływ na wysokość zobowiązania w CIT z powodu wyboru Korzyść restrukturyzacji zgodnie z postanowieniami Kluczowych Warunków Przewidywany odzysk z zabezpieczeń Skutek podatkowy (obniżenie zobowiązania w CIT) Przewidywany odzysk Skutek podatkowy (obniżenie zobowiązania w CIT) (...) zł (...) zł (...) zł (...) zł (...) zł (...) zł Podsumowując korzyści podatkowe przewidziane do osiągnięcia przez Wnioskodawcę w wyniku procesu restrukturyzacji Zadłużenia będą niższe od korzyści podatkowych, które osiągnąłby w przypadku podjęcia działań egzekucyjnych wobec spółek z Grupy Z oraz wielokrotnie niższe od korzyści ekonomicznych i gospodarczych. W związku z tym, zdaniem Wnioskodawcy, w żaden sposób nie można zatem uznać, że cele ekonomiczne lub gospodarcze czynności podjętej przez Wnioskodawcę, rozumianej jako całokształtu wskazanych kroków byłyby mało istotne. Zdaniem Wnioskodawcy norma z art. 119d Ordynacji podatkowej nie ma zatem zastosowania do podjętej czynności. Tym samym, w opinii Wnioskodawcy czynności nie można uznać, za podjętą przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Ad 2) Sposób działania Przeprowadzenie Czynności związane jest ze zrealizowaniem szeregu etapów restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z, która jest z kolei tylko jednym z elementów procesu restrukturyzacji Zadłużenia, reorganizacji i przejęcia Grupy Z przez Inwestora. Jedną z czynności składających się na proces restrukturyzacji Zadłużenia jest emisja Obligacji przez Y, które zostały objęte przez Wnioskodawcę i opłacone w drodze potrącenia ceny z Transzą A Wierzytelności X, wystawienie Opcji Call (kroki zrealizowane) oraz sprzedaż Obligacji na rzecz TE (krok planowany). Zdaniem Wnioskodawcy żaden z kroków Czynności nie stanowi działania sztucznego, rozumianego zgodnie z art. 119c Ordynacji podatkowej, jako działania które nie zostałyby zastosowane przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej. Zdaniem Wnioskodawcy przedstawione informacje potwierdzają, że sposób w jaki każda z podjętych lub planowanych czynności została przeprowadzona był działaniem rozsądnym, podjętym z powodów gospodarczych przez podmioty, które kierowały się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej. Ad 3) Korzyść podatkowa We wniosku wskazano, że "korzyść podatkowa rozumiana jako obniżenie przyszłego zobowiązania w podatku CIT, wyniesie (…) zł”. Zdaniem Wnioskodawcy uzyskane przez niego korzyści podatkowej nie jest sprzeczne z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. W ocenie Wnioskodawcy sam fakt wystąpienia korzyści podatkowej nie może oznaczać, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej, jeżeli równocześnie, tak jak to wyżej wskazano w procesie restrukturyzacji Zadłużenia przeważały cele ekonomiczne i gospodarcze, a sposób działania Wnioskodawcy nie był sztuczny. Podkreślono, że w przypadku wyboru innego wariantu postępowania, tj. podjęcia działań egzekucyjnych wobec spółek z Grupy Z korzyść podatkowa byłaby ponad pięciokrotnie wyższa. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wnioskodawcy nie zostały spełnione łącznie warunki, o których mowa w art. 119a Ordynacji podatkowej. W związku z tym X wniósł o wydanie opinii zabezpieczającej, o której mowa w art. 119w Ordynacji podatkowej. W związku z wątpliwościami co do danych zawartych we Wniosku, Szef Krajowej Administracji Skarbowej dwukrotnie (pismem z dnia (…), a następnie z dnia (…)) wezwał Wnioskodawcę do złożenia uzupełniających dokumentów oraz dodatkowych wyjaśnień m.in. w zakresie analizy stopnia opłacalności możliwych sposób postępowania X, szacowanego poziomu odzysku wierzytelności z tytułu kredytów udzielonych Grupie Z, warunków i historii ustalenia zasad restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z, rozważanych sposobów redukcji zadłużenia, skutków podatkowych czynności (w zakresie podatkowej kwalifikacji rezerw celowych) oraz prognozowanej wysokości korzyści podatkowej będącej jej skutkiem. W odpowiedzi na ww. wezwania X przedstawił dodatkowe wyjaśnienia [w piśmie z dnia (…), z dnia (…) oraz dnia (…)] oraz złożył uzupełniające dokumenty [m.in. decyzję kredytową nr (…) z dnia (…) wraz z uzasadnieniem, programy restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z sporządzone w (…) r., wyniki Grupy Z za pierwszy kwartał (…) r., raporty bieżące Y oraz Przegląd planu restrukturyzacji Grupy kapitałowej Z z dnia (…) i Plan restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej Grupy Z z dnia (…); dokumentację dotyczącą historii negocjacji i uzgodnień warunków restrukturyzacji oraz wyciąg z wewnętrznych regulacji dotyczących trybu postępowania z wierzytelnościami przekazanymi do (…)]. W piśmie z dnia (…) X wyjaśnił, że wskazane we Wniosku czynności (tj. podjęcie czynności egzekucyjnych, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika, złożenie wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego wobec dłużnika, sprzedaż lub przeniesienie wierzytelności na inny podmiot) stanowiły przykładowe działania możliwe do podjęcia w procesie przymusowego dochodzenia wierzytelności od dłużnika. Podkreślono jednak, że - niezależnie od sposobu realizacji przymusowej ścieżki dochodzenia wierzytelności - wszczęcie tego typu działań prowadziłoby do braku możliwości kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę Z. X zaznaczył, że zadłużenie Grupy Z wobec X tuż przed dniem zawarcia Umowy Restrukturyzacyjnej wynosiło prawie (…) mln zł, podczas gdy wartość likwidacyjna zabezpieczeń niewiele ponad (…) mln zł. Wierzytelności kredytowe X obejmowane umową restrukturyzacyjną wynikały z trzech umów kredytowych – umowy limitu (…) oraz dwóch umów kredytów obrotowych nieodnawialnych, a łącznie zadłużenie wynosiło (…) mln zł, z czego (…) mln zł w ramach limitu (…). Każda z umów posiadała niezależne zabezpieczenia, ale tylko umowa limitu (…) posiadała zabezpieczenia majątkowe, które mogłyby stanowić źródło spłaty zadłużenia w toku przymusowych działań egzekucyjnych. Natomiast zabezpieczenie umów kredytowych nieodnawialnych stanowiły kontrakty, które w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności nie byłyby kontynuowane w związku z czym odzysk na ich mocy realizowany wynosiłby (…) zł. Wobec tego w przypadku realizacji wariantu windykacji szacowany odzysk dla X wyniósłby (…) mln zł (tyle wynosiła suma wartości likwidacyjnej posiadanych zabezpieczeń umowy limitu (…)), w związku z czym kwota nieściągalnych wierzytelności wyniosłaby (…) mln zł. W ocenie X całość tej kwoty stanowiłaby, po przeprowadzeniu niezbędnych czynności windykacyjnych, koszt uzyskania przychodu w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Natomiast w przypadku realizacji przez Inwestora "opcji call" strata X na wykupie Obligacji wyniesie (…) mln zł. Wnioskodawca podkreślił, że różnica w zakresie powyższych kwot to (…) mln zł – w związku z czym analizy wskazywały, że realizacja wariantu restrukturyzacji zadłużenia zgodnie z wynegocjowanymi warunkami pozwoli na zaspokojenie X w zdecydowanie wyższym stopniu [tj. większym o (…) mln zł]. W zakresie skutków potencjalnej sprzedaży wierzytelności, X wyjaśnił że w ramach realizowanych procesów windykacji taki scenariusz jest realizowany dość rzadko. Podstawowym warunkiem dla powodzenia tego wariantu jest wystąpienie podmiotu zainteresowanego zakupem posiadanej wierzytelności. Tymczasem w toku prowadzonych negocjacji z Inwestorem (spółką należącą do Grupy T) nie wpłynęła do X żadna oferta zakupu wierzytelności, nie pojawił się także żaden podmiot zainteresowany zaangażowaniem w rozmowy z wierzycielami w tym X, pomimo że informacje o trwających rozmowach w zakresie restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z byłby ogólnie dostępne z uwagi na notowanie akcji Y na (…). Jednocześnie podkreślono, że z doświadczeń X wynika, iż oferty zakupu wierzytelności są zazwyczaj niższe od wartości likwidacyjnej zabezpieczeń tych wierzytelności. Wynika to z założenia, że jedynym źródłem prawdopodobnego odzysku są właśnie ustanowione zabezpieczenia. Cena oferowanego nabycia jest kalkulowana z uwzględnieniem ryzyka na nieprzewidziane scenariusze, założoną marżę zysku kupującego i utratę wartości pieniądza w czasie związaną z faktem, że spłata zadłużenia ze środków pozyskanych w toku podejmowanych działań następuje zazwyczaj po wieloletnim procesie egzekucji lub upadłości. W odpowiedzi na pytanie dotyczące powodów, dla których warunki restrukturyzacji Grupy Z zostały ukształtowane w sposób opisany w złożonym Wniosku, wyjaśniono, że w proces restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z zaangażowanych było siedem instytucji finansowych, w tym X. Każda z instytucji posiadała zadłużenie oparte o umowy podpisane niezależnie od siebie, na różnych warunkach i z różnymi podmiotami. W konsekwencji każdy z wierzycieli posiadał odmienną sytuację w procesie negocjacji warunków restrukturyzacji. Dopiero Umowa Restrukturyzacyjna wprowadziła ujednolicenie praw i obowiązków poszczególnych stron. Wnioskodawca wyjaśnił, że rozmowy w przedmiocie konieczności restrukturyzacji Grupy Z rozpoczęto w I kwartale (…) r., kiedy to przedstawiono wyniki finansowe Y za (…) rok. Wyniki te wskazywały na zdecydowane pogorszenie się sytuacji finansowego Grupy, co doprowadziło do naruszeń zapisów umów kredytowych, w związku z czym banki podjęły działania w celu zablokowania wykorzystania limitów gwarancyjnych i kredytowych. Zainicjowało to rozmowy w zakresie dalszych warunków współpracy pomiędzy bankami a spółkami z Grupy Z. W świetle trudnej sytuacji Grupy banki poprosiły o prezentację możliwości dalszego funkcjonowania i planów na dalszą jej działalność. Jednocześnie ówczesny akcjonariusz większościowy spółki dominującej czyli Y zdecydował się na sprzedaż posiadanych akcji spółce należącej do Grupy T (w ramach tej grupy funkcjonuje kluczowy konkurent Grupy Z tj. U). W konsekwencji rozmowy ze strony Grupy Z przejął Inwestor. Ostatecznie w (…) r. zaprezentowano wyniki analizy sytuacji Spółki przeprowadzonej przez firmę doradczą J. Przygotowany model finansowy uwzględniający podjęcie planowanych działań restrukturyzacyjnych ujawnił ryzyko braku możliwości obsługi i całkowitej spłaty zadłużenia nawet w przypadku pomyślnej realizacji procesu restrukturyzacji Grupy. Ponadto analiza wykazała dodatkowe zapotrzebowanie Grupy na środki finansowe, które zgodnie z ustaleniami miały zostać udostępnione przez Inwestora w miarę potrzeb Grupy. W świetle analizy J i własnych analiz inwestor przedstawił propozycję restrukturyzacji zadłużenia kredytowego i gwarancyjnego obejmującą m.in. podział zadłużenia na 3 Transze, tj.: Transza A – transza obejmująca obligacje wyemitowane przez Y, objęte przez Wierzycieli, Transza B – zadłużenie, którego spłata oparta została na przepływach P, Transza C – zadłużenie, którego spłata oparta została na przepływach Y. Podział ten był zasadniczo pochodną planów Inwestora co do dalszego funkcjonowania kupowanej Grupy Z. Przedstawiony plan restrukturyzacji oraz prognozy finansowe zostały zweryfikowane przez firmę doradczą O – działającą na rzecz wierzycieli. O potwierdziło tezy stawiane przez J, w szczególności w zakresie ryzyka braku możliwości obsługi całości zadłużenia kredytowego nawet w toku realizacji planowanych działań restrukturyzacyjnych. Kluczowym warunkiem powodzenia procesu restrukturyzacji Grupy Z było uzdrowienie jej działalności operacyjnej, co miało być osiągnięte przez uporządkowanie struktury Grupy. Działalność Grupy miała koncentrować się w zakresie dwóch obszarów, tj. działalności produkcyjnej (…) oraz działalności usługowej (…). W myśl przeprowadzonych analiz gałąź produkcyjna, której filarem była i miała pozostać spółka dominująca Y przynosiła Grupie straty i wymagała głębokiej restrukturyzacji. Do tej części przyporządkowano dwie wydzielone transze tj. A i C. W celu zabezpieczenia niepewności do przyszłych przepływów generowanych przez spółki działające w ramach tej gałęzi zadłużenie zabezpieczono dodatkowo poprzez poręczenie spółki U (spółki również należącej do Inwestora – spółki T). Natomiast gałąź usługowa oparta została o spółkę P, która na moment przeprowadzonych analiz była najbardziej rentowną spółką z spółką grupy o EBITDA za (…) rok na poziomie (…) mln zł. Mając na uwadze powyższe kontynuowano rozmowy z dłużnikami w zakresie przedłożonej proporcji podziału zadłużenia na 3 transze. Do Transzy A przyporządkowano zadłużenie, którego spłata nie miała pokrycia w prognozowanych przepływach Grupy i wynosiła (…) mln zł. Inwestor zaproponował, że zadłużenie to zostanie skonwertowane na obligacje, które będą możliwe do wcześniejszego odkupu przez niego w przypadku terminowej spłaty zadłużenia Transzy C, tj. zadłużenia przyporządkowanego do Y. Z inicjatywy wierzycieli wprowadzono dodatkowy warunek upływu 12 miesięcy od zawarcia umowy restrukturyzacyjnej. Podstawą dla wprowadzenia tego warunku było zapewnienie wierzycielom komfortu w zakresie kontynuacji działalności Grupy przez ten okres, w którym planowano zbycie spółki P, co miało wiązać się ze spłata zadłużenia Transzy B. Wskaźnik określający ceny wykupu określono w toku wzajemnych uzgodnień w świetle wskazywanego braku możliwości obsługi całości długu. Transza B stanowiła zadłużenia na poziomie (…) mln zł, którego spłata przyporządkowana została do spółki P – spłaty ustalono na podstawie prognozy EBITDA spółki. W ramach zawieranej Umowy Restrukturyzacyjnej planowano, że zadłużenie to zastanie spłacone ze środków pozyskanych przez Y ze sprzedaży spółki. Proces sprzedaży jest w trakcie realizacji (trwają rozmowy z potencjalnymi kupującymi). Pozostała kwota zadłużenia (… mln zł) została przyporządkowana do spłaty przez Y (z założeniem realizacji włączenia do Y części spółek zależnych – spółek będących na moment zawierania umowy Restrukturyzacyjnej solidarnymi dłużnikami). X wyjaśnił ponadto, że określenie udziału poszczególnych wierzycieli w ustalonych transzach rozstrzygano w toku negocjacji z uwzględnieniem sytuacji w zakresie m.in. zabezpieczeń każdego z banków. Spłatę zadłużenia B oparto w szczególności o Transze B z uwagi na posiadanie zabezpieczenia w formie zastawu na udziałach w P. Spółka ta na moment restrukturyzacji była jedyną, której sytuacja finansowa nie budziła wątpliwości wierzycieli co do możliwości obsługi długu w wielkościach, jakie wynikały z Umowy Restrukturyzacyjnej. Podkreślono, że każda z instytucji finansowych podejmowała własne, suwerenne decyzje w zakresie i poziomie uczestnictwa w restrukturyzacji posiadanego zadłużenia. Dodatkowo spółka nalężąca do Grupy T złożyła ofertę zakupu wierzytelności Ż za (…)% ich wartości – jednak oferta ta nie obejmowała wierzytelności X, co jasno określono w Umowie Restrukturyzacyjnej. Inwestor nie dysponował – jak twierdził - kwotą gotówki, która pozwalałaby na spłatę wynikającą z podobnego stopnia zaspokojenia dla długu X wynoszącego (…) mln zł. W odpowiedzi na pytanie, czy Wnioskodawca rozważał umorzenie części kredytów udzielonych Grupie Z X wyjaśnił, że w toku prowadzonych rozmów w perspektywie braku możliwości spłaty całości zadłużenia, wierzyciele zaakceptowali propozycję Inwestora w zakresie objęcia Obligacji wyemitowanych przez Y z możliwością ich odkupu za (…)% wartości. Odkup został uzależniony od powodzenia w zakresie spłaty zadłużenia przypisanego do Transzy C i upływu 12 miesięcy od dnia zawarcia Umowy Restrukturyzacyjnej lub od sprzedaży P. W związku z czym wariant emisji Obligacji skutkował utrzymaniem niezmienionego poziomu zadłużenia Grupy Z wobec wierzycieli w przypadku braku oczekiwanych efektów, a tym samym nie stanowił bezwzględnego obniżenia zadłużenia Grupy Z. Ponadto X i inni wierzyciele nie otrzymali żądania umorzenia długu, a tym bardziej nie wychodziły z taką w oczywisty sposób niekorzystną dla nich propozycją. Podkreślono, że zamiana długu na obligacje pozwalała przez jeden rok od dnia umowy posiadać tytułu do pełniej kwoty długu. Gdyby umowa nie była realizowana, banki miały prawo do jej wypowiedzenia i tym samym dochodzenia długu w pełnej wysokości. X wyjaśnił ponadto, że: - współczynnik stopnia ściągalności wierzytelności w przypadku przeprowadzenia restrukturyzacji na warunkach określonych w umowie Restrukturyzacyjnej został wyliczony jako stosunek sumy Transz B i C wierzytelności w stosunku do całości zadłużenia objętego restrukturyzacją, - ostateczne warunki wykupu Obligacji wprowadziła Umowa Restrukturyzacyjna (…). - oferta sprzedaży obligacji złożona została na mocy Umowy Restrukturyzacyjnej zawartej w dniu (…) r. ze wskazaniem, że oferta dotyczy obligacji posiadanych przez X na dzień powstania uprawnienia do realizacji opcji call i z tym dniem oferta stała się wiążąca – dla X był to (…) r. - do dnia sporządzenia wyjaśnień Inwestor nie zrealizował opcji call. W odpowiedzi na kolejne wezwanie z dnia (…) X wyjaśnił dodatkowo w piśmie z dnia (…), że nie miał wyboru szeregu wariantów restrukturyzacyjnych, lecz stał przed wyborem realizacji restrukturyzacji zadłużenia zgodnie z wynegocjowanymi warunkami (uwzględniającymi pozyskanie Inwestora) albo przymusowym dochodzeniem wierzytelności. Negocjacje w zakresie warunków restrukturyzacji zadłużenia prowadzone były zarówno w toku spotkań w gronie wszystkich wierzycieli, bilateralnie z poszczególnymi bankami pomiędzy doradcami prawnymi banków i inwestora. Wyjaśniono, że wariant redukcji zadłużenia przedstawiony na spotkaniu (…) r., zakładający zawarcie przez kluczowe spółki z Grupy Z układów w ramach procedury postępowań o zatwierdzenie układu, nie przybrał szczególnej formy z uwagi na wycofanie się Inwestora z tego typu działania. Rezygnacja z tego rozwiązania i zmiana koncepcji miały być zgodnie z informacjami przekazanymi przez Inwestora – skutkiem przeprowadzonej analizy ryzyk prawnych realizacji procesu restrukturyzacji w kilku spółkach z Grupy, jak również trudności w zakresie zarządzania spółkami będącymi na różnym etapie postępowań. Postępowania te prowadzone byłyby w różnych sądach rejonowych (z uwagi na siedziby poszczególnych spółek z Grupy) oraz z udziałem różnych wierzycieli (z uwagi na różnorodny podział zadłużenia kredytowego pomiędzy spółkami). Postępowanie obejmowałoby również wierzycieli handlowych, których preferencje w zakresie postanowień układowych mogłyby być odmienne od składanych propozycji, co skutkować mogło brakiem przyjęcia układu. Ponadto w przypadku realizacji postępowań restrukturyzacyjnych nie było możliwości oszacowania okresu w jakim z sukcesem udałoby się zakończyć każde z nich, co rodziło po stronie Inwestora zbyt duże ryzyko w zakresie zarządzania płynnością Grupy. W związku z czym w (...) r. Inwestor przedstawił propozycję objęcia przez Wierzycieli Obligacji emitowanych przez spółkę Y. Propozycja restrukturyzacji zadłużenia odzwierciedlona w Kluczowych Warunkach Restrukturyzacji nie zawierała alternatywnych rozwiązań, które mogłyby stanowić przedmiot analizy X. W związku z czym X rozważał dwie możliwości: - restrukturyzacja zadłużenia na negocjowanych warunkach, - proces przymusowego dochodzenia wierzytelności. Wnioskodawca podkreślił, że Inwestor zobowiązał się do realizacji restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej Grupy Z tak aby zadłużenie nie tylko banków, ale również innych wierzycieli spółek z Grupy mogło być w znacznym stopniu spłacone z jednoczesnym utrzymaniem bieżącej działalności. Dodatkowo Inwestor poręczył spłatę zadłużenia do poziomu (...) mln zł. Wskazano, że zapewnienie kontynuacji działalności było i jest gwarantem utrzymania ponad (…) tysięcy miejsc pracy. Natomiast w toku rozmów inwestor podkreślał, że przy pełnym zadłużeniu kredytowym powodzenie procesu restrukturyzacji jest niemożliwe. Stąd propozycja w pierwszym etapie redukcji zadłużenia banków poprzez postępowanie restrukturyzacyjne, a w kolejnym konwersja części zadłużenia na obligacje. Wnioskodawca podkreślił, że składane propozycje były decyzją biznesową Inwestora, której szczegółowe uwarunkowania nie zostały przedstawione wierzycielom. Odnosząc się do kwestii istnienia przesłanek przeprowadzenia wobec spółek z Grupy postępowań restrukturyzacyjnych, X wskazał natomiast, że w toku prowadzonych rozmów przedstawiciele Grupy Z wielokrotnie wskazywali na występujące zagrożenie niewypłacalnością poszczególnych spółek z Grupy, co wprost stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w myśl zapisów ustawy Prawo restrukturyzacyjne. Podkreślił jednak, że to dłużnik, a nie wierzyciel jest stroną uprawnioną do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Wierzyciel nie ma możliwości zmuszenia do tego dłużnika – z wyjątkiem postępowania sanacyjnego. Wierzyciele nie byli natomiast zainteresowani otwarciem postępowań sanacyjnych względem poszczególnych spółek z Grupy z uwagi na wskazane wyżej powody zmiany koncepcji restrukturyzacji oraz czas trwania takiego postępowania, który w ocenie X byłby dłuższy niż wdrożona restrukturyzacja pozasądowa, co mogłoby udaremnić cele restrukturyzacji. Końcowo Wnioskodawca podkreślił, że restrukturyzacja zadłużenia finansowego klientów korporacyjnych banku takich jak spółki Grupy Z jest procesem bardzo indywidulanym, realizowanym w oparciu o zapisy ustawy prawo restrukturyzacyjne, prawo bankowe lub w trybie restrukturyzacji pozasądowej w ramach wzajemnych ustaleń stron. Wskazał, że proces restrukturyzacji zadłużenia realizowany jest w myśl wewnętrznych procedur bankowych, których wyciąg załączono do pisma z dnia (...). Dodatkowo, w toku postępowania o wydanie opinii zabezpieczającej X zmodyfikował swoje twierdzenia dotyczące skutków podatkowych czynności, której dotyczył Wniosek w zakresie sposobu kwalifikacji jako kosztów uzyskania przychodów rezerw celowych oraz skorygował wysokość korzyści podatkowej wskazanej we Wniosku. W pisemnych wyjaśnieniach z dnia (...), X sprecyzował że na dzień (...) r. zaliczył do kosztów uzyskania przychodu w zakresie rezerw na wierzytelności od Grupy Z kwotę (...) zł. Wierzytelności te zostały zakwalifikowane do kategorii wątpliwych w związku z ratingiem nadanym im w ramach wewnętrznych procedur X biorąc pod uwagę sytuację wierzyciela i możliwość ściągnięcia wierzytelności. Natomiast na dzień (...) r. kwota rezerw na wierzytelności od Grupy Z zaliczona do kosztów uzyskania przychodu wynosiła (...) zł – Wnioskodawca rozpoznał bowiem przychód z tytułu rozwiązania rezerw w kwocie (...) zł. X wyjaśnił, że w złożonym Wniosku błędnie wskazał kwotę (...) zł jako kwotę przychodu z tytułu rozwiązania rezerw zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodu. W związku z tym Wnioskodawca skorygował kalkulację straty, będącej skutkiem realizacji czynności i wskazał poprawną wartość korzyści podatkowej, która będzie skutkiem sprzedaży obligacji z wykorzystaniem "opcji call": przychód na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł koszt podatkowy na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł strata na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł przychód z tytułu rozwiązania rezerwy (...) zł strata pomniejszona o przychód z rezerw (...) zł możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT (...) zł Wnioskodawca podkreślił, że w rezultacie sprzedaży obligacji nastąpi obniżenie wartości przyszłych zobowiązań podatkowych Wnioskodawcy z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Zaznaczył, że sprzedaż obligacji jeszcze nie nastąpiła. Do dnia sporządzenia wyjaśnień Inwestor nie zrealizował "opcji call". W związku z powyższym Wnioskodawca nie jest w stanie na chwilę obecną przedstawić kalkulacji tej korzyści w odniesieniu do konkretnego r. podatkowego. Skorygował natomiast, że korzyścią podatkową będącą skutkiem sprzedaży obligacji z wykorzystaniem opcji call jest możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT o (…) zł. X wyjaśnił ponadto, że w kalkulacji możliwego obniżenia zobowiązania w podatku CIT w przypadku upadłości omyłkowo nie uwzględnił kwoty przychodu z tytułu rozwiązania rezerw zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów w wysokości (…). W związku z powyższym prawidłowa wysokość możliwego obniżenia zobowiązania w podatku CIT w przypadku upadłości Grupy Z wynosi (…) zł. Wynika to z faktu, że Wnioskodawca byłby uprawniony do rozpoznania kosztu podatkowego w wysokości nieściągniętej wartości wierzytelności Wnioskodawcy – około (…) zł, jednak Wnioskodawca byłby jednocześnie zobowiązany do rozpoznania przychodu z tytułu rozwiązania rezerw zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodu w wysokości (…) zł. Tym samym w momencie odpisania wierzytelności jako nieściągalnej możliwe byłoby obniżenie zobowiązania w podatku CIT o koło (…) zł [((…)zł – (…)zł) x 19%]. Niemniej jednak wartość ta znacznie (ponad dwukrotnie) przekracza wartość obniżenia zobowiązania w podatku CIT w sytuacji sprzedaży obligacji z wykorzystaniem opcji call (możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT o (…) zł). W odpowiedzi na pytanie dotyczące wątpliwości w zakresie przedstawionych skutków podatkowych czynności oraz sposobu kalkulacji korzyści podatkowej (m.in. w zakresie różnic wynikających z danych zawartych we Wniosku oraz dodatkowych wyjaśnieniach z dnia (…)), X – po zgromadzeniu materiałów dotyczących tej materii - w piśmie z dnia (…) uzupełnił informacje zawarte we Wniosku oraz ponownie skorygował wysokość korzyści podatkowej. Wnioskodawca wyjaśnił, że problematyka rezerw w bankach uregulowana jest przepisami krajowymi (tj. Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości banków – Dz.U. z 2013 r. poz. 328 ze zm.) oraz Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2018, poz. 395 ze zm.) jednostki sporządzające sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej oraz związanymi z nimi interpretacjami ogłoszonymi w formie rozporządzeń komisji Europejskiej (dalej: "MSR"), stosują przepisy ustawy oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie, w zakresie nieuregulowanym przez MSR. Zgodnie z brzmieniem art. 38b ust. 1 Ustawy o CIT na dzień 31 lipca 2016 r., banki które na podstawie art. 45 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości sporządzały sprawozdania finansowe zgodnie z MSR, mogą zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości kredytów (pożyczek) oraz gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek, odpowiadające równowartości rezerw na ryzyko związane z działalnością banków, w wysokości i na zasadach określonych w art. 16 ust. 1 pkt 26, ust. 2a pkt 2, ust. 2b-2d, ust. 3,3c,3e i 3f. W związku z normą ustanowioną przez art. 38b ust. 1 Ustawy o CIT Wnioskodawca prowadził ewidencje rezerw dotyczących wierzytelności wobec Grupy Z według standardów MSSF 39 ("Odpis") i według przepisów wspomnianego wcześniej rozporządzenia z dnia 1 października 2010 r. ("Rezerwa") oraz zaliczał do kosztów uzyskania przychodów odpis w wysokości nieprzekraczającej wartości rezerw. X od momentu utworzenia Odpisu i Rezerwy dokonywał ich zindywidualizowanej oceny, aktualizowanej co najmniej raz na kwartał. W (…) r. Wnioskodawca dokonał wyceny wierzytelności Grupy Z oraz po raz pierwszy zawiązał Odpis i Rezerwę. Wartość Odpisu wyniosła (…) zł, zaś wartość Rezerwy – (…) zł. Wnioskodawca zaliczył do kosztów uzyskania przychodu wartość Odpisu – (…) zł. W późniejszym okresie nie wystąpiła sytuacja, w której wartość Rezerwy byłaby większa niż wartość Odpisu. Tym samym, do momentu rozwiązania zarówno Rezerwy jak i Odpisu, to zawsze Odpis był zaliczany do kosztów uzyskania przychodów przez Wnioskodawcę. W (…) r. w związku z planowanym zawarciem Umowy Restrukturyzacyjnej, Wnioskodawca dokonał rozwiązania części Odpisu w wysokości (…) zł. Kwota ta została potraktowana przez Wnioskodawcę jako przychód dla celów podatkowych. Na koniec (…) r. wartość Odpisu wynosiła (…) zł. W (…) r. w związku z objęciem Obligacji Serii (…) wyemitowanych przez Y, Wnioskodawca rozwiązał część Odpisu w wysokości (…) zł. Kwota ta została potraktowana przez Wnioskodawcę jako przychód dla celów podatkowych zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. b Ustawy o CIT. X nie rozwiązał całego Odpisu ponieważ Obligacje dotyczyły tylko Transzy A wierzytelności wobec Grupy Z. Jednocześnie nierozwiązana część Odpisu, była związana z pozostałymi (niespłaconymi na dzień objęcia Obligacji) częściami zadłużenia. Na koniec (…) r. wartość Odpisu wynosiła zatem (…) zł. Następnie, w związku z dokonywanymi przez Wnioskodawcę wycenami wierzytelności Grupy Z oraz dokonaną w (…) r. spłatą Transzy C wierzytelności Grupy Z, wartość odpisu ulegała w (…) r. zmianom. Ostatecznie na koniec (…) r. wartość Odpisu wyniosła (…) zł. Tym samym rozpoznany został przychód w wysokości (…) zł. Natomiast z dniem (…) r. w związku z wejściem w życie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej nr 9 ("MSSF 9") oraz zamian w Ustawie o CIT (w tym w związku z uchyleniem art. 38b) Wnioskodawca dokonał rozwiązania całości pozostałego Odpisu w wysokości (…) zł. Kwota ta została potraktowana przez Wnioskodawcę jako przychód dla celów podatkowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że ujmuje w kalkulacji przyszłej korzyści podatkowej z tytułu restrukturyzacji zadłużenia całość skutków podatkowych tej restrukturyzacji, a nie jedynie skutki podatkowe transakcji sprzedaży Obligacji z wykorzystaniem opcji call. Jako, że konsekwencją restrukturyzacji zadłużenia było rozpoznanie przychodu z tytułu rozwiązania całego Odpisu, to zdaniem Wnioskodawcy prawidłowym jest ujęcie w kalkulacji przyszłej korzyści podatkowej z tytułu restrukturyzacji Zadłużenia przychodu z tytułu całości Odpisu. W związku z powyższym X skorygował kalkulację korzyści podatkowej będącej skutkiem restrukturyzacji Zadłużenia, w następujący sposób: przychód na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł koszt podatkowy na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł strata na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł przychód z tytułu rozwiązania Odpisu (…) zł strata pomniejszona o przychód z rozwiązania Odpisu (…) zł możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT (…) zł Finalnie korzyścią podatkową wskazaną przez Wnioskodawcę będzie więc możliwość obniżenia w przyszłości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego osób prawnych o kwotę (…) zł. W wyniku analizy treści wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej, załączonych dokumentów oraz dodatkowych wyjaśnień, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydaje opinię zabezpieczającą. Odnosząc się do ram prawnych wyznaczających zakres przedmiotowej opinii zabezpieczającej, należy wskazać, że stosownie do art. 119y § 1 Ordynacji podatkowej Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydaje opinię zabezpieczającą, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności nie ma zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej, tj. klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania. Na podstawie natomiast art. 119y § 2 Ordynacji podatkowej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmawia wydania opinii zabezpieczającej, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności ma zastosowanie art. 119a tej ustawy. W wyniku rozpatrzenia Wniosku oraz przedstawionych przez Wnioskodawcę dodatkowych wyjaśnień i dodatkowej dokumentacji dotyczącej czynności, Szef KAS stwierdza, że przedstawione w nich okoliczności wskazują, że do opisanej we Wniosku czynności polegającej na restrukturyzacji zadłużenia finansowego z tytułu kredytowania udzielonego przez Wnioskodawcę Grupie Z, w sposób i na zasadach przedstawionych we Wniosku, nie ma zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej. Art. 119a Ordynacji podatkowej, do którego odwołują się wskazane powyżej przepisy określa warunki, jakie muszą być spełnione, aby dana czynność została uznana za unikanie opodatkowania oraz określa konsekwencje, jakie rodzi w sferze prawa podatkowego stwierdzenie, że dane działanie spełnia te kryteria. Zgodnie z literalnym brzmieniem ww. przepisu art. 119a Ordynacji podatkowej czynność dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania). Prawne określenie "unikania opodatkowania" wskazuje zatem, że jest nim taka czynność, która: a) została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, oraz b) została dokonana w sposób sztuczny. W przypadku, gdy czynność spełnia ww. przesłanki unikania opodatkowania, ustawa odmawia prawa do uzyskania korzyści podatkowej z niej wynikającej. W takiej sytuacji: • jeśli stroną kierowały inne cele niż osiągnięcie korzyści podatkowej, skutki podatkowe dokonanej czynności określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki mógłby zaistnieć, gdyby dokonano czynności odpowiedniej (art. 119a § 2-4 Ordynacji podatkowej); • jeśli stroną nie kierowały żadne inne cele niż osiągniecie korzyści podatkowej, skutki podatkowe czynności zostaną pominięte (art. 119a § 5 Ordynacji podatkowej). Reasumpcja powyższych ram prawnych wskazuje, że celem klauzuli przeciwko unikania opodatkowania jest zapobieganie takim działaniom, które choć formalnie są zgodne z prawem, to jednak podważają cel obowiązujących regulacji podatkowych i prowadzą do unikania spełniania obowiązków wynikających z tych przepisów lub nieuprawnionego korzystania ze zwolnień czy ulg. W celu ustalenia, czy czynność stanowi lub nie stanowi unikania opodatkowania konieczne jest więc najpierw jednoznaczne określenie, jakie działania składają się na ocenianą czynność oraz czy korzyść podatkowa będąca ich skutkiem jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, jaka jest relacja tej korzyści w odniesieniu do innych celów realizacji czynności oraz jej treści ekonomicznej. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga zatem wstępnego sprecyzowania ww. kwestii. W analizowanym przypadku ma to zasadnicze znaczenie z uwagi na: - specyficzny charakter całokształtu opisanych we Wniosku działań w postaci wieloetapowej i wielopoziomowej restrukturyzacji Grupy Z, obejmującej w szczególności uzgadnianie scenariusza działań przez podmioty powiązane i niepowiązane, - szczególny status Wnioskodawcy – będącego niepowiązaną z Dłużnikiem instytucją finansową (bankiem), zaangażowanym tylko w wybrany fragment tej struktury działań, a zarazem posiadającym na gruncie Ustawy o CIT możliwość dokonania szczególnych rozliczeń podatkowych, dopuszczalnych tylko dla normatywnie określonej grupy podatników, związanych z tworzeniem rezerw i odpisów na udzielane finansowanie, oraz - fakt, że w toku postępowania o wydanie opinii zabezpieczającej X w złożonych wyjaśnieniach modyfikował twierdzenia wskazane we Wniosku w zakresie skutków podatkowych, w tym wysokości korzyści podatkowej będącej skutkiem planowanych działań. Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych okoliczności należy zauważyć, że w treści złożonego Wniosku przedstawiono szeroki zakres informacji dotyczących historii, warunków i zasad restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej Grupy Z. Powyższe dane stanowiły element uzasadnienia ekonomicznego i gospodarczego właściwej czynności, której dotyczył Wniosek, tj. sposobu restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z zaakceptowanego przez X. Pozostałe działania stanowiły zatem swoiste tło gospodarcze przeprowadzonego – w toku całej procedury restrukturyzacji Grupy – procesu konsolidacji i restrukturyzacji zadłużenia finansowego spółek wchodzących w jej skład, w tym wierzytelności z tytułu zobowiązań finansowych wobec X – Wnioskodawcy. Nie ulega zatem wątpliwości, że chociaż przedstawione informacje dotyczące całokształtu działań restrukturyzacyjnych były istotne z punktu widzenia przyczyn, dla których konieczne miało być zrestrukturyzowanie zadłużenia finansowego wobec podmiotów kredytujących grupę, to jednak czynnością której dotyczy Wniosek - podlegającą ocenie pod kątem przesłanek zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej - jest konkretny zespół działań, polegających na opisanej formie restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z wobec Wnioskodawcy. Niniejsze rozstrzygnięcie dotyczy więc czynności o następującym układzie podmiotowo– przedmiotowym: restrukturyzacji zadłużenia z tytułu finansowania udzielonego Grupie Z przez X, będący Wnioskodawcą, której skutkiem jest osiągnięcie przez X korzyści podatkowej w rozumieniu art. 119e Ordynacji podatkowej, polegającej na ujęciu w rozliczeniu z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych Wnioskodawcy straty na sprzedaży Obligacji wyemitowanych przez spółkę Y. Zakresem niniejszego rozstrzygnięcia nie są więc objęte żadne inne aspekty przeprowadzonej restrukturyzacji Grupy Z, w szczególności warunki i sposób przeprowadzenia tej szeroko rozumianej czynności oraz inne niż wykazane we Wniosku skutki podatkowe oraz potencjalne korzyści podatkowe (osiągnięte przez X lub inne podmioty uczestniczące w czynności) wynikające z działań składających się na proces całej restrukturyzacji. Szef KAS podkreśla, że kluczowym kwantyfikatorem dla przyjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia jest także szczególny status prawnopodatkowy Wnioskodawcy – X finansującego działalność Grupy Z. Ten szczególny status podmiotu prowadzącego działalność bankową na podstawie właściwej ustawy sektorowej (Prawa bankowego) wyznaczał zarówno rolę X w całym procesie przeprowadzenia restrukturyzacji, jak również determinował możliwe skutki podatkowe działań związanych z restrukturyzacją zadłużenia finansowego na gruncie Ustawy o CIT. Z okoliczności sprawy wynika, że X odegrał aktywną rolę w przyjętych ostatecznie warunkach restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z – de facto naturalną gospodarczo z punktu widzenia bycia głównym wierzycielem tego podmiotu - to jednak jego pozycja negocjacyjna w tym procesie była równocześnie w znacznym stopniu determinowana zaistniałą złą kondycją finansową Grupy Z i dużym ryzykiem utraty płynności finansowej. Okoliczności te, w połączeniu z priorytetem odzyskania możliwie największej kwoty wierzytelności, mogły sprawić w ocenie Szefa KAS, że istniały obiektywne przesłanki obligujące X do podjęcia negocjacji w przedmiocie restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z, powiązane z oczekiwaniami Inwestora co do redukcji zadłużenia, od czego uzależnione było kapitałowe i operacyjne zaangażowanie się Inwestora. Z tego względu przedmiotem oceny w postępowaniu zainicjowanym Wnioskiem X nie jest zasadność przeprowadzenia procesu restrukturyzacji Grupy Z – rozumianego szeroko - lecz dokonanie analizy, czy ustalone warunki konkretnej formy restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy wobec X odpowiadają ewentualnie ustawowym kryteriom unikania opodatkowania wskazanym w art. 119a Ordynacji podatkowej. Tym samym istotne jest udzielenie odpowiedzi na hipotetyczne pytanie: czy warunki restrukturyzacji zadłużenia finansowego zostały ustalone w takim kształcie, jak opisany w złożonym Wniosku, przede wszystkim by X osiągnął wskazaną korzyść podatkową, którą w danych okolicznościach można uznać sprzeczną z przedmiotem i celem przepisu Ustawy o CIT oraz czy opisany sposób działania miał sztuczny charakter. Odpowiedź negatywna na tak postawione pytanie implikuje konieczność uznania, iż czynność nie spełnia kryterium art. 119a Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w pierwszej kolejności identyfikacji korzyści podatkowej, będącej skutkiem zrealizowanych oraz planowanych działań składających się na restrukturyzację zadłużenia finansowego Grupy Z wobec X, tj. ustalenie zasad restrukturyzacji zadłużenia finansowego w oparciu o: a) konsolidację zadłużenia spółek z Grupy Z, a następnie jego podział na trzy Transze: A, B i C; b) przypisanie do Transzy A zadłużenia X, którego spłata nie miała pokrycia w prognozowanych przepływach Grupy oraz konwersję Transzy A tego zadłużenia na Obligacje; c) objęcie Obligacji przez X oraz złożenie TE oferty sprzedaży wszystkich posiadanych Obligacji na warunkach przewidzianych w opcji call tj. za cenę wynoszącą (…)% ich wartości nominalnej po spełnieniu jednego z dwóch alternatywnych warunków: - spłatę Transzy B i C zadłużenia lub - spłatę Transzy C zadłużenia oraz upływ 12 miesięcy od daty podpisania Umowy Restrukturyzacyjnej; d) planowane skorzystanie przez TE z opcji call z uwagi na spełnienie drugiego ze wskazanych warunków (spłaty Transzy C zadłużenia oraz upływ 12 miesięcy od daty podpisania umowy Restrukturyzacyjnej), tj. sprzedaż przez X Obligacji na rzecz TE za cenę opowiadającą (…)% ich wartości nominalnej. Wymaga przy tym podkreślenia, że dopiero dokonanie tego ostatniego planowanego etapu czynności będzie skutkować bezpośrednio osiągnięciem przez X korzyści podatkowej. Korzyść podatkowa wskazana przez X, jako przedmiot badania pod kątem art. 119a Ordynacji podatkowej, wynika z założonego przez Wnioskodawcę ujęcia skutków podatkowych działań pozostających w związku restrukturyzacją zadłużenia finansowego Grupy Z, a w szczególności: - prawidłowości ustalenia i rynkowego charakteru wysokości przychodu podatkowego z tytułu sprzedaży Obligacji na warunkach przewidzianych w opcji call (vide art. 12 ust. 1 Ustawy o CIT); - spełnienia przesłanek warunkujących możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów Wnioskodawcy wartości emisyjnej Obligacji, a tym samym prawidłowości ujęcia w rozliczeniu z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych straty na transakcji sprzedaży Obligacji w wysokości wskazanej w złożonym Wniosku (vide art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 8 i 39 Ustawy o CIT); - przyjętej metodologii tworzenia i kwalifikowania jako koszty uzyskania przychodów odpisów (rezerw) na ryzyko bankowe, w tym dotyczących odpisów (rezerw) na zagrożone wierzytelności przysługujące Wnioskodawcy wobec Grupy Z (vide art. 16 ust. 1 pkt 26 ustawy o CIT). W tym kontekście – wyjaśniając założenia przyjęte dla sformułowania niniejszej decyzji Szefa KAS wobec założeń Wniosku - należy zasygnalizować, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest w szczególności pogląd, zgodnie z którym ewentualna strata powstała w wyniku zbycia obligacji stanowi stratę, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 39 Ustawy o CIT[1]. Stanowisko takie uzasadniane jest tym, że zbycie obligacji jest w rzeczywistości zbyciem wierzytelności pożyczkowej, którą ta obligacja potwierdza (inkorporuje), wobec czego wysnuwa się tezę o niedopuszczalności zaliczania do kosztów podatkowych straty ze zbycia takiej wierzytelności, oprócz wierzytelności rozpoznanych uprzednio jako przychód należny. Przyjęcie takiej linii wykładni przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 Ustawy o CIT skutkowałoby ograniczeniem prawa do kwalifikacji wydatków na objęcie Obligacji w kosztach uzyskania przychodów Wnioskodawcy. Ocena ww. kwestii nie stanowi jednak przedmiotu niniejszego rozstrzygnięcia. Jak już bowiem wskazano powyżej, przedmiotem postępowania o wydanie opinii zabezpieczającej nie jest ocena prawidłowości kwalifikacji materialnoprawnej działań pozostających w związku restrukturyzacją zadłużenia finansowego Grupy Z przedstawionych przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku inicjującym to postępowanie. W związku z tym wskazanie przez Wnioskodawcę korzyści podatkowej - wynikającej ze wskazanego przez Wnioskodawcę rozpoznania straty na transakcji sprzedaży Obligacji, będącej następstwem przedstawionych przez Wnioskodawcę skutków podatkowych - obliguje Szefa KAS do przeprowadzenia oceny, czy osiągnięcie tej wskazanej przez X korzyści zostanie zrealizowane w warunkach wskazujących na zastosowanie w sprawie przepisów o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Mając na uwadze, że przedmiotem postępowania z Wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej jest ocena, czy w okolicznościach wynikających ze złożonego Wniosku oraz załączonych dokumentów, do wskazanej przez Wnioskodawcę czynności i korzyści czynności znalazłyby zastosowanie przepisy klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, wskazane kwestie zostały przyjęte jako element opisu czynności. Oznacza to zatem, że Szef KAS poddał analizie, czy czynność została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia wskazanej przez Wnioskodawcę korzyści podatkowej, która w danych okolicznościach byłaby sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej oraz czy sposób działania był sztuczny. Prawidłowość rozumienia treści przepisów materialnego prawa podatkowego i sposobu ich zastosowania w określonym stanie faktycznym jest istotą postępowania z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, prowadzonego w odrębnej procedurze, przez odrębny od Szefa KAS organ), podczas gdy w świetle obowiązujących przepisów Rozdziału 4 Działu IIIa Ordynacji podatkowej przedmiotem postępowania z wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej jest tylko i wyłącznie dokonanie oceny, czy przedstawione okoliczności wskazują, że do danej czynności ma zastosowanie art. 119a Ordynacji podatkowej, czy też nie. Z tego względu niniejsza opinia zabezpieczająca dotyczy wskazanej przez X korzyści podatkowej, której wykazanie objęte jest zasadą samoobliczenia podatku i złożenia deklaracji (art. 27 ustawy o CIT), a także zawiera ocenę, czy we wskazanych okolicznościach do czynności, której jest ona skutkiem ma zastosowanie art. 119a Ordynacji podatkowej. Przyjmując ww. założenia wstępne, w dalszej części uzasadnienia Szef KAS odwołuje się do wszystkich przesłanek zastosowania do czynności art. 119a Ordynacji podatkowej, tj.: oceny, czy realizacja czynności została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, czy czynność była sprzeczna w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej oraz czy sposób działania był sztuczny. Jednocześnie z uwagi na fakt, że w toku postępowania o wydanie opinii zabezpieczającej (w pisemnych wyjaśnieniach z dnia (…) oraz z dnia (…)), X dwukrotnie zmienił wysokość korzyści podatkowej będącej skutkiem wykupu obligacji na warunkach określonych w opcji call, konieczne jest w pierwszej kolejności szczegółowe omówienie i sprecyzowanie informacji dotyczących ww. kwestii. I. Wskazana korzyść podatkowa, będąca rezultatem czynności W analizowanej sprawie korzyść podatkowa wskazana przez Wnioskodawcę wynikać ma bezpośrednio z realizacji sprzedaży przez X obligacji spółki Y, które zostały objęte przez Wnioskodawcę w ramach procesu restrukturyzacji zadłużenia finansowego spółek z tej Grupy. Powstanie tej korzyści podatkowej było efektem ustalonych przez Inwestora oraz banków (w tym Wnioskodawcy), finansujących działalność Grupy, zasad restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z. Uzgodniona metoda restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z opierała się o podział całości zadłużenia spółek z Grupy na transze, z których jedna - Transza A - miała zostać skonwertowana na Obligacje wyemitowane przez spółkę Y. Cena emisyjna tych Obligacji została pokryta przez X w drodze potrącenia przysługującej X części Transzy A wierzytelności z tytułu zadłużenia Grupy z przysługującą emitentowi obligacji (spółce Y) wierzytelnością o zapłatę ceny Obligacji. W ramach restrukturyzacji zadłużenia finansowego X objął (…) sztuk obligacji o wartości nominalnej (…) zł. Cena emisyjna jednej obligacji wynosiła (…) zł i była równa jej wartości nominalnej. Wierzytelność przysługująca emitentowi z tytułu zapłaty ceny za objęte przez X Obligacje została potrącona z wierzytelnością X wobec spółki Y z tytułu zadłużenia finansowego przypisanego w ramach procesu restrukturyzacji do Transzy A wierzytelności X. Do tej transzy przypisano wierzytelności z tytułu ekspozycji bilansowej o łącznej wartości (…) zł. Jednocześnie w Umowie Restrukturyzacyjnej określono, że pod pewnymi warunkami odnoszącymi się do powodzenia procesu restrukturyzacji, powstanie szczególne uprawnienie dla Inwestora lub innej spółki z Grupy T do odkupienia Obligacji za symboliczną cenę wynoszącą (…)% ich wartości nominalnej (opcja call). Skutki podatkowe jakie rodziłoby po stronie X skorzystanie przez podmiot uprawniony z opcji call zostały opisane we Wniosku w następujący sposób: - X rozpoznałby przychód podatkowy w wysokości otrzymanej ceny z tytułu wykupu Obligacji w ramach opcji call w wysokości (…)% wartości nominalnej Obligacji, stosownie do treści art. 12 ust. 1 Ustawy o CIT; - kosztem uzyskania tego przychodu, zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT byłaby, zdaniem X, kwota odpowiadająca wartości Transzy A wierzytelności. Stosownie do stanowiska Wnioskodawcy, w efekcie skorzystania przez podmiot uprawniony z opcji call i ich wcześniejszy wykup X rozpoznałaby zatem stratę na transakcji sprzedaży Obligacji w następującej wysokości: przychód podatkowy ze sprzedaży obligacji (…) zł koszt podatkowy na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł strata na transakcji sprzedaży obligacji (…) zł Jednocześnie w kalkulacji wysokości korzyści podatkowej będącej skutkiem przyszłej sprzedaży Obligacji na warunkach przewidzianych w opcji call, X uwzględnił również przychód rozpoznany zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. b Ustawy o CIT (w brzmieniu obowiązującym do końca 2017 r.) z tytułu rozwiązanych rezerw zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Wnioskodawca zmodyfikował przy tym wysokość kwot ujętych z tego tytułu w przychodach podatkowych w porównaniu do danych zawartych we Wniosku, tłumacząc rozbieżności "błędnym zaciągnięciem danych z systemu informatycznego". W związku z tym finalnie Wnioskodawca ujął w kalkulacji korzyści podatkowej przychód z tytułu rozwiązania odpisu zaliczonego uprzednio do kosztów uzyskania przychodów w wysokości (...) zł. W efekcie korzyścią podatkową wynikającą z czynności byłoby zmniejszenie zobowiązania podatkowego X w rozumieniu art. 119e pkt 1 Ordynacji podatkowej w wysokości (...) zł (iloczyn straty na transakcji sprzedaży obligacji pomniejszonej o przychód z tytułu rozwiązanych rezerw i stawki podatku CIT, tj. 19%), zgodnie z poniższym wyliczeniem: przychód na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł koszt podatkowy na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł strata na transakcji sprzedaży obligacji (...) zł przychód z tytułu rozwiązania rezerwy (...) zł strata pomniejszona o przychód z rezerw (...) zł możliwe zmniejszenie zobowiązania w podatku CIT (...) zł Podstawą powstania tak opisanej korzyści podatkowej byłaby zdaniem Wnioskodawcy kwalifikacja wartości nominalnej wierzytelności X przypisanej do Transzy A zadłużenia Y jako wydatków poniesionych na nabycie Obligacji na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT. Jednocześnie w ocenie X kategorią zmniejszającą wysokość korzyści podatkowej, będącej rezultatem sprzedaży Obligacji na warunkach przewidzianych w opcji call byłyby kwoty rozwiązanych rezerw (odpisów) zaliczonych uprzednio do kosztów podatkowych, stanowiących przychód podatkowy zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. b Ustawy o CIT. W celu omówienia zaprezentowanej przez Wnioskodawcę metodologii wyliczenia korzyści podatkowej należy zatem w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii powstania straty na transakcji sprzedaży Obligacji. Ujęcie w kalkulacji korzyści podatkowej przychodu z tytułu rozwiązanych rezerw jest bowiem kwestią wynikową, mającą co prawda wpływ na końcowe wyliczenie wysokości tej korzyści, ale jedynie poprzez fakt, że objęcie Obligacji stanowiło de facto "zrolowanie" zadłużenia, będącego podstawą utworzenia tych rezerw. Powstanie potencjalnej korzyści podatkowej warunkowane jest natomiast bezpośrednio rozpoznaniem przez X niewspółmiernie niskiego przychodu podatkowego z tytułu ceny sprzedaży Obligacji na rzecz T ((…)% wartości nominalnej Obligacji) i jednocześnie zamiarem potrącenia kosztu podatkowego z tytułu wydatków na nabycie tych papierów wartościowych w wysokości (…)% wartości nominalnej Obligacji w dacie ich zbycia w oparciu o treść art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT. W myśl tego przepisu (zarówno w brzmieniu obowiązującym przed jak i po 1 stycznia 2018 r.) nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych. Użycie przez ustawodawcę określenia "odpłatnego zbycia" oznacza, że moment zaliczenia tych wydatków do kosztów jest ściśle określony. Nie można ich zaliczyć do kosztów przed zbyciem wkładów, udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych. Wydatki – o ile zostaną poniesione – mogą być rozliczone jako koszty podatkowe dopiero w momencie zbycia papierów wartościowych. Tym samym wydatki na nabycie obligacji stanowią koszt uzyskania przychodu nie w momencie poniesienia, a dopiero przy ustalaniu dochodu z ich zbycia. W niniejszej sprawie warunki restrukturyzacji finansowej Grupy Z w zakresie wydzielonej Transzy A Wierzytelności zostały ustalone w taki sposób, że: - cena emisyjna Obligacji spółki Y została pokryta w drodze potrącenia wzajemnych wierzytelności X oraz spółki, tym samym w ujęciu cywilistycznym doszło do uregulowania ceny z tytułu objęcia Obligacji przez X, - X jest zobligowany do sprzedaży Obligacji za cenę wynoszącą (…)% ich wartości nominalnej (równej cenie emisyjnej) w przypadku skorzystania przed podmiot uprawniony z opcji call, a tym samym rozpoznania przychodu podatkowego z tego tytułu. Rezultatem takiego ukształtowania wzajemnych relacji podmiotów uczestniczących w czynności będzie zdaniem Wnioskodawcy uprawnienie do rozpoznania przychodu podatkowego w wysokości (…)% wartości nominalnej Obligacji, przy jednoczesnym zakwalifikowaniu do kosztów podatkowych wydatków na ich nabycie w wysokości (…) -krotnie większej, odpowiadającej (…)% ich wartości nominalnej. W efekcie X rozpoznałby stratę na transakcji sprzedaży Obligacji. Strata ta wynikałaby bezpośrednio z wzajemnej relacji wartości nominalnej i emisyjnej Obligacji objętych przez X i zgodnie z danych zawartymi we Wniosku wyniosłaby dokładnie (…) zł. Ujęcie ww. pozycji w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych niewątpliwie skutkowałoby zatem zmniejszeniem zobowiązania podatkowego X. Zatem - w świetle przedstawionej przez Wnioskodawcę kwalifikacji podatkowej ww. działań - skutkiem realizacji czynności byłoby osiągnięcie korzyści podatkowej, o której mowa w art. 119e pkt 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie, w związku z tym, że w kalkulacji korzyści podatkowej ujęto także wartość przychodów X z tytułu rozwiązanych odpisów zaliczonych uprzednio do kosztów podatkowych, należy wskazać, że pozycja ta zmniejsza wprawdzie kwotową wielkość korzyści podatkowej, lecz nie pozostaje w bezpośrednim związku z samą operacją sprzedaży Obligacji, a jest wynikiem specyfiki działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę będącego bankiem i dedykowanym tym podmiotom rozwiązań podatkowych. W tym kontekście należy zauważyć, że w Ustawie o CIT zawarte są szczególne rozwiązania dotyczące rozpoznawania przez banki zagrożonych ryzykiem spłaty należności z tytułu udzielonych kredytów (pożyczek) oraz udzielonych gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek. Obowiązujące w tym zakresie regulacje zostały z dniem 1 stycznia 2018 r. znowelizowane na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2157). Wprowadzona nowelizacja polegała na uporządkowaniu przepisów dotyczących rozliczania z podstawą opodatkowania (rozpoznawania w przychodach i kosztach) kredytów (pożyczek) zagrożonych spłatą oraz uwzględniania na takich samych zasadach w podstawie opodatkowania tworzonych na podstawie MSSF nr 9 na te kredyty (pożyczki) odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Jednak, z uwagi na fakt, że do zdarzeń opisanych w złożonym Wniosku związanych z kwalifikacją oczekiwanych strat z tytułu kredytów udzielonych Grupie Z, zastosowanie miały przepisy obowiązujące w latach (…), dalsze uwagi dotyczyć będę regulacji obowiązujących w tym okresie. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2017 r. w zakresie rozpoznawania w wyniku finansowym w bankach należności zagrożonych obowiązywały dwie nietożsame metodologie: jedna wynikająca z instytucji prawa krajowego (rozpoznawania należności zagrożonych jako rezerwy celowe na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków - Dz.U. z 2015 r., poz. 2066, dalej: Rozporządzenie) oraz wynikająca z instytucji prawa wspólnotowego (rozpoznawania należności zagrożonych jako odpisy z tytułu utraty wartości należności zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości nr 39). Banki stosujące krajowe standardy rachunkowości rozpoznawały jako koszty uzyskania przychodów oraz przychody rezerwy na ryzyko związane z działalnością banków (rezerwy celowe) tworzone w odniesieniu do ekspozycji kredytowej (zagrożonych wierzytelności) na zasadach przewidzianych w Rozporządzeniu[2]. Natomiast banki stosujące MSR stosowały zupełnie odmienne względem konstrukcji rezerw celowych zasady tworzenia odpisów aktualizujących. Przepisami mającymi zrównać sytuację banków sporządzających sprawozdania finansowe zgodnie z MSR z instytucjami stosującymi krajowe regulacje był w stanie prawnym obowiązującym do końca 2017 r. art. 38b Ustawy o CIT[3]. Na mocy tego przepisu banki stosujące MSR mogły zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości kredytów (pożyczek) oraz gwarancji i poręczeń spłaty kredytów (pożyczek) utworzonych zgodnie z zasadami przewidzianymi w MSR 39, ale tylko do wysokości rezerw, jakie byłyby utworzone zgodnie z przepisami o Ustawy o CIT odwołującymi się do przepisów Rozporządzenia. Jednocześnie do odpisów aktualizujących odpowiednie zastosowanie miały przepisy Ustawy o CIT dotyczące rezerw (art. 38b ust. 2 Ustawy o CIT). Zasadnicza różnica pomiędzy sposobem uwzględniania przy opodatkowaniu ryzyka ponoszonego przez banki i przez innych podatników, polega natomiast na uprzywilejowaniu banków i instytucji finansowych w zakresie podatkowej kwalifikacji rezerw i wierzytelności odpisanych jako nieściągalne. W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się w tym zakresie, że "Co do zasady ani rezerwy, ani odpisy aktualizujące nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Ze swej istoty nie są bowiem ekonomicznym wydatkiem, a jedynie rachunkowym zapisem. Istotą działalności prowadzonej przez instytucje finansowe takie jak banki jest natomiast inwestowanie środków pieniężnych w pożyczki i kredyty. Część z tych inwestycji okazuje się nietrafiona, w związku z czym instytucje te ponoszą straty. Jednak, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 Ustawy o CIT banki (jako podmioty uprawnione, na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania, do udzielania kredytów i pożyczek) mają możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerw utworzonych na nieściągalne kredyty. Poprzez 38b ust. 1 Ustawy o CIT takie same uprawnienie mają banki stosujące MSR w odniesieniu do odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości kredytów będących odpowiednikiem rezerw. Preferencja banków polega więc na tym, że mimo tego, iż udzielone kredyty nie stanowią ich przychodu podatkowego, to mają one możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerw na te nieściągalne kredyty, do czego uprawnień nie mają inne podmioty. Gdyby zatem nie było szczególnych przepisów dotyczących banków, nie miałyby one możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów tworzonych rezerw[4] (podkreślenie organu). Należy jednak podkreślić, że w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że w kontekście wpływu rezerw celowych na podstawę opodatkowania ostateczne ich rozliczenie jest neutralne podatkowo (podkreślenie organu). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 6 lit.b Ustawy o CIT do przychodów podatkowych w bankach zaliczane są kwoty stanowiące równowartość rozwiązanych lub zmniejszonych rezerw, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Zatem rzeczywisty wpływ w roku podatkowym na podstawę opodatkowania i podatek dochodowy w bankach ma różnica pomiędzy kwotą przychodów podatkowych, odpowiadającą równowartości rozwiązanych lub zmniejszonych rezerw celowych zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów, a wartością rezerw celowych zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów, tj. po uprawdopodobnieniu nieściągalności[5].”. W niniejszej sprawie Wnioskodawca sporządzający sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR dokonał w (…) r. kwalifikacji do kosztów podatkowych odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości kredytów udzielonych Grupie Z w wysokości ponad (…) mln zł (nieprzekraczającej wartości rezerw) właśnie na podstawie przepisów nieobowiązującego już art. 38b Ustawy o CIT. W kolejnych okresach do końca (…) r. X dokonywał już tylko rozwiązania odpisów, rozpoznając jednocześnie przychód podatkowy z tego tytułu zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. b w zw. z art. 38b ust. 2 Ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym do końca 2017 r. Zdaniem X fakt, że rozpoznał on przychód podatkowy z tytułu rozwiązania rezerw (odpisów) zaliczonych uprzednio do kosztów podatkowych przesądza o tym, że w kalkulacji korzyści podatkowej będącej skutkiem realizacji czynności należy ująć te pozycje (jako zmniejszające wygenerowaną stratę na transakcji sprzedaży Obligacji). Jednak zdaniem Szefa KAS ujęcie kwot przychodu z tytułu rozwiązanych odpisów w kalkulacji korzyści podatkowej stanowiłoby faktycznie przejaw ponownego skorzystania z preferencji podatkowej w postaci umożliwienia bankom zaliczenia do kosztów podatkowych wartości odpisów. Należy bowiem zwrócić uwagę na następujące kwestie: - X rozpoznał już z tego tytułu koszt podatkowy w poprzednim okresie rozliczeniowym ((…) r. zaliczył do kosztów uzyskania przychodów kwotę odpisu w wysokości ponad (…) mln zł); - pomimo, że większość przyczyn rozwiązania odpisu była związana z czynnościami, składającymi się na proces restrukturyzacji Grupy Z (np. objęciem Obligacji, czy spłatą części zadłużenia), to rozpoznanie przychodu z tego tytułu było wynikiem specyfiki regulacji dotyczącej ujmowania w kosztach i przychodach banków rezerw (odpisów), których rozliczenie powinno pozostać neutralne podatkowo, - rozpoznanie przychodu z tytułu rozwiązania odpisu w wysokości (…) zł, dokonanego w (…) r., związanego ze zmianą przepisów Ustawy o CIT nie stanowiło zdarzenie związanego z restrukturyzacją zadłużenia Grupy Z. Należy ponadto podkreślić, że ujęcie w kosztach podatkowych wartości utworzonych odpisów i rozpoznanie przychodu z tytułu ich rozwiązania w związku z zaistnieniem zdarzeń związanych z restrukturyzacją zadłużenia Grupy Z nastąpiło w latach (…), przy czym kwalifikacja tych pozycji miała faktycznie wpływ na rozliczenie X z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok (…). Stosownie do informacji zawartych w pisemnych wyjaśnieniach z dnia (…) r., kwota odpisu zaliczona do kosztów podatkowych w (…) r. w wysokości (…) mln zł, została prawie "skompensowana" z rozpoznanym następnie przychodem podatkowym z tytułu rozwiązania części odpisu w wysokości około (…) mln zł. Rozpoznanie pozostałej kwoty przychodu z tytułu rozwiązania odpisu w wysokości ponad (…) mln zł nastąpiło w (…) r. z uwagi na zmianę przepisów regulujących zasady kwalifikacji strat kredytowych. Trudno uznać zatem, że faktycznie rozpoznanie przychodu z tytułu rozwiązanych odpisów powinno mieć wpływ na wysokość korzyści podatkowej, o której mowa w art. 119e pkt 1 Ordynacji podatkowej w postaci zmniejszenia wysokości zobowiązania podatkowego w wyniku rozpoznania straty na sprzedaży Obligacji. Wymierną korzyścią podatkową jaką osiągnie Wnioskodawca w efekcie sprzedaży Obligacji będzie możliwość zmniejszenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy, w którym zostanie zrealizowana ta transakcja. Korzyść ta powinna zatem stanowić iloczyn prognozowanej do wygenerowania straty na transakcji oraz stawki podatku CIT. Zatem korzyść podatkowa, będąca rezultatem czynności powinna w ocenie Szefa KAS zostać określona na (…) zł (19%x (…) zł). Wymaga jednak zaznaczenia, że zidentyfikowanie korzyści podatkowej, będącej rezultatem czynności, nie przesądza o kwalifikacji czynności jako spełniającej przesłanki unikania opodatkowania. Jak zostało bowiem wskazane, w celu jednoznacznego ustalenia czy dana czynność spełnia przesłanki unikania opodatkowania, nie jest wystarczające samo wystąpienie korzyści podatkowej, lecz jej osiągnięcie w kwalifikowanym celu, określonym przez ustawę jako dokonanie czynności "przede wszystkim w celu osiągnięciu korzyści podatkowej”, oraz wykazanie, że owa korzyść jest sprzeczna w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Dla uznania danej czynności za unikanie opodatkowania art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej wymaga również, aby sposób działania towarzyszący dokonaniu jej był sztuczny. II. Ocena sprzeczności korzyści podatkowej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej Zdaniem Szefa KAS okoliczności sprawy pozwalają uznać, że korzyść podatkowa będąca skutkiem realizacji sprzedaży Obligacji na warunkach przewidzianych w opcji call jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Przez sprzeczność z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej należy rozumieć taki stan, w którym w wyniku dokonanej czynności doszło do sztucznego zastosowania lub niezastosowania przepisów materialnego prawa podatkowego, co skutkowało osiągnięciem korzyści podatkowej, chociaż cel przepisu był inny. W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się, że poprzez wprowadzenie przesłanki "sprzeczności z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej", ustawodawca chciał objąć zakresem stosowania klauzuli takie działania, które w świetle określonej normy prawa podatkowego, mieszczą się w zakresie jej stosowania, ale równocześnie są niezgodne z jej duchem[6]. Powyższe rozumienie pojęcia "sprzeczności z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej” znajduje swoje potwierdzenie także w treści uzasadnienia do rządowego projektu ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 846 ze zm., dalej: ustawa nowelizująca), wprowadzającej przepisy o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. W uzasadnieniu do ustawy nowelizującej wskazano bowiem wprost, że działania dokonane przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu podatkowej – to działania sprzeczne z intencją prawodawcy, kształtującego zakres obciążeń podatkowych[7]. W celu stwierdzenia, czy osiągnięta korzyść podatkowa jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej należy więc wskazać, jakie konkretnie regulacje podatnik swoimi działaniami wykorzysta (lub uniknie ich zastosowania) oraz wyjaśnić, dlaczego w danych okolicznościach będzie to sprzeczne z duchem tych regulacji. Kluczowe jest również odwołanie się do treści normy prawnej, która mogłaby mieć zastosowanie gdyby warunki przeprowadzenia danej czynności nie zostały tak ukształtowane, lecz zastosowany zostałby inny model działania pozwalający zrealizować zamierzone cele (lub gdyby czynność nie została w ogóle zrealizowana w sytuacji gdy brak jest innego poza korzyścią podatkową jedynym celem przeprowadzenia czynności było osiągnięcie korzyści podatkowej). Analiza przeprowadzona w tym zakresie prowadzi do konkluzji, że wskazana we Wniosku korzyść podatkowa będąca skutkiem sprzedaży Obligacji objętych przez X za ustaloną cenę wynoszącą (…) % ich wartości nominalnej (w ramach realizacji opcji call) jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisów: 1) normujących zasady rozpoznawania kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych, tj. art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT poprzez wykreowanie sytuacji, w której X objął Obligacje bez racjonalnej perspektywy otrzymania w przyszłości zwrotu kapitału powiększonego o korzyść ekonomiczną w postaci przychodu z tytułu odsetek lub dyskonta, lecz z zamiarem odsprzedaży tych papierów wartościowych za symbolicznie ustaloną cenę, jako swoistą "premię” dla Inwestora za przeprowadzenie procesu restrukturyzacji spółki - emitenta; 2) regulacji dotyczących skutków podatkowych umorzenia zobowiązań z tytułu kredytów bankowych, poprzez takie ukształtowanie warunków przeprowadzenia czynności, że zamiast umorzenia zobowiązań Grupy Z w ramach postępowania restrukturyzacyjnego zastosowano konstrukcję opartą o emisję papierów dłużnych, co pozwoliło na zaliczenie wydatków na nabycie Obligacji (odpowiadającej faktycznie umorzonej kwocie zobowiązań z tytułu udzielonych kredytów) do kosztów uzyskania przychodów X, bez konieczności spełnienia przesłanek wynikających z przepisów art. 16 ust. 1 pkt 43 oraz art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 8 Ustawy o CIT. Jak już szczegółowo wyjaśniono w części niniejszego rozstrzygnięcia, dotyczącej korzyści podatkowej będącej sutkiem planowanej czynności, zmniejszenie zobowiązania podatkowego X miałoby wynikać z zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia Obligacji wydatków na ich objęcie – zgodnie z treścią przepisów art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT. Osiągnięcie przez Wnioskodawcę korzyści podatkowej wskazanej we Wniosku byłoby więc konsekwencją czynności w postaci objęcia, a następnie sprzedaży Obligacji, dla których zastrzeżono opcję call. Jednak szczegółowa analiza warunków przeprowadzenia tych działań, uzasadnienia ekonomicznego i gospodarczego czynności oraz celów których realizacji czynność miała służyć budzi wątpliwość, czy zamierzony efekt w postaci podatkowej kwalifikacji wydatków z tytułu objęcia Obligacji byłby zgodny z intencją ustawodawcy oraz duchem wykorzystanych regulacji. Stosownie do twierdzeń zawartych we Wniosku głównym celem przeprowadzenia czynności miała być restrukturyzacja spółek z Grupy Z, którym X udzielił finansowania, a tym samym zapobiegnięcie negatywnym skutkom w postaci upadłości Grupy Z. Okoliczności wynikające z Wniosku, uzupełniających wyjaśnień oraz dodatkowych dokumentów wskazują, że sposób restrukturyzacji finansowej Grupy Z miał być oparty o redukcję, a więc umorzenie części zobowiązań Grupy z tytułu udzielonych kredytów. W uzasadnieniu złożonego Wniosku wskazano (str. 13) wprost, że: "zgodnie z treścią Programu Restrukturyzacji oraz projekcjami finansowymi przedstawionymi przez Grupę Z niezbędna była restrukturyzacja zadłużenia bilansowego w wysokości ok. (…) PLN o ok. (…)%. Restrukturyzacja zadłużenia Grupy Z wobec Wnioskodawcy stanowiła warunek konieczny do spełnienia, w przeciwnym razie Inwestor nie zdecydowałby się na zaangażowanie kapitału w długoterminową restrukturyzację Grupy Z”. X miał zaakceptować w tym zakresie warunki przedstawione przez Inwestora, zgodnie z którymi restrukturyzacja miała polegać na uporządkowaniu zadłużenia oraz na udzieleniu przez Wierzycieli redukcji zadłużenia (co stanowi powszechną praktykę rynkową w przypadku przeprowadzenia restrukturyzacji zadłużenia podmiotów, którym grozi upadłość)”. Jednocześnie ze złożonych dokumentów, stanowiących załączniki do wyjaśnień Wnioskodawcy z dnia (…) oraz z dnia (…) (prezentacji pt. "Restrukturyzacja Grupy Z” sporządzonych przez Grupę T w (…) r., dokumentacji w zakresie historii negocjacji i uzgodnień warunków restrukturyzacji) wynikało, że kwestia redukcji zadłużenia była przedmiotem negocjacji pomiędzy X, wierzycielami oraz Inwestorem, a model oparty o konwersję zadłużenia na Obligacje został zaproponowany dopiero w (…) r., przy czym pierwotne projekty warunków restrukturyzacji Grupy Z przedstawione jeszcze w (…) r. zakładały model restrukturyzacji zadłużenia finansowego przeprowadzonego na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2017, poz. 1508, ze zm. - dalej: prawo restrukturyzacyjne). W dokumencie pt.: "Restrukturyzacja Grupy Z", sporządzonym w (…) wskazano wprost, że: "Preferowanym przez T modelem restrukturyzacji finansowej Y jest rozwiązanie, w którym Y oraz wybrane podstawowe spółki z Grupy Kapitałowej będące dłużnikami Banków ("Dłużnicy") przygotują i zawrą z Bankami oraz wierzycielami handlowymi Dłużników układy w ramach procedury postępowań o zatwierdzenie układu. W tym celu Dłużnicy, w uzgodnieniu ze wszystkimi Bankami, przygotują plany restrukturyzacji oraz propozycje układowe na podstawie których nastąpi: (i) redukcja zadłużenia bankowego o (…)% to jest o kwotę (…) mln zł oraz (ii) redukcja zewnętrznych zobowiązań handlowych Dłużników o (…)%, w wyniku której zmniejszony zostanie stan zobowiązań handlowych Dłużników o około (…) mln złotych (podkreślenia organu)[8]. Model restrukturyzacji zadłużenia oparty o redukcję długu w ramach procedury postępowań o zatwierdzenie układu nie został jednak wdrożony. Założenia restrukturyzacji finansowej Grupy Z zaproponowane w prezentacji sporządzonej przez Grupę T w (…) zostały już oparte o konwersję części zadłużenia na obligacje. Istotne jest, że obligacje te miały być nieoprocentowane i niezabezpieczone. Dodatkowo przewidziano "Premię za przeprowadzenie skutecznej restrukturyzacji operacyjno – majątkowej Grupy Z”. Warunkiem przyznania tej premii miało być osiągniecie i utrzymanie przez Grupę Z (lub wybraną spółkę/spółki) w końcowej fazie restrukturyzacji uzgodnionych z wierzycielami określonych parametrów finansowych lub spłata przez Grupę w całości zadłużenia wobec wierzycieli finansowych (… mln zł). W takiej sytuacji przewidziano, że "T lub inny podmiot wskazany przez T będzie uprawniony do wykonania opcji call i nabycia od Wierzycieli Finansowych Obligacji Y za (…) zł, jako premia za przeprowadzenie skutecznej restrukturyzacji majątkowej i operacyjnej Grupy Z”[9]. Finalnie model restrukturyzacji zadłużenia oparty o konwersję Transzy A zadłużenia na obligacje oraz zastrzeżenie opcji call został zawarty w Kluczowych Warunkach oraz Umowie Restrukturyzacyjnej. Jednakże jeszcze w postanowieniach Kluczowych Warunków wskazano, że obligacje wyemitowane przez spółkę Y będą nieoprocentowane[10]. Dopiero Umowa Restrukturyzacyjna wprowadziła wprost oprocentowanie obligacji, jednocześnie w notatce służbowej na posiedzenie komitetu (…) X z dnia (…) wskazano, że: "zgodnie z pozyskaną opinią (…) oraz zgodnie z opinią (…) wprowadzenie oprocentowania obligacji (odroczonego w czasie) pozwoli obniżyć ryzyko braku możliwości zaliczenia straty w tym zakresie do kosztów uzyskania przychodów[11]" (podkreślenie organu). Z powyższych okoliczności wynika zatem wprost, że sekwencja działań w postaci objęcia przez X Obligacji wyemitowanych przez spółkę Y na warunkach przewidujących następnie ich sprzedaż w ramach opcji call, nie korespondowała z tradycyjną funkcją obligacji jako papierów dłużnych i ich funkcji pożyczkowej oraz lokacyjnej, lecz miała stanowić w rzeczywistości sposób na redukcję zadłużenia finansowego Grupy Z. Konwersja zadłużenia z tytułu Transzy A wierzytelności na Obligacje z jednoczesnym złożeniem oferty ich sprzedaży poprzez realizację warunkowej opcji call w praktyce miała na celu umorzenie części zobowiązań z tytułu kredytowania udzielonego spółkom z Grupy Z przez X pod warunkiem – spłaty części Transzy C zadłużenia i upływu 12 miesięcy od daty podpisania Umowy Restrukturyzacyjnej. Rzeczywistym celem objęcia przez X Obligacji nie było więc wygenerowanie zysku z tytułu posiadanych środków w postaci oprocentowania Obligacji - ten element został wprowadzony dopiero w końcowej fazie ustalania warunków restrukturyzacji i to tylko w celu zagwarantowania prawnej możliwości kwalifikacji wydatków na ich objęcie jako kosztów uzyskania przychodów. Przyznanie spółce celowej kontrolowanej przez Inwestora - TE uprawnienia do wykupu Obligacji za (…) % ich wartości nominalnej było faktycznie sposobem na zmniejszenie zadłużenia wobec banków, z jednoczesnym udzieleniem premii dla Inwestora. W tym kontekście wymaga wyjaśnienia, że co do zasady umorzenie zobowiązań rodzi na gruncie przepisów art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) Ustawy o CIT określone konsekwencje w postaci obowiązku rozpoznania po stronie dłużnika przychodu podatkowego w wysokości wartości umorzonych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów). Zatem gdyby w ramach umownych ustaleń X umorzył część wierzytelności spółek z Grupy Z to skutkowałby to zwiększeniem podstawy opodatkowania po stronie tych podmiotów. W takim przypadku X nie mógłby także rozpoznać kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzonych kredytów zgodnie z dyspozycją art. 16 ust. pkt 43 Ustawy o CIT. Wyjątkiem od ww. reguł jest sytuacja, w której umorzenie zobowiązań, w tym z tytułu pożyczek (kredytów), jest związane m.in. z postępowaniem restrukturyzacyjnym. W takim przypadku kwota stanowiąca równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także z tytułu (pożyczek), nie stanowi przychodu podatkowego po stronie dłużnika (na mocy wyłączenia z art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. b Ustawy o CIT), natomiast bank jest uprawniony do zakwalifikowania takiej pozycji do kosztów podatkowych. Stosownie bowiem do treści art. 16 ust. 1 pkt 43 lit. b Ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów umorzonych kredytów (pożyczek) bankowych, w tym nabytych wierzytelności banku hipotecznego, jeżeli ich umorzenie nie jest związane z postępowaniem restrukturyzacyjnym. A contrario w sytuacji, kiedy do umorzenia zobowiązań dochodzi w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, kosztem uzyskania przychodów po stronie banku jest wartość umorzonych wierzytelności. Celem wprowadzenia przepisu art. 16 ust. 1 pkt 43 Ustawy o CIT było zachęcenie banków do aktywniejszego zaangażowania się w procesy restrukturyzacyjne. Jednocześnie wyłączenie z kategorii przychodów podatkowych dłużnika wartości zobowiązań z tytułu kredytów umorzonych w ramach postępowania restrukturyzacyjnego jest uzasadniane bezcelowością dodatkowego obciążania obowiązkiem zapłaty podatku od umorzonych zobowiązań podmiotu, wobec którego wystąpiły przesłanki uzasadniające restrukturyzację, a więc problemy z płynnością finansową. Zamiarem ustawodawcy było zatem premiowanie sytuacji, w której w ramach formalnej procedury jaką jest postępowanie restrukturyzacyjne, podejmowane są przepisane prawem działania niezbędne by uchronić podatnika przed upadłością, w tym następuje umorzenie zobowiązań danego podmiotu. Wymaga jednak podkreślenia, że regulacje Ustawy o CIT dotyczące takiej preferencyjnej kwalifikacji zobowiązań z tytułu umorzonych kredytów bankowych (z jednej strony nie powstanie przychodu po stronie dłużnika z jednoczesnym uprawnieniem banku do zakwalifikowania umorzonych kredytów do kosztów podatkowych) odnoszą się tylko i wyłącznie do działań podejmowanych w toku postępowania restrukturyzacyjnego. Jednocześnie definicja legalna zawarta w art. 4a pkt 5a Ustawy o CIT nie pozostawia wątpliwości, że postępowanie restrukturyzacyjne, o którym mowa w treści art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. b oraz art. 16 ust. 1 pkt 43 tej ustawy to tylko i wyłącznie postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1508 – dalej: prawo restrukturyzacyjne). Celem takiego postępowania jest zgodnie z art. 3 prawa restrukturyzacyjnego uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przeprowadzenie działań sanacyjnych. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. Przy czym przez dłużnika niewypłacalnego należy rozumieć dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 poz. 233 i 978), a dłużnika zagrożonego niewypłacalnością – takiego dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 prawa restrukturyzacyjnego). W doktrynie wskazuje się, że najprostszym i najmniej skomplikowanym wśród postępowań restrukturyzacyjnych jest postępowanie o zatwierdzeniu układu: umożliwia ono zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez dłużnika bez udziału sądu, ale z pomocą doradcy restrukturyzacyjnego, co czyni procedurę dostępną również dla mikroprzedsiębiorców[12]. Postępowanie to jest znacząco uproszczone. Wśród form restrukturyzacji zobowiązań dłużnika wskazanych w ustawie wyszczególniono także zmniejszenie ich wysokości (art. 156 ust. 1 pkt 3 prawa restrukturyzacyjnego). W doktrynie wskazuje się, że "zmniejszenie sumy zobowiązań dłużnika oznacza proporcjonalne umorzenie wszystkich zobowiązań dłużnika, a wielkość umorzenia (redukcja zobowiązań) powinna być wskazana procentowo. W praktyce najpopularniejszym sposobem restrukturyzacji zobowiązań jest połączenie trzech sposobów: odroczenia terminu wykonania, rozłożenie spłaty na raty oraz zmniejszenie jego wysokość - dłużnik proponuje w takim wypadku na przykład: zredukowanie sumy zobowiązań o 40%, umorzenie w całości odsetek, odroczenie terminu płatności do 6 miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu i płatność pozostałej części w 16 równych ratach[13] ”. W świetle ww. uwag, należy skonstatować, że zgodnym z intencją ustawodawcy działaniem jest podejmowanie w przypadku grożącej niewypłacalności dłużnika działań mających na celu restrukturyzację jego zobowiązań w oparciu o przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne. Jak wskazano powyżej nie jest to skomplikowana procedura, a wśród dostępnych metod restrukturyzacji zobowiązań wyszczególniono także umorzenie (redukcję) długu. Zrealizowanie działań naprawczych na takiej podstawie oraz zmniejszenie zobowiązań Grupy Z w ramach procedury postępowań o zatwierdzenie układu, oznaczałoby zatem możliwość zaliczenia przez X kwot umorzonych wierzytelności do kosztów podatkowych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 43 Ustawy o CIT. Powyższy skutek podatkowy byłby zgodny z intencją ustawodawcy kształtującego zakres obciążań podatkowych. W analizowanej sprawie, X oraz Inwestor uzgodnili jednak w toku negocjacji odmienne warunki restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z. Przyjęte zasady modyfikacji zobowiązań Grupy z tytułu udzielonego przez X kredytowania były wprawdzie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, lecz w praktyce oznaczały ominięcie wskazanych wyżej regulacji Ustawy o CIT dotyczących zasad kwalifikacji do przychodów oraz kosztów podatkowych wartości umorzonych zobowiązań z tytułu kredytów. W efekcie ustalonego modelu restrukturyzacji opartego o konwersję tej części wierzytelności, o którą dług miał zostać zredukowany ((…)% wierzytelności przyporządkowanych do Transzy A) na Obligacje z opcją call, X miał zamiar uzyskać uprawnienie by zaliczyć do swoich kosztów podatkowych właśnie wartość tej części wierzytelności. Zatem w wyniku skonwertowania długu na Obligacje, dochodzi do "przekwalifikowania" wartości części wierzytelności, których spłata nie miała pokrycia w prognozowanych przepływach finansowych dłużnika, na kategorię "wydatków na nabycie papierów wartościowych". Zaliczenie tych wydatków do kosztów podatkowych w momencie sprzedaży Obligacji za (…)% ich ceny nominalnej, należy więc uznać za sprzeczne z przedmiotem i celem przepisów art. 16 ust. 1 pkt 43 Ustawy o CIT. Celem ustawodawcy było bowiem, umożliwienie kwalifikacji jako kosztów uzyskania przychodów wartości umorzonych kredytów tylko w sytuacjach ściśle wskazanych w tym przepisie, tj. zmniejszenia zobowiązań dokonanego w toku postępowania restrukturyzacyjnego. Istotne jest także, że w zastosowanej strukturze działań, pomimo że X w praktyce zredukował część wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów, ujmując ich wartość w kosztach podatkowych, to jednak dłużnik będący emitentem Obligacji – spółka Y nadal pozostaje zobowiązany do ich wykupu, tym razem od T. Zatem cel restrukturyzacji zadłużenia w postaci finalnej redukcji zobowiązań nie zostałby osiągnięty. Spółka Y nadal będzie zobowiązania do wykupu Obligacji zapłaty ceny, tyle że nie na rzecz X, lecz na rzecz podmiotu trzeciego zależnego od Inwestora. Należy także wskazać, że cel i warunki na jakich X objął Obligacje wyemitowane przez spółkę Y nie korespondował z tradycyjną funkcją obligacji jako dłużnych papierów wartościowych. Obligacja jest klasycznym instrumentem lokacyjnym i pożyczkowym. Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 483) jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem”, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Z jednej strony objęcie (nabycie) obligacji pozwala na lokowanie nadwyżek finansowych danego podmiotu i uzyskiwania przychodu z tytułu dyskonta lub odsetek. Natomiast z drugiej strony emisja obligacji jest formą zapewnienia ich wystawcom płynności finansowej na potrzeby długo – i krótkoterminowe. W doktrynie wskazuje się na następujące funkcje obligacji jako papierów wartościowych: pożyczkową, rozwojową, restrukturyzacyjną, płatniczą[14]. Kryzys na rynku finansowym oraz trudności w pozyskaniu finansowania w postaci kredytów sprawiły, że emisja obligacji stała się także metodą coraz powszechniej wykorzystywaną w strukturze finansowania przedsiębiorstw (…)[15]. Tym bardziej, że w praktyce obrotu gospodarczego emisja obligacji może także stanowić sposób refinansowania zadłużenia finansowego, umożliwia także elastyczność spłaty zadłużenia w zależności od przepływów finansowych emitenta, w szczególności poprzez rolowanie obligacji[16] lub zamianę obligacji na akcje[17]. Wyrazem takiej elastyczności jest także możliwość zastrzeżenia opcji call, która daje emitentowi prawo do wykupu obligacji przed terminem za z góry ustaloną cenę. Restrukturyzacja zadłużenia finansowego w oparciu o emisję obligacji, w tym wykorzystanie instytucji potrącenia umownego, tak aby "stary” dług wynikający np. z udzielonego kredytu bankowego zastąpić "nowym” wynikającym z zobowiązania do wykupu obligacji nie stanowi więc odstępstwa od stosowanych w praktyce gospodarczej działań[18]. Taki sposób restrukturyzacji finansowania polega bowiem w rzeczywistości na umorzeniu dotychczasowego zobowiązania i zastąpieniu go nowym zobowiązaniem. W analizowanym przypadku formalnie restrukturyzacja zadłużenia została oparta – w pierwszym jej etapie - o taki model, tj. konwersję istniejącego zadłużenia na Obligacje. Jednak zastrzeżenie opcji call, która dawała spółce celowej zależnej od Inwestora – T uprawnie do nabycia tych Obligacji za (…)% ich nominalnej, skutkowało zmianą standardowego stosunku zobowiązaniowego pomiędzy obligatariuszem i emitentem. Przyznanie podmiotowi trzeciemu uprawnienia do nabycia Obligacji objętych przez X za symboliczną kwotę (stanowiącą (…)% ich wartości emisyjnej) oznaczało, że X zbyłby je za bardzo małą, nieadekwatną do wydatków poniesionych na ich nabycie, kwotę. Z okoliczności sprawy wynika przy tym, że celem objęcia Obligacji nie było uzyskanie w przyszłości przychodu z tytułu odsetek, czy dyskonta, lecz zrestrukturyzowanie zadłużenia finansowego spółki Y. W tych okolicznościach zakwalifikowanie przez X jako wydatków na objęcie Obligacji wartości potrąconych wierzytelności jest sprzeczne z przedmiotem i celem art. 15 ust. 1 i 16 ust. 1 pkt 8 Ustawy o CIT. Celem ustawodawcy nie było umożliwienie generowania strat na sprzedaży papierów wartościowych. Obligacje będące dłużnymi papierami wartościowymi, pełniącymi w praktyce obrotu gospodarczego funkcję pożyczkową, z samej swoje natury nie powinny służyć działaniom spekulacyjnym - co do zasady skutki podatkowe rodzić powinna tylko wypłata odsetek/powstanie dyskonta, a zwrot kwoty głównej pożyczonego kapitału powinien być neutralny[19] . III. Dokonanie czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej Oceniając czy dana czynność spełnia przesłanki unikania opodatkowania, oprócz wystąpienia korzyści podatkowej sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy, niezbędne jest również przeanalizowanie czy czynność ta została dokona przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Zgodnie z art. 119d Ordynacji podatkowej czynność uznaje się za podjętą przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, gdy pozostałe cele ekonomiczne lub gospodarcze czynności, wskazane przez podatnika, należy uznać za mało istotne. W związku z powyższym oceniając, czy dana czynność została podjęta przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej należy zbadać pozostałe cele ekonomiczne, którymi kierował się podmiot decydując się na wprowadzenie danego rozwiązania oraz czy większy wpływ na wybór sposobu dokonania czynności miały te cele ekonomiczne, czy też przede wszystkim chęć osiągnięcia korzyści podatkowej. W ocenie Szefa KAS wskazane przez X cele ekonomiczne i gospodarcze przeprowadzenia czynności miały walor istotnych i znaczących. Zdaniem Szefa KAS należy przyjąć argumentację Wnioskodawcy dotyczącą ewentualnych skutków podatkowych oraz ekonomicznych, jakie wiązałyby się z możliwą upadłością Grupy w przypadku niepozyskania finansowania od Inwestora oraz braku powodzenia procesu restrukturyzacji. Po pierwsze, w takiej sytuacji X jako główny wierzyciel spółek z tej Grupy osiągnąłby jeszcze wyższą korzyść podatkową. Poza tym – jak wskazano we Wniosku - taki scenariusz mógłby wiązać się z upadłością Grupy Z – co byłoby niepożądanym i niebezpiecznym zdarzeniem z punktu widzenia skutków gospodarczych i społecznych (likwidacja fabryk, utrata miejsc pracy). Jednocześnie nawet przyjmując, że wybrany zostałby model restrukturyzacji finansowej Grupy Z oparty o przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne i procedurę zatwierdzenia układu, X i tak zyskałby prawo do ujęcia umorzonych kredytów w kosztach podatkowych. Całokształt okoliczności sprawy nie pozwala zatem uznać, że restrukturyzacja zadłużenia finansowego w oparciu o konwersję wierzytelności na Obligacje z zastrzeżeniem opcji call została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Przy ocenie ekonomicznego i gospodarczego uzasadnienia czynności istotne są następujące kwestie: - okoliczność, że Grupa Z mogła utracić płynność finansową, - X był głównym podmiotem finansującym działalność Grupy, a poziom zabezpieczeń z tytułu zawartych umów kredytowych był niski, - zaangażowanie się Inwestora w proces restrukturyzacji Grupy było kluczowe dla jej dalszego funkcjonowania, - alternatywne sposoby działania wiązałyby się z osiągnięciem przez X takiej samej (lub wyższej) korzyści podatkowej, jak wskazana we Wniosku strata na sprzedaży Obligacji. Stosownie do informacji zawartych we Wniosku Grupa Z straciła płynność finansową na początku (…) r. W (…) r. opublikowany został skonsolidowany raport, obejmujący okres od (…) r. do (…) r., w którym wykazano stratę w wysokości (…) mln zł. W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wskazano, że wydłużające się terminy płatności spółek (…) oraz opóźnień w realizacji kontraktów bezpośrednio wpływają na pogorszenie się płynności Grupy Z. Po publikacji raportu okresowego oraz w wyniku złamania przez Grupę warunków umów kredytowych (wskaźników dług netto/EBITDA oraz aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe), banki obsługujące spółkę Y i jej spółki zależne zablokowały dostępność limitów kredytowych, gwarancyjnych, obniżając wysokość limitów do kwot wykorzystanych na dzień (…) r.. Zaistniała sytuacja w bardzo poważnym stopniu zachwiała zdolnością spółki i jej spółek zależnych do prowadzenia normalnej działalności gospodarczej i płynności Grupy. Począwszy od (…) r. spółka Z prowadziła negocjacje z bankami, których celem była konsensualna restrukturyzacja zadłużenia Grupy[20]. Jednocześnie w pisemnych wyjaśnieniach z dnia (…) r. X potwierdził, że: "w toku prowadzonych rozmów wielokrotnie podkreślano zagrożenie niewypłacalnością spółek grupy, co wprost stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w myśl zapisów ustawy prawo restrukturyzacyjne”. Zła kondycja finansowa Grupy Z i duże ryzyko utraty płynności finansowej przesądzały więc o tym, że X musiał zaangażować się w proces restrukturyzacji finansowej i negocjacji z Inwestorem. Jak wynika z uzasadnieniu do decyzji (…) X, wyrażenie zgody na przeprowadzenie restrukturyzacji na wynegocjowanych warunkach było celowe, z uwagi na: - wysokie zaangażowanie X w finansowanie Grupy Z (łącznie prawie (…) mln zł), - fakt, że kluczowe zabezpieczenie transakcji Z stanowiły cesje z kontraktów, a zabezpieczenia te mogły przynieść odzysk jedynie w przypadku kontynuacji działalności Grupy, - niski wskaźnik zabezpieczenia wierzytelności X – szacowany łączny odzysk z posiadanych zabezpieczeń to około 19% wierzytelności, - natomiast szacowany odzysk w ramach działań restrukturyzacyjnych wynosiłby około 66,6% wierzytelności Wnioskodawcy. Nie sposób zanegować zatem istotności uzasadnienia ekonomicznego i gospodarczego dla wyrażenia przez X zgody na restrukturyzację zadłużenia finansowego Grupy Z, w tym celowość redukcji części zadłużenia z tytułu udzielonych kredytów. Nie ulega wątpliwości, że Wnioskodawca, jako główny wierzyciel finansowy Grupy - zważywszy na niski stopień zabezpieczenia jego wierzytelności - miał istotny i racjonalny cel, by uzgodnić z Inwestorem warunki restrukturyzacji w taki sposób, by ten ostatni zaangażował się w cały proces oraz udzielił Grupie finansowania ratunkowego. Powyższa konstatacja nie wyklucza wskazanych powyżej problematycznych kwestii związanych z oceną sposobu realizacji samego procesu tej restrukturyzacji w oparciu o wariant oparty o konwersję zadłużenia na Obligacje. Jak już wskazano w części opinii dotyczącej sprzeczności korzyści podatkowej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, z okoliczności sprawy nie wynika, że X nie miał żadnego wpływu na finalny kształt restrukturyzacji zadłużenia Grupy Z. Przytaczane przez Wnioskodawcę argumenty mające przesądzać o tym, że tylko Inwestor decydował o kształcie restrukturyzacji, a X mógł wyrazić zgodę na przedstawione warunki nie znajdują potwierdzenia w treści dodatkowych dokumentów dołączonych do Wniosku. Sprzeczne są także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie sposób bowiem uznać, że X będący głównym wierzycielem Grupy, będący w praktyce także gwarantem jej płynności finansowej i powodzenia restrukturyzacji, nie miał w ogóle wpływu na kształt takiej restrukturyzacji. Ponadto z dodatkowych dokumentów dotyczących historii negocjacji warunków restrukturyzacji wynika wprost, że X zgłaszał uwagi do proponowanych scenariuszy restrukturyzacji finansowej, a doradcy reprezentujący Wnioskodawcę przedstawili własną propozycję restrukturyzacji zadłużenia stanowiącą odpowiedź na te uwagi. W notatce służbowej na posiedzenie (…) X z dnia (…) r. wskazano wprost, że "stanowisko w zakresie ewentualnej redukcji zadłużenia lub konwersji długu na akcje lub uprzywilejowania w spłacie zaangażowania inwestora w formie finansowania pomostowego lub innej formie restrukturyzacji zadłużenia X możliwe będzie do zaprezentowania po analizie wyników weryfikacji modelu finansowego oraz programu restrukturyzacyjnego Z sporządzonej przez O. W ramach zawartej umowy O przygotuje kontrpropozycję spłaty długu bankowego uwzględniającą ich ocenę możliwości finansowych Z w okresie restrukturyzacji”[21]. Trudno także przesądzić, czy forma Obligacji była preferowana przez Inwestora. Ponadto istniały inne dostępne środki by zrealizować cel w postaci warunkowej redukcji zobowiązań dłużnika niż emisja obligacji z opcją ich sprzedaży za (…)%. Rozwiązaniem o analogicznych skutkach pozwalającym zmniejszyć zobowiązania Grupy Z, a przy tym łatwym w realizacji i nie generującym dodatkowych kosztów, byłoby konsensualne umorzenie części zobowiązań pod warunkiem rozwiązującym (np. spłaty Transzy C zadłużenia oraz upływu 12 miesięcy od daty zawarcia umowy Restrukturyzacyjnej). Taki model działania wiązałby się jednak z negatywnymi skutkami podatkowymi w postaci powstania przychodu podatkowego po stronie dłużnika oraz braku możliwości zaliczenia umorzonych kredytów do kosztów podatkowych X[22]. Po drugie oznaczałby niejako zamianę ryzyka cywilnego obciążającego dłużnika (możliwość niespłacenia kredytów) na ryzyko podatkowe (konieczność uiszczenia zobowiązania podatkowego w związku z umorzeniem zobowiązań). Trudno wymagać zatem, aby w obliczu grożącej Grupie Z utracie płynności finansowej, a tym samym braku możliwości regulowania bieżących zobowiązań tak kształtować sytuację prawnopodatkową podmiotów z Grupy, by nakładać na nie dodatkowe obciążenia podatkowe. Nie sposób więc stwierdzić arbitralnie, że X powinien był wynegocjować warunki restrukturyzacji oparte o częściowe umorzenie zobowiązań. Po pierwsze oznaczałoby to nakaz wyboru przez podmioty dokonujące czynności wariantu działań skutkującego większym obciążeniem podatkowym – a nie jest to aksjologicznie istotą wdrożenia restrykcji, wynikającej z klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Poza tym, w ocenie Szefa KAS, przedstawione w toku postępowania o wydanie opinii zabezpieczającej okoliczności wskazują, że o ile nie wydaje się żeby X w ogóle nie miał wpływu na ustalenie warunków restrukturyzacji, to trudno ex cathedra przesądzić, że Inwestor zaakceptowałby wariant restrukturyzacji oparty o umowne umorzenie oraz że restrukturyzacja oparta o taki model pozwoliłaby w najwyższym stopniu zrealizować wszystkie interesy podmiotów dokonujących czynności i zapewnić bezpieczeństwo jej przeprowadzenia. Tymczasem wszystkie pozostałe alternatywne formy działania wiązałyby się z osiągnieciem przez Bank takiej samej lub nawet większej korzyści podatkowej. Nie sposób bowiem wykluczyć, że gdyby nie zaangażowanie Inwestora oraz przeprowadzenie procesu restrukturyzacji zadłużenia finansowego, nie zrealizowałby się scenariusz upadłości Grupy Z. Sporządzenie takich prognoz jest zawsze obarczone pewnym stopniem niepewności, ale zważywszy na dane będące w posiadaniu X (złe wyniki finansowe Grupy, trudna sytuacja na rynku (…), spadek cen (…), zaangażowanie Grupy w nierentowne kontrakty) trudno przesądzić w opinii Szefa KAS, że takie zagrożenie nie istniało. W przypadku realizacji takiego scenariusza słuszne były szacunki Wnioskodawcy, że miałby prawo do ujęcia w kosztach uzyskania przychodów jeszcze większej kwoty z tytułu wymagalnych, a nieściągalnych kredytów stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b Ustawy o CIT (w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia Wniosku). Stosownie do sporządzonych prognoz, w sytuacji upadłości lub egzekucji Grupy Z kwoty odzysku ograniczyłyby się do wartości posiadanych zabezpieczeń spieniężonych w toku odpowiednich postępowań prawnych. Dodatkowo w przypadku przymusowego dochodzenia wierzytelności działalność spółki byłaby zdecydowanie ograniczona, co skutkowałoby w szczególności zaprzestaniem realizacji kontraktów, również tych z których przepływy objęte zostały przelewem wierzytelności na rzecz X. Zważywszy na okoliczność, że w większości zabezpieczeniem spłaty umów kredytowych zawartych z X przez spółki z Grupy Z były właśnie cesje z kontraktów, szansa na odzyskanie wierzytelności Wnioskodawcy byłaby znikoma. Z tego względu, szacowany odzysk z ustanowionych zabezpieczeń wyniósłby około 19% wierzytelności, czyli około (…) mln zł. Tak niski szacowany poziom odzysku wierzytelności stanowił istotny powód, uwzględniony przez X przy wyborze i zatwierdzeniu warunków restrukturyzacji Grupy Z. Potwierdza to treść uzasadnienia do decyzji (…) X z dnia (…), w której zawarto szczegółowe zestawienie posiadanych zabezpieczeń X i wskazano na niebezpiecznie niski procent szacowanej ściągalności wierzytelności[23]. Z okoliczności sprawy wynika zatem zdaniem Szefa KAS, że przyjęty wariant restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy wiązał się z uniknięciem szeregu ryzyk natury ekonomicznej i gospodarczej, w tym w najgorszym wypadku upadłości podmiotów finansowanych przez X, a tym samym zupełnej utraty szansy na odzyskanie przez Wnioskodawcę przekazanych środków finansowych oraz uzyskanie przychodów z tytułu odsetek od udzielonych kredytów. Co więcej, zastosowana metoda restrukturyzacji pociągała za sobą tożsame skutki podatkowe jak inne możliwe do przeprowadzenia warianty restrukturyzacji, w szczególności zmniejszenie kwoty zobowiązań w toku postępowania przeprowadzonego na podstawie przepisów ustawy prawo restrukturyzacyjne, przy czym opisany mechanizm działania w postaci konwersji części skonsolidowanego zadłużenia finansowego Grupy Z na Obligacje służył realizacji głównego celu jakim jest restrukturyzacja zadłużenia finansowego w postaci odsunięcia w czasie konieczności spłaty części wierzytelności wobec X (poprzez zamianę zobowiązania z tytułu udzielonych kredytów na zobowiązanie spółki emitenta do wykupu Obligacji). Zastrzeżenie opcji call dawało natomiast Inwestorowi gwarancję, że w przypadku zaangażowania się w proces restrukturyzacji możliwe będzie zredukowania zobowiązań finansowych Grupy o zakładany z góry poziom (…)%. W celu spełnienia warunków by zrealizować opcję call Inwestor udzielił Grupie dodatkowego finansowania, co umożliwiło spłatę Transzy C zadłużenia finansowego Grupy Z. Nawet ta część spłaty przewyższała prognozowany poziom odzysku wierzytelności z tytułu zabezpieczeń posiadanych przez X w razie upadłości Grupy. Jednocześnie – w przypadku niewypełnienia przez Inwestora warunków uprawniających do skorzystania z opcji call - Wnioskodawca miał nadal uprawnienie do egzekwowania kwot zadłużenia finansowego z tytułu udzielonych kredytów. Kluczowym aspektem sprawy, który w ocenie Szefa KAS przesądza o uznaniu, że czynność nie została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, jest jednak fakt, że w przypadku wyboru innych (poza umownym umorzeniem) metod restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z, Wnioskodawca osiągnąłby taki sam efekt podatkowy. Skoro - zgodnie z twierdzeniami Wnioskodawcy – spełnione były przesłanki by w odniesieniu do podmiotów z tej grupy przeprowadzić postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie przepisów prawa restrukturyzacyjnego, to X mógłby uczestniczyć w takiej procedurze i zaliczyć procent umorzonych wierzytelności kredytowych do kosztów podatkowych. Jednocześnie po stronie dłużnika nie powstałby z tego tytułu przychód podatkowy. W opinii Szefa KAS nie można zatem jednoznacznie uznać, że emisja Obligacji i ich objęcie przez X z zastrzeżeniem opcji call zostały dokonane przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Potencjalne skutki podatkowe tej czynności byłyby tożsame z alternatywnym wariantem działań, którego zastosowanie było możliwe i rozważane przez Inwestora i X, tj. przeprowadzeniem postępowania o zatwierdzenie układu na podstawie ustawy prawo restrukturyzacyjne. Nie sposób więc przesądzić, że podjęte działania byłyby nakierowane przede wszystkim na osiągnięcie korzyści podatkowej, skoro korzyść taka zmaterializowałaby się także w ramach innych dostępnych metod restrukturyzacji. Podsumowując, całokształt okoliczności sprawy wskazuje więc, że głównym celem realizacji opisanej czynności nie było osiągniecie wskazanej we Wniosku korzyści podatkowej, lecz skuteczna realizacja restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z. Przeprowadzenia tej czynności pozwoliło bowiem na: - zaangażowanie Inwestora w proces restrukturyzacji oraz udzielenie Grupie finansowania ratunkowego, - przeprowadzenie restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z, tak aby X mógł odzyskać około 66% zadłużenia, w sytuacji kiedy płynność finansowa dłużnika była zagrożona, a szacowany procent odzysku wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów wynosił zaledwie 19%; - zapobiegnięciu grożącej upadłości Grupy Z, a tym samym możliwości generowania po stronie X przychodu z tytułu udzielonego kredytowania w przyszłości. Stwierdzić zatem należy, że w opinii Szefa KAS w przedstawionych w sprawie okolicznościach opisana we wniosku czynności nie została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. IV. Ocena sztuczności sposobu działania Zgodnie z treścią art. 119c § 1 Ordynacji podatkowej sposób działania uznaje się za sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Oceny, czy sposób działania był sztuczny można dokonać poprzez swoisty test eliminacji. Sprowadza się on do odpowiedzi na pytanie, czy rozsądnie działający podmiot, kierujący się innymi zgodnymi z prawem celami niż osiągnięcie korzyści podatkowej zastosowałby taki sposób działania. W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wskazano, że sztuczność konstrukcji prowadzącej do unikania opodatkowania można oceniać na płaszczyźnie prawnej oraz ekonomicznej. Na płaszczyźnie prawnej sztuczność konstrukcji wyraża się najczęściej w jej nadmiernej zawiłości poprzez np. nieuzasadnione dzielenie operacji, występowanie podmiotów pośredniczących niewnoszących jednak żadnych elementów gospodarczych. Na płaszczyźnie ekonomicznej sztuczną transakcję charakteryzuje brak w niej treści ekonomicznej, np. przez ukrywanie prawdziwego celu i znaczenia zdarzenia gospodarczego, nieadekwatność lub zbędność do realizacji rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, zgodnie z jego celem i istotą oraz do uzyskania zamierzonego efektu gospodarczego. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że przyjęta metoda restrukturyzacji zadłużenia mogłaby hipotetycznie wypełniać kryteria sztuczności działania z uwagi na zbędność do uzyskania zamierzonego efektu gospodarczego – w postaci redukcji zobowiązań finansowych z tytułu udzielonych kredytów – konstrukcji opartej o konwersję zadłużenia na Obligacje z obowiązkiem ich sprzedaży za ułamek wartości nominalnej. Jak już wyjaśniono co do zasady istnieją inne prostsze metody osiągnięcia takiego efektu. Opisany sposób działania mógłby zakładać więc nieuzasadnione dzielenie operacji oraz wykorzystanie elementów wzajemnie się znoszących, o których mowa w art. 119c § 2 pkt 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Etapy realizacji czynności obejmują bowiem emisję i objęcie Obligacji w ramach instytucji potrącenia wraz z uzgodnieniem zbycia ich ze znaczną stratą. W przypadku obejmowania obligacji spółki zagrożonej niewypłacalnością istnieje także uzasadnione przypuszczenie, że nie zostaną one w ogóle odkupione przez emitenta. Jeśli kłopoty dłużnika nie są przejściowe (a jak wskazuje X w odniesieniu do spółek z Grupy problemy z płynnością finansową nie były wynikiem chwilowego wahania, lecz ich dalsze funkcjonowanie wiązało się z koniecznością uzyskania dodatkowego finansowania) konwersja zadłużenia na Obligacje oznacza zamianę jednego zobowiązania dłużnika na drugie, a ryzyko niewypłacalności pozostaje niezmienione. Powstaje zatem pytanie, czy racjonalnie działający podmiot podejmowałby takie działania, skoro w przypadku dłużnika w złej kondycji finansowej, którego problemy nie są przejściowe, nie zwiększają one szans na spłatę jego zobowiązań. Biorąc pod uwagę późniejszą opcję sprzedaży Obligacji za (…)% ich wartości nominalnej, opisany sposób działania należy uznać za niosący ze sobą olbrzymie ryzyko gospodarcze. Tym bardziej, że obligacje zostałyby nabyte przez podmiot, który mógłby potencjalnie w przyszłości żądać ich wykupu od emitenta. Taka sytuacja doprowadziłaby ponownie do zwiększenia ryzyka niewypłacalności dłużnika. W oderwaniu od okoliczności tej konkretnej sprawy, zaprezentowany sposób działania mógłby zatem zostać uznany za sztuczny w rozumieniu art. 119c Ordynacji podatkowej. Zdaniem Szefa KAS w analizowanym przypadku okoliczności towarzyszące realizacji tego procesu przesądzają, że podjęte działania służyły ekonomicznie i gospodarczo uzasadnionym celom. Jak już wskazano model restrukturyzacji oparty o konwersję jednej z transz skonsolidowanego uprzednio i przypisanego do spółki Y zadłużenia spółek wchodzących w skład Grupy na Obligacje, pozwolił na osiągnięcie zamierzonego efektu gospodarczego w postaci: zaangażowania Inwestora w restrukturyzację Grupy i udzielenia dodatkowego finansowania ratunkowego, otrzymania przez X częściowej spłaty zadłużenia i zwiększenia szans na odzyskanie w przyszłości zainwestowanych środków, a w przypadku realizacji najbardziej negatywnych prognoz – zapobiegnięciu upadłości Grupy i utracie przez X jakichkolwiek szans na zwiększenie swoich przychodów. Zatem poprzez zastosowanie mechanizmu działania opartego o objęcie przez X Obligacji z zastrzeżeniem opcji call, udało się zachęcić Inwestora do zaangażowania go w proces restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej Grupy Z. Okoliczność, że realizacja opcji call była uzależniona m.in. od spłaty Transzy C zadłużenia, motywowała Inwestora do przekazania Grupie środków tytułem finansowania ratunkowego. Zatem w wyniku zastosowanego mechanizmu działania zrealizowane zostały istotne cele gospodarcze, tj.: - odsunięto w czasie spłatę wierzytelności kredytowych wobec X – poprzez podział zadłużenia na Transze z nowymi terminami zapadalności, - zmotywowano Inwestora do udzielenia Grupie dodatkowego finansowania i zaangażowania się w proces restrukturyzacji – poprzez konwersję części zadłużenia na Obligacje oraz wprowadzenie opcji call, - zapewniono spłatę części zadłużenia wobec X (Transza C). Skorzystanie z opcji call będzie zatem wyrazem premii dla Inwestora za zaangażowanie w cały proces restrukturyzacji, udzielnie Grupie finansowania ratunkowego oraz doprowadzenie do spłaty części C zadłużenia, a także zapewnieni w przyszłości spłatę Transzy B zadłużenia (ze środków pozyskanych ze sprzedaży P). Finalnie w wyniku sprzedaży przez X Obligacji w ramach opcji call doszłoby także do zmniejszenia zobowiązań spółki Y wobec X o zakładaną i prognozowaną na początku procesu wysokość, tj. około (…)% całego zadłużenia. Pomimo tego, że zastosowana metoda nie należała do najprostszych pozwoliła zatem na osiągnięcie zamierzonych rezultatów gospodarczych. Była ponadto dostosowana do szczególnych warunków i specyficznej sytuacji podmiotów uczestniczących w czynności, tj. Grupy Z prowadzącej działalność w sektorze (…) i mającej poważne, długotrwałe problemy finansowe, oraz X zaangażowanego w bardzo wysokim stopniu w kredytowanie Grupy oraz Inwestora, który chciał wynegocjować jak najbardziej korzystne warunki zaangażowania w proces restrukturyzacji Grupy. Podmioty dokonujące czynności nie były powiązane, emisja Obligacji była sposobem na restrukturyzację części zobowiązań, a opcja call oznaczała zachętę dla Inwestora by zapewnić spłatę przez X części zadłużenia oraz udzielenia Grupie finansowania. Z okoliczności przedstawionych we Wniosku oraz w dodatkowych wyjaśnieniach oraz dokumentach, nie wynika zatem, żeby emisja Obligacji, a następnie ich sprzedaż zostały dokonane po to by obniżyć wysokość zobowiązania podatkowego X. Istniały więc zgodne z prawem cele, które zadecydowały o wyborze opisanego sposobu działania. Mając na uwadze ww. okoliczności (złą sytuację Grupy Z, bardzo wysoką kwotę zadłużenia Grupy wobec X oraz niski szacowany poziom odzysku wierzytelności), trudno uznać, że racjonalnie działający podmiot nie zastosowałby takiego sposobu działania. Dodatkowo, jak już stwierdzono powyżej, perspektywa uzyskania korzyści podatkowej nie była decydującym czynnikiem wyboru takiego kierunku działań jak opisany we Wniosku. Istotne jest również, że inne sposoby postępowania oznaczałyby osiągnięcie przez X takiej samej (a nawet wyższej) korzyści podatkowej. Jedyną formą działania, która oznaczałaby, że Wnioskodawca nie osiągnąłby korzystnego rezultatu podatkowego byłoby umorzenie części zobowiązań Grupy z tytułu udzielonych kredytów. Jednakże ten sposób restrukturyzacji oznaczałby dodatkowe obciążenie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych po stronie i tak zagrożonych niewypłacalnością dłużników. Zatem taki model działania oznaczałby w praktyce zwiększenie ryzyka utraty płynności finansowej spółek z Grupy, podczas kiedy cały proces restrukturyzacji miał na celu właśnie zapobiegnięcie takiemu niepożądanemu skutkowi. Trudno zatem przesądzić, czy – nawet zakładając brak możliwości kwalifikacji podatkowej w kosztach wartości umorzonych kredytów – X, będący racjonalnie działającym podmiotem powinien zastosować taki mechanizm działania. Tym bardziej, że - jak wynika z wyjaśnień X oraz przedłożonych dokumentów - z uwagi na ryzyko utraty płynności finansowej przez spółki z Grupy, spełnione byłyby także przesłanki by przeprowadzić restrukturyzację dłużników w oparciu o przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne. W takim przypadku X zrealizowałby takie same skutki podatkowe, co w sytuacji sprzedaży Obligacji w ramach opcji call. Wprawdzie, jak już wskazano w niniejszej opinii, zgodne z intencją ustawodawcy jest umożliwienie zaliczenia do kosztów podatkowych banków tylko wartości kredytów umorzonych w ramach postępowania restrukturyzacyjnego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne. W praktyce także wskazuje się, że jest to bardzo korzystna z punktu widzenia podatkowego, odformalizowana forma umorzenia zobowiązania[24]. Zważywszy jednak na okoliczność, że w przypadku realizacji takiego scenariusza działań X i tak miałby prawo do zakwalifikowania kwoty zmniejszonych zobowiązań do kosztów podatkowych, trudno wywodzić, że zastosowany sposób działania był sztuczny. Przeprowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne z pewnością oznaczałby natomiast konieczność zachowania nawet minimalnych wymogów przewidzianych w ustawie, nie wiązałoby się natomiast z możliwością sprzedaży Obligacji na rzecz T, a tym samym zapewnieniu swoistej premii dla Inwestora, który będzie ponosił przecież ryzyko związane z wypłacalnością spółki Y. Powyższe nie ma jednak wpływu na skutki podatkowe czynności po stronie X, a przedmiotem niniejszej opinii jest tylko kwestia oceny, czy korzyść osiągnięta przez Wnioskodawcę była efektem czynności spełniającej kryteria unikania opodatkowania. Trudno natomiast uznać, że gdyby nie perspektywa osiągnięcia korzyści podatkowej, nie zrealizowano by czynności w takiej formie, lecz przeprowadzono by restrukturyzację w ramach procedury o zatwierdzenie układu. Skutki podatkowe ww. działań byłyby bowiem tożsame. Podsumowując, w przedmiotowej sprawie Szef KAS uznaje, że działania podejmowane przez X charakteryzowały się racjonalnością i mogą zostać uznane za podjęte w celu osiągnięcia założonych celów ekonomicznych i gospodarczych. Szef KAS stwierdza zatem, że sposób działania opisany we Wniosku nie był sztuczny. V. Uwagi końcowe Reasumując, należy stwierdzić, że czynność opisana we wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej nie spełnia in extenso ustawowych kryteriów unikania opodatkowania. W ocenie Szefa KAS pomimo możliwości osiągnięcia wskazywanej przez X we wniosku korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, w danych okolicznościach sprawy przedłożonej wnioskiem o wydanie opinii zabezpieczającej należy przyjąć, że: 1) czynność nie została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, oraz 2) sposób dokonania czynności nie był sztuczny. W konsekwencji do przedstawionego przez Wnioskodawcę sposobu restrukturyzacji zadłużenia finansowego Grupy Z wobec X nie znajdzie zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 119y § 1 tej ustawy należało zatem wydać opinię zabezpieczającą. Mając na uwadze powyższe, Szef KAS stwierdził jak w sentencji. Pouczenie Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą opinię zabezpieczającą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013, Warszawa, w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia - art. 3 § 2 pkt 4a, art. 13 § 1 i § 2 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach za pośrednictwem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, którego działanie jest przedmiotem skargi, na adres: Ministerstwo Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa (art. 47 i art. 54 § 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 57a ww. ustawy skarga może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. [1] Zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1143/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1240/16 – orzeczenie nieprawomocne. [2] Zob. szerzej A. Wszelaki, Kwestie podatkowe w obszarze utworzenia rezerw celowych w bankach, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Nr 373, Wrocław 2014, s. 296- 305. [3] Zob. H. Litwińczuk, Prawo podatkowe przedsiębiorców, Warszawa 2017, s. 275-277. [4] M. Pogoński, Koszty uzyskania przychodów w podatkach dochodowych (PIT,CIT), 2014, Legalis 2017. [5] Tak. E.Rogowska, Rezerwy na ryzyko związane z działalnością banków, Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Nr 24, s. 126. [6] Zob. M. Kondej, Hipoteza normy klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania, Praktyka Podatkowa 1/2016, s. 5-6) [7] Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy nowelizującej, druk sejmowy nr 367 str. 23. [8] Dokument stanowiący załącznik nr 2 do wyjaśnień z dnia (…) "Restrukturyzacja Grupy Z" z (…), restrukturyzacja finansowa grupy Z– założenia T 1/3, s. 13 [9] Dokument stanowiący załącznik nr 2 do wyjaśnień z dnia (…) "Restrukturyzacja Grupy Z" z (…)., restrukturyzacja finansowa grupy Z – założenia T 1/5, s. 4. [10] Str. 12 Kluczowych Warunków (…), stanowiącej załącznik nr 4 do Wniosku. [11] Str. 3 notatki służbowej na posiedzenie Komitetu (…)., stanowiącej załącznik nr 2 do wyjaśnień z dnia (…). [12] P. Zimmerman, Prawo upadłościowe. Prawa restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1036 [13] Ibidem, s. 1344. [14] Rafał Paweł Woźniak, Ustawa o obligacjach. Komentarz, 2015, C.H. Beck, Legalis 2018 [15] Zob. Arkadiusz Kustra, Wykorzystywanie obligacji w finansowaniu projektów górniczo – geologicznych na rynku światowym, Górnictwo i Geoinżynieria, Zeszyt nr 3, 2010 rok, s. 215-227. [16] Zob. Piotr Dziura, Vademecum obligacji – rolowanie, opubl.: http://inwestycje.pl/print/232307 [17] Zob. szerzej: Aleksandra Duliniec, Finansowanie przedsiębiorstwa. Strategie i instrumenty, Warszawa 2011, s. 100-104. [18] Przykładem tego typu restrukturyzacji są np. odnowienie, czy datio in solutm wskazywane w doktrynie jako formy restrukturyzacji finansowania – zob. szerzej A. Kozłowska, Restrukturyzacja finansowania [w]: red. Katarzyna Klimkiewicz, Restrukturyzacja spółek kapitałowych. Aspekty podatkowe, s. 449-456. [19] Stanowisko takie znajduje swoje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych zob. cytowany już wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1143/13 oraz interpretacjach indywidualnych np. interpretacja indywidualna z dnia 10 stycznia 2017r. nr 2461-IBPB-1-3.4510.1017.2016.1.JKT [20] Str. 9 skonsolidowanego sprawozdania finansowego, stanowiącego załącznik nr (…) do wyjaśnień Wnioskodawcy z dnia (…). [21] Str. 5 notatki służbowej na posiedzenie (…) w dniu 6 lipca 2016 r., sporządzonej w dniu 5 lipca 2016 r., stanowiącej załącznik nr 2 do wyjaśnień z dnia (…) r. [22] Taki sposób zmniejszenia zobowiązań oraz jego skutków podatkowych wskazano np. w zdarzeniu przyszłym opisanym w interpretacji indywidualnej z dnia 23 sierpnia 2017 r. nr 0111-KDIB1-1.4010.60.2017.2.NL. [23] Zob. str. 2 uzasadnienia do Decyzji (…) X z dnia (…). [24] Zob. B. Połcik, W. Marjańska, Umorzenie zobowiązania – skutki w CIT, opubl.:http://ksiegowosc.infor.pl/podatki/cit/cit/dokumentacja-i-rozliczanie/761779,Umorzenie-zobowiazania-skutki-w-CIT.html