IBPBII/1/415-333/13/BJ

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 18 marca 2013 r. (data wpływu do tut. Biura – 21 marca 2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub odstąpienia od jej ustalenia – jest prawidłowe. UZASADNIENIE W dniu 21 marca 2013 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub odstąpienia od jej ustalenia. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: Wnioskodawca jako organizator pieczy zastępczej umieszcza dzieci na podstawie orzeczenia sądu w pieczy zastępczej rodzinnej lub instytucjonalnej tj. w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka, placówkach opiekuńczo wychowawczych. Na podstawie decyzji przyznaje się rodzinom zastępczym i rodzinnym domom dziecka świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego dziecka. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej lub średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Opłatę w drodze decyzji ustala Starosta. Starosta może też umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami lub odstąpić od ustalenia ww. opłaty (art. 194 ust. 1 i 3 ww. ustawy). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia tych opłat. Z upoważnienia Starosty K. w 2012 r. łącznie umorzono lub odstąpiono od ustalenia ok. 300 osobom należności za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych lub placówkach opiekuńczo-wychowawczych kierując się postanowieniami Uchwały Nr (…) Rady Powiatu w K. z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinne lub instytucjonalnej pieczy zastępczej opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa X z dnia 13 kwietnia 2012 r. W 2013r. szacuje się, że liczba osób, którym zostanie umorzona odpłatność lub zostanie podjęta decyzja o odstąpieniu od ustalenia odpłatności będzie podobna, tj. ok. 300. Podstawą umorzenia odpłatności bądź odstąpienia od jej ustalania jest przede wszystkim trudna sytuacja materialna osób zobowiązanych do odpłatności, niskie dochody lub ich brak. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy poprzez umorzenie należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub odstąpienie od jej ustalenia powstaje u osoby fizycznej, na rzecz której dokonano takiego umorzenia lub odstąpienia, przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? Wnioskodawca uważa, że udzielenie odpowiedzi twierdzącej na tak postawione pytanie oznaczałoby bowiem w konsekwencji, iż zobowiązany jest na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do sporządzania informacji według ustalonego wzoru (PIT-8C) o wysokości przychodów i przekazywania jej w terminie określonym w tym przepisie podatnikowi (osobie fizycznej) oraz właściwemu urzędowi skarbowemu. Natomiast przyjęcie poglądu przeciwnego oznaczałoby, iż w przedstawionym stanie faktycznym obowiązek taki nie występuje. Zdaniem Wnioskodawcy, umorzenie należności z tytułu opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz odstąpienie od ustalenia tej opłaty nie stanowi przychodu dla osób fizycznych, których dotyczą w rozumieniu art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że Wnioskodawca nie ma obowiązku sporządzania na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych informacji na podstawie ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przekazywania ich w terminie określonym w tym przepisie podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu. Umorzenie należności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub odstąpienie od jej ustalenia na podstawie w art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wynika z czynności cywilnoprawnej lecz ma charakter administracyjnoprawny. W pieczy zastępczej dzieci są umieszczane na podstawie orzeczenia sądu. Opłata za pobyt dziecka w pieczy ma charakter administracyjnoprawny. Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej wynika wprost z ustawy i ustalany jest w drodze decyzji administracyjnej. Również umorzenie należności lub odstąpienie od jej ustalenia następuje na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy „Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.” Rada Powiatu w K. podjęła uchwałę na podstawie art. 194 ust. 2 ww. ustawy określającą szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt. III SA/Wa 2270/08 stwierdził, że „nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, iż umorzenie osobie fizycznej opłaty o charakterze administracyjnym, której obowiązek uiszczenia wynika wprost z ustawy, przez publicznoprawnego wierzyciela - jednostkę samorządu terytorialnego (bądź jej jednostkę organizacyjną), na podstawie przepisów wydanego na mocy upoważnienia ustawowego aktu prawa miejscowego, a więc suwerenna decyzja związku publicznoprawnego (gminy) o rezygnacji z przypadających mu należności, stanowi dla adresata takiej decyzji zdarzenie powodujące obowiązek uiszczenia daniny publicznej (podatku dochodowego od osób fizycznych) na rzecz innego związku publicznoprawnego - państwa. Tak byłoby bowiem, gdyby uznać, iż u osoby, której umorzono opłatę powstał przychód z innych źródeł mieszczący się w ramach art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Dodać należy, iż w praktyce oznaczałoby to, iż przychód ten podlegałby w całości opodatkowaniu, ponieważ w takim przypadku trudno mówić o wskazaniu jakichkolwiek kosztów jego uzyskania.” Sąd ten ponadto stwierdził, że pewną wskazówką interpretacyjną do ustalenia zakresu pojęcia „przychody z innych źródeł” może stanowić art. 14 ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f., zgodnie z którym do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie zalicza się zwróconych, umorzonych i zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, nie zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem WSA w Warszawie, wyrażonym w uzasadnieniu ww. wyroku, które podziela Wnioskodawca, skoro u osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, umorzone opłaty stanowiące dochody budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, nie są traktowane jako przychód ze względu na fakt nie zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów, to trudno przyjąć, iż w przypadku, gdy należności te zostały umorzone osobom fizycznym nie prowadzącym działalności gospodarczej i w sytuacji gdy trudno mówić o kosztach uzyskania przychodów, to umorzenie tych należności nie powinno być uważane za powstanie podlegających opodatkowaniu przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił nadto uwagę, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym zakwalifikowania umorzeń należności rozpatrywane były przypadki umorzeń należności cywilnoprawnych, w których słusznie można było uznać umorzenie jako trwałe przysporzenie majątkowe. W sytuacjach, których dotyczy niniejszy wniosek mamy do czynienia z umorzeniem opłaty o charakterze administracyjnoprawnym. Umorzenie takie nie ma zwrotnego charakteru świadczenia i nie staje się przysporzeniem majątkowym dłużnika. Pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie jest bowiem dobrowolny lecz jest orzekany postanowieniem sądu na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788) w przypadku gdy dobro dziecka jest zagrożone. Z uwagi na powyższe, umorzenie lub odstąpienie od ustalenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, nie powoduje u osoby, na rzecz której dokonano tego umorzenia lub odstąpiono od ustalenia opłaty, powstania przychodu z innych źródeł, a w związku z tym w takim przypadku Wnioskodawca nie jest zobowiązany do wystawienia, w oparciu o art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, informacji PIT-8C. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe. Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy źródłem przychodów są „inne źródła”. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, iż definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (PIT-8C) i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych. Z wniosku wynika, iż Wnioskodawca jako organizator pieczy zastępczej umieszcza dzieci na podstawie orzeczenia sądu w pieczy zastępczej rodzinnej lub instytucjonalnej tj. w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka, placówkach opiekuńczo wychowawczych. Z upoważnienia Starosty K. w 2012 r. łącznie umorzono lub odstąpiono od ustalenia ok. 300 osobom należności za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych lub placówkach opiekuńczo-wychowawczych kierując się postanowieniami Uchwały Nr (…) Rady Powiatu w K. z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinne lub instytucjonalnej pieczy zastępczej opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa X z dnia 13 kwietnia 2012 r. W 2013r. szacuje się, że liczba osób, którym zostanie umorzona odpłatność lub zostanie podjęta decyzja o odstąpieniu od ustalenia odpłatności będzie podobna. Podstawą umorzenia odpłatności bądź odstąpienia od jej ustalania jest przede wszystkim trudna sytuacja materialna osób zobowiązanych do odpłatności, niskie dochody lub ich brak. Wnioskodawca uważa, że umorzenie należności z tytułu opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz odstąpienie od ustalenia tej opłaty nie stanowi przychodu dla osób fizycznych a zatem nie ma on obowiązku sporządzania na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, informacji PIT-8C. W myśl postanowień art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, z późn. zm.) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2 ww. ustawy). Stosownie do art. 193 ust. 6 pow. ustawy opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Zgodnie z art. 194 ust. 1 powołanej ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W myśl art. 194 ust. 2 cyt. ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Stosownie do art. 194 ust. 3 ww. ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Powołana wyżej ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej określa zarówno tryb ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, do której opłacania zobligowani są rodzice dziecka, jak i możliwość umorzenia tej opłaty w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, pozostawiając określenie szczegółowych zasad w tym zakresie radzie powiatu. Zatem w sytuacji gdy postanowienia uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej mają charakter generalno-abstrakcyjny (a nie indywidualno-konkretny) i odnoszą się do wszystkich osób będących adresatami zawartych w niej norm, wówczas wszystkie osoby, które spełniają określone w uchwale warunki, mogą korzystać z przewidzianych w niej ulg. W takim przypadku, umorzenie odpłatności bądź odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie ma charakteru indywidualnego i nie powoduje powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych po stronie osób uprawnionych. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy prawa należy zatem stwierdzić, iż jeżeli z treści uchwały Rady Powiatu w K. z dnia 28 marca 2012 r. wynika, że po spełnieniu określonych w niej warunków każdy może skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia przedmiotowej opłaty lub odstąpienia od jej ustalenia, to uchwała ma charakter generalno-abstrakcyjny. Dlatego też zastosowanie, na jej podstawie, umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub odstąpienie od jej ustalenia nie powoduje powstania u osoby fizycznej, na rzecz której dokonano takiego umorzenia lub odstąpienia, przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C dla osób, którym umorzono lub odstąpiono od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wobec powyższego, stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe chociaż z innych przyczyn niż wskazane we własnym stanowisku Wnioskodawcy. Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.