I CZ 28/20

Sygn. akt I CZ 28/20 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca) SSN Roman Trzaskowski w sprawie z wniosku (…) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. przy uczestnictwie (…) Bank S.A. w W. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 sierpnia 2020 r., zażalenia B. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt IV Cz (…), oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 października 2018 r. Sąd Rejonowy w L. odrzucił skargę na orzeczenie referendarza sądowego wniesioną przez skarżącego B. B. w sprawie o wpis w księdze wieczystej jako niedopuszczalną (art. 39822 § 5 k.p.c. w dawnym brzmieniu), wskazując, że skarżący nie jest uczestnikiem postępowania. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego, że nie jest on uczestnikiem postępowania, a tym samym nie przysługuje mu uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia o wpisie. Postanowienie Sądu Okręgowego B. B. zaskarżył skargą kasacyjną, która została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 18 grudnia 2019 r. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 5191 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje jedynie od orzeczeń sądu drugiej instancji orzekających co do istoty sprawy, podczas gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego. Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zaskarżył w całości B. B., zarzucając naruszenie art. 5191 k.p.c. i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Dopuszczalność skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym reguluje art. 5191 k.p.c. Przepis ten normuje krąg orzeczeń zaskarżalnych skargą kasacyjną posługując się równolegle kilkoma kryteriami, do których należy m.in. to, czy chodzi o orzeczenie co do istoty sprawy bądź z nim zrównane, charakter sprawy, w której orzeczenie zostało wydane oraz przedmiot konkretnego orzeczenia. W płaszczyźnie pierwszego ze wskazanych kryteriów, do zaskarżalnych skargą kasacyjną należą jedynie wydane przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy i postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończące postępowanie w sprawie (art. 519 § 1 in principio k.p.c.). Ograniczenie to odpowiada rodzajom rozstrzygnięć zaskarżalnych skargą 3 kasacyjną w procesie (art. 3981 § 1 in principio k.p.c.), z tym że miejsce wyroków zajmują będące ich odpowiednikami w postępowaniu nieprocesowym postanowienia co do istoty sprawy. Postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia na postanowienie o wpisie do księgi wieczystej, w tym skargi na orzeczenie referendarza sądowego w tym przedmiocie, nie jest postanowieniem co do istoty sprawy. Dotyczy ono wyłącznie kwestii procesowej, jaką jest dopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, in casu w kontekście odmowy przyznania skarżącemu statusu uczestnika postępowania (art. 6261 § 2 k.p.c.), nie zaś meritum sprawy, tj. prawidłowości wpisu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2017 r., I CZ 92/17, niepubl. i z dnia 20 lutego 2020 r., III CZ 49/19, niepubl. oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). W stanie prawnym poprzedzającym uchylenie art. 3941 § 2 k.p.c., który miał zastosowanie także w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.), postanowienie odrzucające środek zaskarżenia mogło wprawdzie - w określonych przypadkach - podlegać zaskarżeniu do Sądu Najwyższego, adekwatnym środkiem zaskarżenia w tym przypadku było jednak zażalenie, nie zaś skarga kasacyjna, a ponadto przepis ten - jak wynikało wprost z jego brzmienia - nie dotyczył postanowień sądu drugiej instancji wydanych w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, taki zaś właśnie charakter miało postanowienie Sądu Okręgowego, względem którego skarżący wniósł skargę kasacyjną (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2018 r., I CZ 34/18, niepubl. i z dnia 6 grudnia 2019 r., I CZ 89/19, niepubl., a także - odpowiednio - postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2016 r., IV CZ 72/16, niepubl., z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 34/18, niepubl., i z dnia 6 grudnia 2018 r., II SZ 1/18, OSNP 2019, nr 7, poz. 94). Ubocznie należało zauważyć, że zażalenie nie zawierało w istocie żadnej merytorycznej argumentacji przeciwko prawidłowości zaskarżonego postanowienia, ograniczając się w zasadniczej części do wklejenia tez dwóch orzeczeń Sądu Najwyższego, zaczerpniętych z systemu elektronicznej informacji prawnej i w nadanej im w tym systemie postaci, co trudno uznać za odpowiadające wymaganiom profesjonalizmu. 4 Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw