Rw 1198/85
WyrokIzba Wojskowa1986-01-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca zastępczą służbę wojskową w obronie cywilnej może ponosić odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w czasie tej służby na podstawie przepisów dotyczących żołnierzy w czynnej służbie wojskowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona, a ustalenia są sprzeczne z dowodami. Kluczowe znaczenie ma wyjaśnienie, czy oskarżony pełnił zasadniczą, czy zastępczą służbę w obronie cywilnej, ponieważ tylko osoby odbywające zasadniczą służbę podlegają odpowiedzialności karnej według przepisów dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W przypadku pełnienia zastępczej służby poborowych, sąd wojskowy mógłby nie być właściwy do rozpoznania sprawy, a odpowiedzialność za przestępstwo z art. 303 § 1 k.k. mogłaby nie zachodzić.Stan faktyczny
Jerzy S. został nieprawomocnie skazany przez Wojskowy Sąd Garnizonowy za przestępstwa z art. 303 § 1 k.k. oraz art. 11 § 1 k.k. w zb. z art. 208 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. Oskarżony wniósł rewizję, kwestionując popełnienie zarzucanych mu czynów. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na skutek rewizji oskarżonego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w K. do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Juszczak (sprawozdawca), płk B. Piechota (sędzia s. wojsk. - deleg.). Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk A. Adamski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 1986 r. na rozprawie sprawy Jerzego S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: a) art. 303 § 1 k.k. - na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, b) art. 11 § 1 k.k. w zb. z art. 208 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. - na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 20.000 zł grzywny; łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności, konfiskatę mienia w całości, podanie wyroku do publicznej wiadomości i nadzór ochronny na okres 3 lat, z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 15 listopada 1985 r.,uwzględniając rewizję, zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w K. Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżył sam oskarżony, który - jak wywodzi - nie zgadza się z tym wyrokiem, gdyż zarzucanego mu czynu nie popełnił.Podczas rozprawy rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sprawa niniejsza nie została przez sąd pierwszej instancji wszechstronnie wyjaśniona, a ponadto niektóre ustalenia zawarte w wyroku są sprzeczne z zebranymi w sprawie dowodami. W tej sytuacji zaskarżony wyrok musi być uchylony, a sprawa przekazana sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w zakresie obu zarzucanych oskarżonemu czynów.Sąd pierwszej instancji ustalił w zaskarżonym wyroku, że oskarżony pełnił zastępczą służbę wojskową w oddziale obrony cywilnej. Określenie "zastępcza służba wojskowa" nie jest określeniem ustawowym, a ponadto może wskazywać, że oskarżony nie pełnił zasadniczej służby w obronie cywilnej, lecz zastępczą służbę poborowych. Okoliczność tę należy więc szczegółowo wyjaśnić. Może to bowiem mieć niezwykle istotne znaczenie, gdyż z treści art. 242 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL wynika, że tylko osoby odbywające zasadniczą służbę w obronie cywilnej ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w czasie tej służby, według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. Gdyby więc ustalono, że oskarżony pełnił zastępczą służbę poborowych, to nie mógłby on odpowiadać karnie za przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k., a ponadto sąd wojskowy nie byłby właściwy do rozpoznania jego sprawy. Z zebranych w sprawie dowodów również nie wynika jednoznacznie, jaką służbę oskarżony pełnił, przeto zachodzi potrzeba wyjaśnienia tej kwestii (...).
Powiązane orzeczenia
- Z 111/82 1983-10-01Czy osoba zwolniona ze służby w jednostce zmilitaryzowanej może ponosić odpowiedzialność karną na zasadach określonych dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej za czyny popełnione po zwolnieniu, a w szczególności za prz…
- Rw 165/86 1986-03-19Czy sąd wojskowy jest właściwy do orzekania w sprawie o wykroczenie popełnione przez osobę odbywającą zasadniczą służbę w obronie cywilnej, jeśli czyn ten został zakwalifikowany w akcie oskarżenia jako przestępstwo?
- Rw 93/84 1984-03-12Czy kwalifikacja prawna czynu przypisanego osobie odbywającej zasadniczą służbę w obronie cywilnej, popełnionego w czasie tej służby, powinna uwzględniać przepis określający przestępstwo wojskowe w związku z przepisem us…
- Rw 147/76 1976-04-26Czy żołnierz, który popełnił przestępstwa pospolite, ale naruszył przy tym wojskowy obowiązek służbowy, podlega właściwości sądów wojskowych, nawet jeśli został zwolniony z czynnej służby wojskowej przed wniesieniem aktu…
- WZP 3/89 1989-12-07Czy wobec osoby powołanej do pełnienia zasadniczej służby w obronie cywilnej lub pełniącej taką służbę sąd wojskowy może orzec karę zasadniczą aresztu wojskowego?
Powołane przepisy
art. 303 § 1 KKart. 11 § 1 KKart. 208 KKart. 60 § 1 KKart. 242 pkt 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.