IV KR 15/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Ryszard Młynkiewicz.Sędziowie SN: Henryk Kwaśny, Faustyn Wołek (spr.).przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Marii Nyczko.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 1986 r. sprawy W. B. oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 23 września 1985 r., sygn. akt (...):I.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną wobec oskarżonego W. B. karę pozbawienia wolności podwyższa do lat piętnastu;II. zasądza od oskarżonego 12.000 zł tytułem opłaty za obie instancje i koszty postępowania rewizyjnego na rzecz Skarbu Państwa, a nadto od Skarbu Państwa zł 2.200 na rzecz Zespołu Adwokackiego Nr 9 w W. za obronę z urzędu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneProkuratura Rejonowa dla Dzielnicy K. oskarżyła W. B. o to, że:w dniu 29 listopada 1984 r. w W., w zamiarze pozbawienia życia J. J. pobił ją dotkliwie twardym narzędziem, a następnie dusił, powodując mnogie otarcia naskórka, podbiegnięcia krwawe w powłokach miękkich głowy, szyi i kończynach, stłuczenie wargi, złamanie kości nosa, złamanie kości gnykowej, wieloodłamowe złamanie chrząstek krtani, rozerwanie mięśni ściany krtaniowej części gardła przełyku powodujące zachłyśnięcie krwią dróg oddechowych i płuc, które to obrażenia doprowadziły do jej śmiertelnego zejścia, tj. o przestępstwo z art. 148 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z dnia 23 września 1985 r.orzekł:I.Oskarżonego W. B.uznaje.za winnego dokonania czynu opisanego oskarżenia z tym, że dodaje, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia J. J., a nadto że w tym zamiarze pobił ją dotkliwie w okolicę głowy i twarzy, a następnie dusił ją narzędziem twardym o pewnej długości z tępymi krawędziami, którym działał od przodu na szyję denatki, powodując opisane aktem oskarżenia zmiażdżenie narządów szyi - czym wyczerpał znamiona zbrodni z art. 148 § 1 k.k. i za to na mocy powołanego przepisu skazuje go na karę 12 (dwanaście) lat pozbawienia wolności.II. Na mocy art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza oskarżonemu W. B. okres tymczasowego aresztowania od dnia 12 grudnia 1984 r. do dnia 23 września 1985 r.III.Zasądza od oskarżonego W. B. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania, których wysokość zostanie ustalona odrębnym postanowieniem oraz opłatę w kwocie 12.000 zł.Wyrok ten został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego i prokuratora.Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w zakresie kary - zarzucając:I.obrazę przepisów postępowania mający wpływ na jego treść, a w szczególności art. 3 § 1 k.p.k., 182 k.p.k., 357 k.p.k., 372 § 1 pkt 1 k.p.k. przez nieuwzględnienie wniosku obrońcy w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, a nadto niedokonanie w zaskarżonym wyroku oceny wydanej opinii, jako jednego z dowodów, do czego Sąd I instancji jest obowiązany w każdym wypadku, a do czego był dodatkowo zobowiązany wobec zarzutów stawianych tej opinii w końcowym wniosku o powołanie w trybie art. 182 k.p.k. innych biegłych oraz niepodanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu wraz z motywami, które spowodowały nieuwzględnienie opisanego wniosku;II.rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności przez wymierzenie jej w wysokości 12 lat.Wskazując na powyższe zarzuty, wnosił obrońca:1.o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania,2.na wypadek nieuwzględnienia wniosku podanego w pkt 1 o zmianę wyroku przez wydatne obniżenie orzeczonej kary pozbawienia wolności.Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczonej wobec oskarżonego K. B. kary pozbawienia wolności, zarzucając jej rażącą niewspółmierność (łagodność). W konkluzji wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 25 lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw publicznych na okres lat 10. W toku rozprawy przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Generalnej Prokuratury zmodyfikował rewizję, ograniczając jej zakres do żądania 15 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja obrońcy i zawarte w niej wnioski nie zasługują na uwzględnienie.Zasadniczy zarzut to zarzut obrazy art. 182 k.p.k. mający polegać na bezzasadnym odrzuceniu wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innych w sprawie występujących biegłych lekarzy psychiatrów, w warunkach, kiedy opinia będąca przedmiotem oceny została zakwestionowana. Otóż - z brzmienia przepisu art. 182 k.p.k. wynika, że "jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo zachodzi sprzeczność między opiniami, można zasięgnąć opinii instytutu, zakładu lub instytucji, albo też wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych".W konkretnej sprawie brak było zdaniem Sądu Najwyższego podstaw do kwestionowania złożonych przez biegłych opinii tak pisemnej, jak i tej uzupełnionej przez nich na rozprawie głównej. Nie jest to wszak ani opinia niejasna, tzn. niezrozumiała, nielogiczna czy też wewnętrznie sprzeczna. A przecież jedynie tego rodzaju opinia uzasadniać mogłaby ewentualne uzupełnienie jej zgodnie z treścią art. 182 k.p.k.I wreszcie - czego zdaje się nie dostrzegać obrońca oskarżonego, przypomnieć należy, że opinia biegłych podlega ocenie sądu podobnie jak każdy inny dowód w sprawie. Sąd zatem jest powołany do kontrolowania logicznego biegu przesłanek opinii i do sprawdzenia jej wyników, opierając się na materiale dowodowym, w warunkach oczywiście, gdy stanowisko biegłych zostało wyraźnie określone.Sąd Najwyższy analizując całokształt opinii i wnioski w niej zawarte, nie znalazł podstawy do odmiennej niż przyjął Sąd Wojewódzki oceny.Co do zarzutu podniesionego również w skardze obrońcy, że nie wyczerpano wszystkich możliwości diagnostycznych jako ograniczono się do badania oskarżonego w warunkach ambulatoryjnych, stwierdzić należy, że zarzut ten jest oczywiście bezzasadnym.Przecież, jeżeli biegli nie stawiają wniosku o poddanie oskarżonego obserwacji w zakładzie leczniczym, to ani sąd ani prokurator nie mogą sami skierować oskarżonego na obserwację.Jest to bowiem metoda badań, a dla oceny, czy jest ona niezbędna, konieczne są wiadomości specjalistyczne. Wynika to wyraźnie z treści art. 184 § 2 k.p.k. Oczywiście gdyby biegli oświadczyli, że do wydania kategorycznej opinii nie jest potrzebna obserwacja w zakładzie, a ta ich opinia budziła zastrzeżenia co do zasadności, organ procesowy ma prawo skorzystać z art. 182 k.p.k.Wobec tego, że opinia złożona przez biegłych, takich wątpliwości zdaniem Sądu Najwyższego nie zawierała, to zarzut podniesiony przez obronę, a kwestionujący jej wartość usnąć należało za zarzut bezzasadny, o czym wspomniano na wstępie uzasadnienia. Brak zatem jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku z tych przyczyn i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Z uwagi na uwzględnienie rewizji prokuratora w zakresie wymiaru kary, rozważanie zarzutu rażącej surowości podniesionego alternatywnie przez obrońcę oskarżonego, stało się bezprzedmiotowe.Co do rewizji prokuratora.Sąd Wojewódzki słusznie jako okoliczności obciążające przyjął negatywną opinię środowiskową oskarżonego, szczególną brutalność działania, oraz to, że zbrodni zabójstwa godzącej w najwyższe dobro przez prawo obronione jakim jest życie ludzkie, dopuścił się obiektywnie biorąc, z błahego stosunkowo powodu. Ale trzeba zgodzić się z prokuratorem, że te niewątpliwie prawidłowo wyeksponowane okoliczności obciążające nie znalazły właściwego odzwierciedlenia w wymiarze kary, którą Sąd Najwyższy uznał za karę rażąco łagodną.Trzeba, uzasadniając trafność rewizji prokuratora (oczywiście zmienionej, co do jej zakresu), podnieść dodatkowe okoliczności obciążające, które niewyraźnie zostały przez Sąd meriti uwzględnione. Chodzi tu mianowicie o zachowanie się oskarżonego po dokonaniu zbrodni. Starannie porządkuje pokój, gdzie miało miejsce zdarzenie, a zwłoki denatki usiłuje zakopać w ogrodzie bądź utopić w rzece. Okoliczności te łącznie z podniesionymi w motywach zaskarżonego wyroku dawały podstawy do podwyższenia orzeczonej kary do wysokości 15 lat pozbawienia wolności, którą to karę Sąd Najwyższy uznał za współmierną do stopnia zawinienia i osobowości sprawcy.