II CR 69/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN R. Czarnecki (sprawozdawca).Sędziowie SN: B. Bladowski, Ł. Grygołajtys.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Tadeusza G. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu - Polskie (...) w G. - Zakład (...) w G. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 5 listopada 1985 r.:oddalił rewizję; nie obciążył powoda kosztami procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneSkazującym wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym Sąd Wojewódzki orzekł m.in. konfiskatę całości mienia powoda, a także zasądził na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. od powoda na rzecz Przedsiębiorstwa - Polskie (...) odszkodowanie w sumie 471.863,31 zł z odsetkami od dnia 14 września 1973 r. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1975 r. sąd rewizyjny zmienił wspomniany wyrok w ten sposób, że sumę odszkodowania obniżył do 314.587,68 zł.Powód skierował pozew przeciwko wymienionemu Przedsiębiorstwu. Domaga się w nim pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego (którym stał się wyrok z dnia 29 kwietnia 1975 r.) podnosząc, że zawiadomił Przedsiębiorstwo, iż wobec konfiskaty całości jego mienia, ono powinno realizować swą wierzytelność od Skarbu Państwa, ale Przedsiębiorstwo tego nie czyni, lecz prowadzi egzekucję z jego renty. W uzasadnieniu żądania powód powołał się na przepis art. 164 § 1 k.k.w., który głosi, że Skarb Państwa odpowiada za zobowiązanie skazanego na karę konfiskaty mienia, jeżeli wierzytelność była wymagalna w dniu uprawomocnienia się wyroku i została zgłoszona w ciągu 6 miesięcy, licząc od tej daty.Według ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego mienie objęte konfiskatą i wycenione na 180.250 zł przeszło na rzecz Skarbu Państwa. Artykuł 164 § 1 k.k.w. nie ma na względzie zwolnienia dłużnika z długu, lecz - zabezpieczenie wierzyciela, a Przedsiębiorstwo nie zgłosiło swej wierzytelności. Nie zachodzą przewidziane przez art. 840 § 1 i 2 k.p.c. przesłanki pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego. Powództwo więc ulega oddaleniu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do danych zawartych w aktach wykonania kary konfiskaty mienia powoda, w szczególności - uzasadnienia decyzji organu administracji państwowej z dnia 13 listopada 1975 r., powód wpłacił wkład budowlany w wysokości 129.002 zł. Jest to największy składnik mienia objętego konfiskatą, którego wartość wyniosła 180.250 zł. Z tej ostatniej sumy wypłacono żonie powoda 102.405,50 zł.Zgodnie z art. 125 § 1 k.c. roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu (w sprawie - wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1975 r.) przedawnia się z upływem lat dziesięciu. W pozwie powód podał, że w 1984 r. Przedsiębiorstwo spowodowało wszczęcie egzekucji z jego renty. Przeto roszczenie Przedsiębiorstwa nie jest przedawnione.W myśl art. 518 § 1 pkt 4 k.c., gdy to przewiduje przepis szczególny, osoba trzecia, która spłaca wierzytelność, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty. Artykuł 164 § 1 w związku z art. 165 § 1 zdanie pierwsze k.k.w., który stanowi, że Skarb Państwa odpowiada za zobowiązanie skazanego na karę konfiskaty mienia do wysokości sumy odpowiadającej wartości mienia przejętego, w wykonaniu tej kary jest właśnie takim przepisem szczególnym. Oznacza to, że Skarb Państwa (osoba trzecia), spłacając wierzyciela osoby skazanej na karę konfiskaty, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości sumy zapłaconej wierzycielowi, i sam, do wysokości tej sumy, staje się wierzycielem skazanego. Wykładnię tę potwierdza art. 168 § 1 w związku z § 2 k.k.w. głoszący, że w razie uchylenia orzeczenia o konfiskacie, majątek przejęty w wykonaniu tej kary zwraca się osobie, która była skazana, ale osoba ta ma obowiązek uiścić Skarbowi Państwa sumę zapłaconą jej wierzycielowi w granicach wartości majątku podlegającego zwrotowi.Z powyższego wynika, że art. 164 § 1 k.k.w nie przewiduje swoistego zwolnienia z długu osoby skazanej na karę konfiskaty mienia, lecz poprzez umożliwienie wierzycielowi tej osoby, zgłoszenia organowi egzekucyjnemu jego wierzytelności, zabezpiecza interes wierzyciela. Jeżeli wierzytelność nie została uwzględniona przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji mienia przejętego w wykonaniu kary konfiskaty, skazany nadal pozostaje dłużnikiem wierzyciela.W sprawie powód nawet nie ma interesu prawnego w tym, żeby do wysokości sumy, jaką Skarb Państwa zapłaciłby Przedsiębiorstwu, stał się on jego wierzycielem. Zresztą Przedsiębiorstwo ani nie zgłosiło organowi egzekucyjnemu swej wierzytelności (art. 164 § 1 k.k.w.), ani organ ten z urzędu nie uwzględnił wierzytelności Przedsiębiorstwa (art. 166 § 2 k.k.w.), wobec czego powód nadal pozostaje jego dłużnikiem. Innymi słowy - dyspozycja art. 164 § 1 k.k.w. nie spełnia żadnej z przesłanek art. 840 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. i dlatego nie uzasadnia pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego.Również niekorzystna sytuacja materialna powoda nie spełnia żadnej z przesłanek przepisu, o którym mowa.Rewizja więc uległa oddaleniu (art. 387 k.p.c.), a wspomniana sytuacja powoda uzasadniała sięgnięcie do dyspozycji art. 102 k.p.c.