III PZP 50/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga (sprawozdawca). Sędziowie: SN K. Michaluk, SW M. Sadowski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, W. Sztejn, w sprawie z powództwa Zbigniewa M. przeciwko Urzędowi Wojewódzkiemu - Kuratorium Oświaty i Wychowania w B. o przywrócenie poprzednich warunków pracy i płacy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 14 lipca 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy sąd jest uprawniony do badania zasadności odwołania nauczyciela mianowanego z funkcji kierowniczej (art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.)?"podjął następującą uchwałę:Sąd nie jest uprawniony do badania zasadności odwołania nauczyciela mianowanego z funkcji kierowniczej. Jeżeli jednak odwołanie następuje przed zakończeniem roku szkolnego, dopuszczalne jest badanie, czy odwołanie nastąpiło w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).Uzasadnienie faktycznePrzedstawione w pytaniu wątpliwości prawne powstały na tle następującego stanu faktycznego.Powód jest nauczycielem mianowanym. Dnia 30 lipca 1980 r. został powołany przez Kuratorium Oświaty i Wychowania do pełnienia funkcji kierownika warsztatów Zespołu Szkół Zawodowych w C. od dnia 1 sierpnia 1980 r. Z dniem 31 grudnia 1985 r. został odwołany z tego stanowiska pod zarzutem ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (spożywanie alkoholu w miejscu pracy) z równoczesnym cofnięciem dodatku funkcyjnego z dniem 31 marca 1985 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 17 ust. 3 Karty Nauczyciela stanowi, że "Organ nadzorujący szkołę, który powierza nauczycielowi funkcję kierowniczą w szkole, może odwołać go z tej funkcji z końcem roku szkolnego za trzymiesięcznym pisemnym uprzedzeniem, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach również w czasie roku szkolnego".Z przepisu powyższego wynika, że w sposób samodzielny i pełny reguluje on tryb i zasady odwoływania nauczycieli mianowanych z funkcji kierowniczych w szkole, skoro określa, kto, kiedy i w jaki sposób dokonuje odwołania. Z tego już względu brak jest podstaw w sprawach odwołania nauczyciela z funkcji kierowniczej do odpowiedniego - z mocy art. 98 ust. 1 Karty Nauczyciela - stosowania przepisu kodeksu pracy, a w szczególności art. 42 oraz 68 i nast. k.p.Głównym celem stosunku pracy nauczyciela jest rzetelna realizacja dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej funkcji szkoły (art. 6 ust. 1 Karty Nauczyciela). Ponadto nauczycielom mianowanym może być powierzona funkcja kierownicza. Powierzenie funkcji kierowniczej jednak nie zmienia charakteru zatrudnienia na podstawie mianowania. Jest powierzeniem tylko dodatkowej funkcji i nie przekształca zatrudnienia opartego na mianowaniu w zatrudnienie na podstawie powołania w rozumieniu art. 68 § 1 k.p., albowiem odwołanie nauczyciela z funkcji kierowniczej jest tylko odwołaniem z funkcji i nie powoduje rozwiązania stosunku pracy. Natomiast odwołanie osoby zatrudnionej na podstawie powołania powoduje rozwiązanie stosunku pracy (art. 70 § 2 k.p.).Stosunek pracy nauczyciela mianowanego może być rozwiązany w przypadkach taksatywnie wymienionych w art. 23 ust. 1 i 6 Karty Nauczyciela, który nie przewiduje możliwości jego rozwiązania za wypowiedzeniem przez podmiot zatrudniający, poza przypadkami określonymi art. 23 ust. 4 i 5 Karty Nauczyciela. Przyjęcie natomiast, że odwołanie z funkcji kierowniczej nauczyciela mianowanego następuje tylko w drodze wypowiedzenia zmieniającego, określonego art. 42 k.p., prowadziłoby do zmniejszenia trwałości zatrudnienia nauczyciela, gdyż w przypadku odmowy przyjęcia nowych warunków stosunek pracy nauczyciela mianowanego zostałby rozwiązany ze skutkiem wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy (art. 42 § 3 k.p.), a więc w sposób nie przewidziany w art. 23 Karty Nauczyciela. Z tegoż względu należy uznać, że art. 42 § 1-3 k.p. nie ma zastosowania do stosunku pracy nauczycieli mianowanych.Powracając do rozważania art. 17 ust. 3 Karty Nauczyciela należy przede wszystkim zauważyć, że reguluje on dwie sytuacje odwołania nauczyciela z funkcji kierowniczej - z końcem roku szkolnego i odwołanie w czasie roku szkolnego.Odwołanie z końcem roku za trzymiesięcznym uprzedzeniem nie wymaga jakiegokolwiek uzasadnienia i należy do sfery swobodnej oceny organu uprawnionego do odwołania. Konstrukcja art. 17 ust. 3 Karty Nauczyciela zapewnia organowi nadzorującemu szkołę realizację polityki kadrowej i nie podlega kontroli sądu, ponieważ nie zawiera on elementów, które podlegałyby kontroli.Odmiennie należy ocenić sytuację, gdy odwołania - tak jak w przedmiotowej sprawie - dokonano w czasie roku szkolnego. Odwołanie takie może nastąpić już tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach i nie zależy od swobodnej oceny organu odwołującego. Jeżeli więc odwołanie następuje w czasie roku szkolnego, organ odwołujący zobowiązany jest do wskazania przyczyny odwołania, a Sąd jest uprawniony do badania, czy taka przyczyna zaistniała i uzasadniała odwołanie przed końcem roku szkolnego.Dyskusyjny może być zakres roszczeń nauczyciela mianowanego, którego bezzasadnie odwołano z funkcji kierowniczej przed końcem roku szkolnego, którego przepisy Karty Nauczyciela nie określają.W związku z tym, że odwołanie z funkcji kierowniczej bez jakiegokolwiek uzasadnienia może być skutecznie dokonane na koniec roku szkolnego, to w przypadku braku szczególnej przyczyny odwołany nauczyciel nie może skutecznie domagać się przywrócenia na funkcję kierowniczą, ponieważ nawet bezzasadne odwołanie powoduje jedynie przesunięcie odwołania na koniec roku szkolnego. Brak jednak szczególnej przyczyny do odwołania w czasie roku szkolnego uzasadnia roszczenie odwołanego nauczyciela o wynagrodzenie (dodatek funkcyjny) za okres do końca roku szkolnego, gdyż w przypadku braku podstaw do wcześniejszego odwołania mógłby być skutecznie odwołany tylko na koniec roku szkolnego.Z powyższych względów na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.