IV PZ 89/86
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1986-11-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu może być uwzględniony, jeśli strona nie jest w stanie ponieść jedynie kosztów wynagrodzenia adwokata, a nie opłat sądowych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia adwokata z urzędu tylko z powodu braku środków na wynagrodzenie adwokackie. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych, które nie obejmują wynagrodzenia adwokata, a jedynie opłaty sądowe i zwrot wydatków. W związku z tym, jeśli strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu nie może być uwzględniony.Stan faktyczny
Pozwany został pozwany o odszkodowanie. Złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, twierdząc, że jego zarobki są niskie. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek, uznając, że zarobki pozwanego nie dają podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Pozwany złożył zażalenie, podtrzymując swoje stanowisko o niskich zarobkach.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozd.), J. Bała.Protokolant: A. Mroczek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 1986 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zakładu Remontowo-Budowlanego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w S. przeciwko Tadeuszowi P. o odszkodowanie na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 30 września 1986 r.postanowił: oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd w S. oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z powołaniem się na to, że zarobki pozwanego, wynoszące ok. 19.000 zł miesięcznie nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata.W zażaleniu pozwany domaga się zmiany powyższego postanowienia i ustanowienia dla niego adwokata twierdząc, że w rzeczywistości jego zarobki są niższe - nie przekraczają 17.500 zł miesięcznie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia dla strony procesowej adwokata z urzędu tylko dlatego, że strony nie stać na zapłacenie wynagrodzenia adwokackiego. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych (art. 113 i 117 k.p.c.), koszty sądowe zaś nie obejmują wynagrodzenia adwokackiego, lecz tylko opłaty sądowe i zwrot wydatków. Wynagrodzenie adwokackie wchodzi w skład szerszego pojęcia kosztów procesu (art. 98 § 3 k.p.c.), z tym pojęciem jednak nie jest związany przepis art. 113 k.p.c. W niniejszej sprawie skarżący zajmuje pozycję pozwanego. Sprawa toczy się przed sądem I instancji. Koszty sądowe ponosiła dotychczas strona powodowa.Pozwany nie wskazuje, jakich konkretnie kosztów sądowych, w aktualnym stanie postępowania, nie jest w stanie ponieść, nawet jeżeli jego zarobki wynoszą rzeczywiście tylko ok. 17.500 zł miesięcznie. Nie uchybił więc wymogom prawa Sąd Wojewódzki odmawiając zwolnienia pozwanego od kosztów sądowych. W konsekwencji, nie mógł być uwzględniony także wniosek o ustanowienie dla pozwanego adwokata z urzędu, którego losy są uzależnione - o czym była już wyżej mowa - od uprzedniego zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji takiej zażalenie nie mogło odnieść skutku i wymagało, z mocy art. 387 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., oddalania.
Powiązane orzeczenia
- III CZP 40/90 1990-10-08Czy sąd jest związany spisem kosztów adwokata ustanowionego z urzędu, jeżeli kosztami procesu w sprawie cywilnej obciążony został przeciwnik procesowy strony korzystającej z pomocy prawnej udzielonej z urzędu?
- III CZ 98/58 1958-09-25Czy stronie, której przyznano częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, przysługuje prawo do wnioskowania o ustanowienie adwokata?
- II CZ 10/10 2010-04-22Czy wysokość wynagrodzenia adwokata ustalonego umową z klientem może stanowić podstawę do zasądzenia od przeciwnika procesowego kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu cywilnym, jeśli przekracza stawki minimalne okreś…
- 4 CZ 171/59 1960-02-04Czy sąd może odmówić zasądzenia od przeciwnika kosztów wynagrodzenia adwokackiego w wysokości rzeczywiście umówionej, w granicach taryfy, jeśli strona zgłosiła żądanie w tej wysokości, a sytuacja majątkowa strony przegry…
- III CZP 48/24 2025-04-10Czy w przypadku przyznania adwokatowi z urzędu od Skarbu Państwa jedynie części żądanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, sąd jest zobowiązany do odrębnego orzekania o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie?
Powołane przepisy
art. 113art. 98 § 3 KPCart. 113 KPCart. 387 KPCart. 397 § 2 KPC§ 3§ 2
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności.