IV PZ 89/86
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1986-11-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu może być uwzględniony, jeśli strona nie jest w stanie ponieść jedynie kosztów wynagrodzenia adwokata, a nie opłat sądowych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia adwokata z urzędu tylko z powodu braku środków na wynagrodzenie adwokackie. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych, które nie obejmują wynagrodzenia adwokata, a jedynie opłaty sądowe i zwrot wydatków. W związku z tym, jeśli strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu nie może być uwzględniony.Stan faktyczny
Pozwany został pozwany o odszkodowanie. Złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, twierdząc, że jego zarobki są niskie. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek, uznając, że zarobki pozwanego nie dają podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Pozwany złożył zażalenie, podtrzymując swoje stanowisko o niskich zarobkach.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozd.), J. Bała.Protokolant: A. Mroczek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 1986 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zakładu Remontowo-Budowlanego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w S. przeciwko Tadeuszowi P. o odszkodowanie na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 30 września 1986 r.postanowił: oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd w S. oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z powołaniem się na to, że zarobki pozwanego, wynoszące ok. 19.000 zł miesięcznie nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata.W zażaleniu pozwany domaga się zmiany powyższego postanowienia i ustanowienia dla niego adwokata twierdząc, że w rzeczywistości jego zarobki są niższe - nie przekraczają 17.500 zł miesięcznie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia dla strony procesowej adwokata z urzędu tylko dlatego, że strony nie stać na zapłacenie wynagrodzenia adwokackiego. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych (art. 113 i 117 k.p.c.), koszty sądowe zaś nie obejmują wynagrodzenia adwokackiego, lecz tylko opłaty sądowe i zwrot wydatków. Wynagrodzenie adwokackie wchodzi w skład szerszego pojęcia kosztów procesu (art. 98 § 3 k.p.c.), z tym pojęciem jednak nie jest związany przepis art. 113 k.p.c. W niniejszej sprawie skarżący zajmuje pozycję pozwanego. Sprawa toczy się przed sądem I instancji. Koszty sądowe ponosiła dotychczas strona powodowa.Pozwany nie wskazuje, jakich konkretnie kosztów sądowych, w aktualnym stanie postępowania, nie jest w stanie ponieść, nawet jeżeli jego zarobki wynoszą rzeczywiście tylko ok. 17.500 zł miesięcznie. Nie uchybił więc wymogom prawa Sąd Wojewódzki odmawiając zwolnienia pozwanego od kosztów sądowych. W konsekwencji, nie mógł być uwzględniony także wniosek o ustanowienie dla pozwanego adwokata z urzędu, którego losy są uzależnione - o czym była już wyżej mowa - od uprzedniego zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji takiej zażalenie nie mogło odnieść skutku i wymagało, z mocy art. 387 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., oddalania.
Powiązane orzeczenia
- III CZ 98/58 1958-09-25Czy stronie, której przyznano częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, przysługuje prawo do wnioskowania o ustanowienie adwokata?
- II CZ 10/10 2010-04-22Czy wysokość wynagrodzenia adwokata ustalonego umową z klientem może stanowić podstawę do zasądzenia od przeciwnika procesowego kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu cywilnym, jeśli przekracza stawki minimalne okreś…
- 4 CZ 171/59 1960-02-04Czy sąd może odmówić zasądzenia od przeciwnika kosztów wynagrodzenia adwokackiego w wysokości rzeczywiście umówionej, w granicach taryfy, jeśli strona zgłosiła żądanie w tej wysokości, a sytuacja majątkowa strony przegry…
- III CZP 48/24 2025-04-10Czy w przypadku przyznania adwokatowi z urzędu od Skarbu Państwa jedynie części żądanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, sąd jest zobowiązany do odrębnego orzekania o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie?
- II CZ 37/70 1970-07-04Czy sąd jest związany wysokością umówionego wynagrodzenia adwokackiego przy zasądzaniu kosztów procesu od przeciwnika procesowego, jeśli wysokość ta nie została wykazana sądowi najpóźniej przed zamknięciem ostatniej rozp…
Powołane przepisy
art. 113art. 98 § 3 KPCart. 113 KPCart. 387 KPCart. 397 § 2 KPC§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.