IV PZ 89/86

PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1986-11-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu może być uwzględniony, jeśli strona nie jest w stanie ponieść jedynie kosztów wynagrodzenia adwokata, a nie opłat sądowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia adwokata z urzędu tylko z powodu braku środków na wynagrodzenie adwokackie. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych, które nie obejmują wynagrodzenia adwokata, a jedynie opłaty sądowe i zwrot wydatków. W związku z tym, jeśli strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu nie może być uwzględniony.
Stan faktyczny
Pozwany został pozwany o odszkodowanie. Złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, twierdząc, że jego zarobki są niskie. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek, uznając, że zarobki pozwanego nie dają podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Pozwany złożył zażalenie, podtrzymując swoje stanowisko o niskich zarobkach.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozd.), J. Bała.Protokolant: A. Mroczek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 1986 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zakładu Remontowo-Budowlanego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w S. przeciwko Tadeuszowi P. o odszkodowanie na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 30 września 1986 r.postanowił: oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd w S. oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z powołaniem się na to, że zarobki pozwanego, wynoszące ok. 19.000 zł miesięcznie nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata.W zażaleniu pozwany domaga się zmiany powyższego postanowienia i ustanowienia dla niego adwokata twierdząc, że w rzeczywistości jego zarobki są niższe - nie przekraczają 17.500 zł miesięcznie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia dla strony procesowej adwokata z urzędu tylko dlatego, że strony nie stać na zapłacenie wynagrodzenia adwokackiego. Ustanowienie adwokata z urzędu jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia strony od kosztów sądowych (art. 113 i 117 k.p.c.), koszty sądowe zaś nie obejmują wynagrodzenia adwokackiego, lecz tylko opłaty sądowe i zwrot wydatków. Wynagrodzenie adwokackie wchodzi w skład szerszego pojęcia kosztów procesu (art. 98 § 3 k.p.c.), z tym pojęciem jednak nie jest związany przepis art. 113 k.p.c. W niniejszej sprawie skarżący zajmuje pozycję pozwanego. Sprawa toczy się przed sądem I instancji. Koszty sądowe ponosiła dotychczas strona powodowa.Pozwany nie wskazuje, jakich konkretnie kosztów sądowych, w aktualnym stanie postępowania, nie jest w stanie ponieść, nawet jeżeli jego zarobki wynoszą rzeczywiście tylko ok. 17.500 zł miesięcznie. Nie uchybił więc wymogom prawa Sąd Wojewódzki odmawiając zwolnienia pozwanego od kosztów sądowych. W konsekwencji, nie mógł być uwzględniony także wniosek o ustanowienie dla pozwanego adwokata z urzędu, którego losy są uzależnione - o czym była już wyżej mowa - od uprzedniego zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji takiej zażalenie nie mogło odnieść skutku i wymagało, z mocy art. 387 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., oddalania.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 113art. 98 § 3 KPCart. 113 KPCart. 387 KPCart. 397 § 2 KPC§ 3§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.