Rw 873/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Juszczak. Sędziowie: ppłk B. Szerszenowicz (sprawozdawca), mjr W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 1986 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych:1) Michała S. za przestępstwa określone w: art. 318 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; 2) art. 311 § 2 k.k. w zw. z art. 316 k.k. i w zw. z art. 59 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz 10.000 zł nawiązki na rzecz Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw - na podstawie art. 59 § 3 k.k.; 20.000 zł nawiązki na rzecz Sekretariatu Obywatelskiej Budowy Pomnika CZMP - na podstawie art. 59a pkt 1 k.k.; 20.000 zł nawiązki na rzecz pokrzywdzonego - na podstawie art. 59a pkt 2 k.k.; 3) art. 315 § 1 k.k. w zw. z art. 316 k.k. i w zw. z art. 59 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 10.000 zł nawiązki na rzecz Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw - na podstawie art. 59 § 3 k.k., a łącznie na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;2) Jana K. za przestępstwo określone w art. 234 § 1 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 10.000 zł nawiązki na rzecz Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw - na podstawie art. 59 § 3 k.k.; 20.000 zł nawiązki na rzecz Sekretariatu Rady Obywatelskiej Budowy Pomnika CZMP - na podstawie art. 59a pkt 1 k.k.; 20.000 zł nawiązki na rzecz pokrzywdzonego - na podstawie art. 59a pkt 2 k.k. - z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora na niekorzyść obydwu oskarżonych oraz przez obrońcę obydwu oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 7 listopada 1986 r.:1) rewizji obrońcy nie uwzględnił,2) uwzględniając rewizję prokuratora zaskarżony wyrok zmienił: a) w odniesieniu do oskarżonego Michała S. przez uzupełnienie opisu czynu przypisanego temu oskarżonemu w pkt 2 wyroku o stwierdzenie: "a z czynnej napaści wynikło uszkodzenie ciała pokrzywdzonego w postaci złamania kości nosa bez przemieszczenia i stłuczenia głowy, które spowodowało naruszenie czynności narządu ciała na okres nie przekraczający dni siedmiu", zmianę kwalifikacji prawnej tego czynu przez zastąpienie art. 311 § 2 k.k. - art. 311 § 3 k.k. w zw. z § 2 art. 311 k.k., wymierzenie za ten czyn kary 3 lat pozbawienia wolności oraz określenie w tej wysokości łącznego rozmiaru kary pozbawienia wolności; b) w odniesieniu do oskarżonego Jana K. przez uzupełnienie opisu czynu przypisanego temu oskarżonemu o stwierdzenie: "a biorąc wspólnie z Michałem S. udział w pobiciu pokrzywdzonego narażał go co najmniej na doznanie ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia" i uzupełnienie kwalifikacji prawnej tego czynu o art. 158 § 1 k.k. -i z tymi zmianami, w pozostałej części, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Rewizję od tego wyroku wniósł zarówno prokurator - na niekorzyść obydwu oskarżonych - jak i ich obrońca.Rzecznik oskarżenia zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) obrazę prawa materialnego, polegającą na pominięciu w kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego Michałowi S. w pkt 1 aktu oskarżenia art. 59 § 1 k.k., 2) obrazę prawa materialnego, polegającą na wyeliminowaniu z kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego Michałowi S. w pkt 2 aktu oskarżenia - art. 311 § 3 i art. 158 § 1 k.k., 3) obrazę prawa materialnego, polegającą na pominięciu w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego Janowi K. art. 158 § 1 k.k., i na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez: zakwalifikowanie czynu przypisanego Michałowi S. w pkt 1 aktu oskarżenia z art. 59 § 1 k.k. i orzeczenie za ten czyn nawiązki w wysokości 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Ofiarom Przestępstw, a to na podstawie art. 59 § 3 k.k., zakwalifikowanie czynu przypisanego Michałowi S. w pkt 2 aktu oskarżenia z art. 311 § 3 k.k. w zw. z § 2 art. 311 i w zw. z art. 316 w zb. z art. 158 § 1 i w zw. z art. 59 § 1 k.k. oraz wymierzenie za ten czyn kary 3 lat pozbawienia wolności, określenie rozmiaru kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego Michała S. w wysokości 3 lat, uzupełnienie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu Janowi K. o art. 158 § k.k.Obrońca w swojej rewizji podniósł zarzuty:w odniesieniu do oskarżonego Michała S.: 1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającego na niesłusznym odmówieniu wiary wyjaśnieniom tego oskarżonego, nie przyznającego się do winy w tej sprawie, i oparciu wyroku na dowodach, które budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, 2) obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 59 § 1 k.k., wynikającej z nieprawidłowego zastosowania tego przepisu do czynów opisanych w pkt 2 i 3 sentencji wyroku, 3) niesłusznego niezastosowania do wszystkich trzech czynów przypisanych temu oskarżonemu art. 10 k.k.;w odniesieniu do oskarżonego Jana K.: 1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegającego na niesłusznym odmówieniu wiary wyjaśnieniom oskarżonego i oparciu rozstrzygnięcia na dowodach, które budziły wątpliwości, 2) obrazy przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 59 § 1 k.k., przez jego niezasadne zastosowanie do czynu przypisanego oskarżonemu.W tych warunkach obrońca domagał się uniewinnienia obydwu oskarżonych, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku przez uznanie, że przypisane Michałowi S. w pkt 2 i 3 wyroku czyny nie miały charakteru chuligańskiego, a ponadto że wszystkie przypisane temu oskarżonemu czyny stanowią jedno przestępstwo, co powinno skutkować wymierzenie mu znacznie łagodniejszej kary, natomiast w wypadku Jana K. - przez uznanie, że przypisany mu czyn nie miał charakteru chuligańskiego, i znaczne złagodzenie wymierzonej kary.Podczas rozprawy rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej odstąpił od zarzutu obrazy prawa materialnego, polegającej na pominięciu w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego Michałowi S. w pkt 1 wyroku art. 59 § 1 k.k., poparł rewizję prokuratora w pozostałej części i wniósł o nieuwzględnienie rewizji obrońcy. Obrońca poparł swoją rewizję i postulował o nieuwzględnienie rewizji strony przeciwnej.Uzasadnienie prawneW tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rewizja prokuratora jest zasadna. Odstąpienie przez przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej od popierania zarzutu odnoszącego się do pierwszego z czynów przypisanych Michałowi S. zwalnia sąd rewizyjny z obowiązku szczegółowego analizowania w uzasadnieniu wyroku tego zagadnienia.Rację ma prokurator twierdząc w rewizji, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy przepisu prawa materialnego - art. 311 § 3 k.k. przez to, iż wyeliminował ten przepis z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego Michałowi S. w pkt 2 wyroku. Z dokonanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niewątpliwych ustaleń faktycznych wynika, że w następstwie dopuszczenia się przez obydwu oskarżonych czynnej napaści na Marka W. pokrzywdzony ten doznał obrażeń ciała, powodujących naruszenia czynności narządów ciała na czas nie przekraczający 7 dni. Nie mogąc zindywidualizować, który z oskarżonych swoim działaniem spowodował wspomniane obrażenia ciała pokrzywdzonego, sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sytuacji art. 311 § 3 k.k. nie może mieć - oczywiście wobec Michała S. - zastosowania. W świetle realiów rozpoznawanej sprawy stanowisko takie nie jest trafne. Z treści art. 311 § 3 k.k. - zdanie in fine - wynika bowiem, że jest to przestępstwo umyślne kwalifikowane przez określone tam następstwo, co w myśl art. 8 k.k. powoduje, iż do przypisania konkretnej osobie sprawstwa występku określonego w art. 311 § 3 k.k. w zw. z § 1 lub 2 art. 311 k.k. nie jest wymagane stwierdzenie, że "rozstrój zdrowia lub uszkodzenie ciała," o których mowa w tym przepisie, jest wyłącznym następstwem działania tej osoby, a wystarczy ustalenie, iż sprawca powinien był i mógł przewidzieć, że w wyniku dokonania przezeń wspólnie z inną osobą czynnej napaści może nastąpić - a w rzeczywistości następuje - uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia przełożonego.Takie samo i jednolite stanowisko Sąd Najwyższy zajmował już wielokrotnie (por. wyrok IWSN z dnia 24 stycznia 1976 r. Rw 749/75, OSNKW 1976, z. 3, poz. 49; wyrok IWSN z dnia 6 lutego 1976 r. Rw 16/76, OSNKW 1976, z. 4-5, poz. 63).Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy, dojść należy do wniosku, że Michał S. niewątpliwie powinien był i mógł przewidzieć, iż w wyniku przedsięwziętej przezeń czynnej napaści, polegającej na zadaniu co najmniej 2 ciosów pięścią w twarz, pokrzywdzony może doznać uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Skoro tak się w rzeczywistości stało, to istnieją wszelkie podstawy do uznania Michała S. za winnego występku określonego w art. 311 § 3 k.k. w zw. z § 2 art. 311 k.k.W tej sytuacji Sąd Najwyższy zobligowany był do uzupełnienia opisu czynu i kwalifikacji prawnej przestępstwa przypisanego Michałowi S. w pkt 2 zaskarżonego wyroku. Spowodowało to równocześnie konieczność podwyższenia do wysokości postulowanej przez prokuratora w rewizji, a stanowiącej ustawowe minimum zagrożenia, orzeczonej za ten czyn kary pozbawienia wolności (...).