IV KR 336/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tobera (sprawozdawca). Sędziowie: M. Mizio, S. Sokół.Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Borkowska-Grabiec.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 1983 r. sprawy Jana C. i innych, oskarżonych z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 24 października 1984 r.1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) uznał, iż oskarżeni nie zrealizowali zamiaru dokonania rozboju z powodu okoliczności zewnętrznych, tj. zamkniętej bramy i spotkania na podwórzu Feliksy P.,b) obniżył wymierzone oskarżonym Janowi C. i Markowi S. kary pozbawienia wolności do 3 lat i na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) kary te złagodził o połowę, tj. do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;2) utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 24 października 1984 r. Jana C., Marka S. i Teodora B. uznał za winnych tego, że dnia 15 marca 1984 r. w K., działając wspólnie, w zamiarze dokonania rozboju na osobie Mariana P., przy czym Jan C. i Marek S. także używając niebezpiecznych narzędzi w postaci noża i ręcznego miotacza gazu, przybyli pod posesję małżeństwa Mariana i Feliksy P., lecz zamierzonego celu nie osiągnęli wobec zdecydowanej postawy Feliksy P., która nie wpuściła ich do swego budynku, i za czyn ten skazał:1) Jana C. i Marka S. na podstawie art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 210 § 2 k.k., art. 57 § 2 i 3 pkt 1, art. 36 § 2 i 3 k.k. na kary po 4 lata pozbawienia wolności i po 30.000 zł grzywny,2) Teodora B. na podstawie art. 11 § 1 k.k.w. z zw. z art. 210 § 1, art. 57 § 2 i 3 pkt 1 i art. 36 § 2 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny, a na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) złagodził o połowę orzeczoną wobec Teodora B. karę 2 lat i 6 miesięcy, tj. do 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności.Wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonych (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Sąd Najwyższy podziela w całości argumentację Sądu Wojewódzkiego, że wszystkie podjęte przez oskarżonych czynności wykraczały poza ramy przygotowawcze i zmierzały już bezpośrednio do dokonania przestępstwa.Oskarżeni przybyli pod dom, w którym mieszkało małżeństwo Feliksa i Marian P., uzbrojeni w nóż, ręczny miotacz gazu, pistolet sygnałowy, sznur do związania ofiary, nie w celu obserwacji terenu czy przekonania się o realności swego planu, ale w celu dostania się do mieszkania i zabrania z niego złota oraz gotówki, które w ich przekonaniu powinien posiadać Marian P. Do mieszkania nie weszli dlatego, że nie spodziewali się, iż w mieszkaniu tym, poza starszym mężczyzną, spotkają jeszcze inną osobę.Przyjście pod dom z zamiarem dokonania napadu rabunkowego na określoną osobę mieszkającą w tym domu - zgodnie z wcześniej opracowanym planem - oraz z narzędziami służącymi do popełnienia tego przestępstwa i odstąpienie od realizacji tego zamiaru z przyczyn od sprawców niezależnych przekracza ramy czynności przygotowawczych i jest działaniem zmierzającym bezpośrednio do urzeczywistnienia tego zamiaru.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że ustalenia faktyczne dokonane zostały przez Sąd Wojewódzki na podstawie wyjaśnień oskarżonego Teodora B., złożonych w postępowaniu przygotowawczym.Opisując, w jaki sposób oskarżeni chcieli popełnić przestępstwo, oskarżony stwierdza między innymi: "Mieliśmy to zrobić tylko w tym wypadku, gdyby on (pokrzywdzony) sam był w domu. Gdyby jednak były inne osoby w domu, to mieliśmy odstąpić, jedynie sprzedać biżuterię".Analiza tych wyjaśnień prowadzi do wniosku, że oskarżeni odstąpili od dokonania przestępstwa dlatego, że przychodząc pod dom Mariana P. zastali tam drugą osobę. Zgodnie z ich planem w mieszkaniu powinien być tylko starszy mężczyzna, a zastali na podwórzu Feliksę P. oraz zamkniętą na klucz bramę, co utrudniało im wejście do mieszkania.Okoliczności te w decydujący sposób wpłynęły na odstąpienie oskarżonych od dokonania przestępstwa. Odstąpienie to nie może być uznane za dobrowolne w rozumieniu art. 13 k.k., gdyż nastąpiło z powodu zewnętrznej przeszkody w realizacji ich zamiaru.Dobrowolne odstąpienie od dokonania przestępstwa wchodzi w grę wtedy, gdy sprawca mógł je popełnić, ale z własnej woli nie wykonał ostatnich czynności zmierzających do realizacji przestępstwa (np. z powodu dojścia do wniosku, że popełnienie przestępstwa jest dla niego nieopłacalne z obawy przed odpowiedzialnością karną lub z innych przyczyn).Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska obrońców oskarżonych zawartego w rewizji i uznał, że oskarżeni nie zrealizowali zamiaru dokonania rozboju z powodu okoliczności zewnętrznych, tj. spotkania na podwórzu Feliksy P. i zamkniętej bramy, co utrudniło im dostanie się do mieszkania małżeństwa P.Zebrany materiał dowodowy natomiast nie daje podstaw do uznania, że oskarżeni zamierzonego celu nie osiągnięli wobec zdecydowanej postawy Feliksy P., która nie wpuściła ich do swego budynku.Sąd Wojewódzki przekonująco uzasadnił zastosowanie do oskarżonych nadzwyczajnego złagodzenia kary.Wymierzone jednak oskarżonym Janowi C. i Markowi S. kary pozbawienia wolności są rażąco surowe do stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanych im przestępstw, uwzględniając to, że możliwości dokonania tego przestępstwa były niewielkie. Zastali bowiem na podwórku osobę, która przeszkodziła im w realizacji ich zamiaru; dom, w którym mieszka Marian P., był ogrodzony, brama i furtka zamknięte na klucz, a na podwórzu były psy.Oskarżony Marek S. popełnił przestępstwo jako młodociany, obaj oskarżeni mieli w miejscu zamieszkania dobre opnie.Te okoliczności wpłynęły na obniżenie im kar pozbawienia wolności do 3 lat i złagodzenia tych kar o połowę na podstawie przepisów ustawy o amnestii.Wymierzając karę oskarżonemu Teodorowi B., Sąd Wojewódzki rozważył i uwzględnił wszystkie istotne okoliczności przemawiające na korzyść tego oskarżonego. Wymierzona oskarżonemu kara, uwzględniając okoliczności łagodzące i obciążające wskazane przez Sąd Wojewódzki, nie razi nadmierną surowością.