IV KR 41/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Pawela. Sędziowie: R. Młynkiewicz, J. Tobera (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Nyczka.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 marca 1985 r. sprawy Edwarda G., oskarżonego z art. 241 § 1, art. 215 § 2 i art. 266 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 58 k.k., i innych, oskarżonych z art. 200 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojwódzkiego w B. z dnia 30 października 1984 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. wyrokiem z dnia 30 października 1984 r. uznał Edwarda G. za winnego tego, że:1) w czasie od stycznia 1982 r. do sierpnia 1983 r. w C., w zamian za zapewnienie sobie stałej dostawy siatki ciągnionej do produkcji przęseł ogrodzeniowych, udzielił korzyści majątkowej kierownikowi działu zaopatrzenia Fabryki Automatyki Chłodniczej w C. Janowi C. w wysokości co najmniej 60.000 zł oraz zastępcy dyrektora do spraw technicznych tego zakładu - Ryszardowi P. w wysokości co najmniej 80.000 zł;2) w czasie od dnia 22 września 1981 r. do lipca 1983 r. w C. nabył od pracowników rejonowej Wielobranżowej Usługowej Spółdzielni Pracy w C. materiały o łącznej wartości 433.000 zł, wiedząc o tym, że pochodziły one z kradzieży na szkodę spółdzielni;3) w czasie od dnia 1 stycznia 1981 r. do dnia 30 września 1983 r. w B., jako kierownik Zakładu Usług Metalowych Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w G., upoważniony do wystawiania dokumentów, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej świadomie poświadczał nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, wykazując w prowadzonych przez siebie rejestrach i zestawieniach wynagrodzeń za pracę - ilustrujących obroty tego zakładu - niższe od faktycznych przychody oraz płace i zatajając w ten sposób przed spółdzielnią obroty w wysokości 27.000.000 zł. Za przestępstwa te Sąd ten skazał: za czyn opisany wyżej w pkt 1 - na podstawie art. 241 § 1 i art. 36 § 3 k.k. - na 1 rok pozbawienia wolności i 50.000 zł grzywny; za czyn opisany wyżej w pkt 2 na podstawie art. 215 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. z art. 36 § 3 i art. 40 § 1 pkt 3 k.k. na 3 lata pozbawienia wolności, 100.000 zł grzywny i pozbawienie praw publicznych na okres 2 lat, za czyn opisany wyżej w pkt 3 - na podstawie art. 266 § 4 k.k. w zw. z art. 58 k.k., art. 36 § 3 k.k. - na 3 lata pozbawienia wolności i 200.000 zł grzywny.Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) wymierzone kary pozbawienia wolności za przestępstwa określone w art. 215 § 2 i art. 264 § 4 k.k. złagodził o połowę, tj. do 1 roku i 6 miesięcy.Na podstawie art. 66 i 70 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 3 lata pozbawienia wolności i 250.000 zł grzywny (...).Wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonego Edwarda G. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizje obrońców oskarżonego Edwarda G. nie są zasadne.W myśl art. 243 § 4 k.k., sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia wobec sprawcy, który wręczył korzyść majątkową osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji, jeżeli o fakcie przestępstwa i okolicznościach jego popełnienia zawiadomił organy ścigania, zanim organy te o tym się dowiedziały lub najpóźniej w czasie pierwszego przesłuchania ujawnił prawdę.W sprawie niniejszej nie wchodzi w grę żaden z tych warunków.Z akt sprawy wynika, że prokurator wszczął przeciwko oskarżonemu postępowanie przygotowawcze dnia 27 października 1983 r., przedstawiając mu dwa zarzuty, a mianowicie zarzut zagarnięcia mienia społecznego na szkodę Zakładu Usług Metalowych Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w G. oraz zarzut zatajenia przed zarządem tejże spółdzielni faktu produkcji na własny rachunek.Materiałem dającym podstawę wszczęcia postępowania było pismo Izby Skarbowej w K. z dnia 5 października 1983 r., z którego wynikało, że w czasie kontroli ustalono, iż oskarżony Edward G. jako kierownik Zakładu Usług Metalowych Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w G. samowolnie zmienił profil działania tego zakładu. Prowadzony przez niego zakład, zamiast świadczyć usługi na rzecz ludności, rozpoczął masową produkcję przęseł ogrodzeniowych. W związku z tą produkcją oskarżony zakupywał w Fabryce Urządzeń Spawalniczych w C. duże ilości siatki ogrodzeniowej.Przesłuchany po raz pierwszy dnia 27 października 1983 r. co do tych okoliczności oskarżony nie przyznał się do wręczenia korzyści majątkowych pracownikom Fabryki Urządzeń Spawalniczych w C., od których decyzji zależał zakup siatki, pomimo że zakupy siatki wynosiły około 30% rocznej produkcji fabryki, a wiele zamówień innych osób nie mogło być zrealizowane.Oskarżony nie przyznał się również do wręczenia korzyści majątkowych pracownikom fabryki, bądąc przesłuchany w sprawie po raz drugi dnia 2 listopada 1983 r. co do okoliczności związanych z zakupem siatki.Dopiero przesłuchiwany w charakterze podejrzanego po raz trzeci (dnia 4 listopada 1983 r.) przyznał, że w latach 1982-1983 r. w związku z zakupem siatki wręczył dyrektorowi do spraw technicznych Ryszardowi P. z Fabryki Urządzeń Spawalniczych w C. łącznie co najmniej 80.000 zł.Zebrany materiał dowodowy nie daje więc żadnych podstaw do unania, że oskarżony przy pierwszym przesłuchaniu ujawnił prawdę o fakcie wręczenia łapówki i okolicznościach popełnienia tego przestępstwa.Wnioski zatem prokuratora i obrońców oskarżonych zgłoszone na rozprawie w sądzie pierwszej instancji o odstąpienie od wymierzenia oskarżonemu kary na podstawie art. 243 k.k. są oczywiście niesłuszne.Gdyby nawet, wbrew oczywistym faktom, uznać, że przesłuchanie z dnia 4 listopada 1983 r. było pierwszym przesłuchaniem oskarżonego, w czasie którego przyznał się do tego, że zakupując siatkę ogrodzeniową wręczył dyrektorowi do spraw technicznych Fabryki Urządzeń Spawalniczych w C. łapówki, to fakt ten również nie uzasadniałby zastosowania wobec oskarżonego odstąpienia od wymierzenia kary.Z zebranych dowodów bowiem wynika, że oskarżony w czasie tego przesłuchania ujawnił prawdę tylko częściowo.Dopiero w czasie szóstego z kolei przesłuchania oskarżony wyjaśnił, że zakupując siatkę w Fabryce Urządzeń Spawalniczych w C. wręczał także kilka razy łapówki kierownikowi działu zaopatrzenia - Janowi C. Jako powód nieujawnienia dotychczas tych faktów podał, że "nie chciał go mieszać do sprawy".Przypisane oskarżonemu przestępstwo określone w art. 241 § 1 k.k. jest przestępstwem ciągłym.Nie jest "ujawnieniem prawdy" przyznanie się oskarżonego, który popełnił przestępstwo ciągłe określone w art. 241 § 1 k.k., do udzielenia korzyści majątkowej także innym osobom. "Ujawnienie prawdy" oznacza przyznanie się do całej przestępczej działalności, a nie tylko jej fragmentów.Ma rację również Sąd Wojewódzki, że oskarżony nie może korzystać z dobrodziejstwa art. 243 k.k., ponieważ w toku postępowania przygotowawczego i na rozprawie składał sprzeczne wyjaśnienia.W postępowaniu przygotowawczym (nie w pierwszym przesłuchaniu) oskarżony wyjaśnił, że aby zapewnić sobie przychylność dyrektora Ryszarda P. i kierownika działu Jana C. i mieć stałe dostawy siatki wręczał każdemu z nich określone kwoty pieniężne, co zapewniało mu realizację jego zamówień.W późniejszym toku postępowania w protokole przesłuchania z dnia 6 lutego 1984 r. i własnoręcznie sporządzonym piśmie z dnia 30 grudnia 1983 r., skierowanym do prokuratora, oskarżony wyjaśnił, że wręczał pieniądze dyrektorowi Ryszardowi P. nie traktując tego jako łapówki, lecz z przeznaczeniem dla pracowników fabryki wyrabiających siatkę w celu zwiększenia przez nich produkcji; Janowi C. natomiast wręczał pieniądze jako wynagrodzenie za jego starania o otrzymanie materiałów na potrzeby spółdzielni z innych źródeł poza fabryką.Na rozprawie oskarżony początkowo przyznał się do wręczenia Ryszardowi P. i Janowi C. gotówki w celu przychylnego ich do siebie usposobienia i zapewnienia stałego odbioru siatki, w późniejszych wyjaśnieniach składanych na rozprawie powrócił znowu do wersji z protokołu przesłuchania z dnia 6 lutego 1984 r. i pisemnego oświadczenia skierowanego do prokuratora, stwierdzając, że wręczone pieniądze pracownikom fabryki nie są łapówką (...).