IV CR 122/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN C. Bieske (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Olejniczak, H. Ciepła.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława P. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w K. Oddział w J. o ochronę dóbr osobistych na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krośnie z dnia 19 listopada 1984 r.:uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krośnie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneStanisław P. wniósł o zakazanie Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w K. urządzania w restauracji "Panorama" w J. dancingów z orkiestrą, wesel oraz innych imprez z orkiestrą, twierdząc, że imprezy te zakłócają ciszę w mieszkaniu znajdującym się w nieruchomości powoda i pogarszają stan zdrowia jego mieszkańców.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że restauracja "Panorama" jest jedynym lokalem na terenie miasta J., w którym można organizować imprezy rozrywkowe z udziałem orkiestry, oraz że stosuje się w restauracji odpowiednie wyciszenia, które w dostatecznym stopniu ograniczają natężenie hałasu.Wyrokiem z dnia 19 listopada 1984 r. Sąd Wojewódzki w Krośnie zakazał Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w K. zakłócania ciszy domowej powoda Stanisława P. przez urządzanie w restauracji "Panorama" w J. dancingów z orkiestrą, wesel i innych imprez z orkiestrą, które wywołują przekroczenie w mieszkaniu powoda dopuszczalnego natężenia hałasu, wynoszącego dla pory dziennej 40 dB i dla pory nocnej 30 dB, w pozostałej części powództwo oddalił i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.W 1978 r. w mieszkaniu powoda przy zamkniętych oknach zarejestrowano natężenie hałasu w granicach dopuszczalnych, natomiast przy otwartych oknach przekroczenie dopuszczalnego natężenia o 6 dB, i to zarówno w porze dziennej, jak i nocnej.W 1979 r. zarejestrowano przekroczenie w porze nocnej przy oknie zamkniętym dopuszczalnego natężenia o 9,5 dB.Kolejne badanie przeprowadzone w 1980 r. wykazało przekroczenie dopuszczalnego natężenia hałasu w porze nocnej przy zamkniętym oknie o 4 dB.Badania przeprowadzone w dniu 14 lipca 1984 r. przez pracowników Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krośnie z siedzibą w Sanoku w mieszkaniu powoda przy zamkniętym oknie w porze dziennej wykazały przekroczenie dopuszczalnego natężenia hałasu o 0,5 dB, a przy oknie otwartym przekroczenie w porze nocnej aż o 16 dB.Przekraczanie przez pozwaną Spółdzielnię dopuszczalnego natężenia hałasu zostało ustalone na podstawie przeprowadzonych pomiarów, a ponadto zostało potwierdzone zeznaniami sześciu świadków, którzy podkreślali, że w czasie imprez rozrywkowych z udziałem orkiestry restauracja "Panorama" staje się źródłem bardzo dolegliwego i przykrego dla mieszkających w pobliżu ludzi hałasu.Zebrany w sprawie materiał wskazuje, że od lat powód prowadził korespondencję z pozwaną i władzami miasta o zaniechanie emisji hałasu, która to korespondencja nie odniosła żadnego skutku. Przekazując w maju 1984 r. restaurację "Panorama" nowemu kierownikowi Ludmile W. pozwana nie udzieliła mu nawet informacji o skargach ludności na nadmierne hałasy.Zdaniem sądu pierwszej instancji, pozwana dopuszcza się bezprawnie naruszania dobra osobistego powoda, jakim jest cisza domowa. Powód zatem ma prawo domagania się zakazania pozwanej naruszania jego dóbr, przy czym - zdaniem sądu pierwszej instancji - żądanie powoda zmierzające do całkowitego zakazania pozwanej urządzania w restauracji "Panorama" imprez rozrywkowych z udziałem orkiestry jest za daleko idące i powinno być ograniczone do zakazu przekraczania w mieszkaniu powoda dopuszczalnego natężenia hałasu wynoszącego dla pory dziennej 40 dB i dla pory nocnej 30 dB.Wyrok ten zaskarżył rewizją powód, wnosząc o zmianę w części oddalającej powództwo i o zakazanie pozwanej Spółdzielni urządzania w restauracji "Panorama" imprez i dancingów z orkiestrą po godzinie 22, powołując podstawy zaskarżenia wymienione w art. 368 pkt 1 k.p.c.Pozwana wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Urządzanie w restauracji imprez rozrywkowych nie jest samo przez się działaniem bezprawnym. Może stać się nim między innymi wtedy, gdy w związku z taką imprezą następuje przekroczenie dopuszczalnego natężenia hałasu (patrz orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1976 r. I CR 324/76, OSPiKA 1978, z. 6, poz. 109). Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji zobowiązał pozwaną na podstawie art. 24 § 1 k.c. do zaniechania przekraczania dopuszczalnego natężenia hałasu przy urządzaniu imprez.Ochronę przed hałasem zapewniają powodowi nie tylko uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 3, poz. 6). Według art. 64 ust. 2 ustawy realizacja tej ochrony polega na zastosowaniu przez jednostki gospodarki uspołecznionej, nie uspołecznionej i osoby fizyczne środków zapewniających ochronę środowiska. Ochronę środowiska przed hałasem zapewnia przepis art. 49 ust. 2 tej ustawy, zobowiązując jednostki gospodarki uspołecznionej i nie uspołecznionej oraz osoby fizyczne nie tylko do zaniechania czynności powodujących hałas, lecz także do stosowania odpowiednich środków technicznych, zapobiegających powstawaniu hałasu albo jego przenikaniu do środowiska.Ochronę taką zapewniają również postanowienia zawarte w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62). Przepis § 252 tego rozporządzenia stanowi, że budynki i urządzenia w zakładach pracy, w których powstają dźwięki uciążliwe dla otoczenia, należy zaopatrzyć w odpowiednie zabezpieczenia.Ochronę taką zapewniają również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie ochrony środowiska przed hałasem i wibracjami (Dz.U. Nr 24, poz. 90), którego § 3 ust. 1 nakłada na jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące działalność mogącą przyczynić się do powstawania hałasu obowiązek stosowania rozwiązań technicznych i technologicznych ograniczających hałas do dopuszczalnego natężenia.Określając odpowiedzialność za skutki naruszenia stanu środowiska ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. ustanawia dla właściciela lub posiadacza nieruchomości, z której korzystanie jest połączone z uciążliwościami powodowanymi naruszeniem przepisów o ochronie środowiska, uprawnienie do wystąpienia do sądu z roszczeniem o zaniechanie takiego naruszenia przeciwko jednostce gospodarki uspołecznionej i nieuspołecznionej oraz osobie fizycznej dopuszczającej się naruszenia (art. 81 ust. 1).Zaniechanie to może polegać na zobowiązaniu emitującego hałas ponad dopuszczalne natężenie do stosowania środków i zabezpieczeń, rozwiązań technicznych i technologicznych, tj. odpowiednich urządzeń zapobiegających emisji hałasu ponad dopuszczalne natężenie. Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie środowiska wraz z przepisami wykonawczymi daje więc uprawnionemu możliwość domagania się w postępowaniu sądowym realnej ochrony przed hałasem, jaką stanowić będzie zobowiązanie przekraczającego dopuszczalne natężenie hałasu do zainstalowania urządzeń stanowiących zabezpieczenie przed przekraczaniem dopuszczalnego natężenia.Nie rozpoznając sprawy w powyższym kierunku sąd pierwszej instancji naruszył cytowane wyżej przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz cytowane przepisy wykonawcze. Skoro sąd pierwszej instancji nie dokonał w powyższym zakresie żadnych ustaleń, zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu podlega uchyleniu na podstawie art. 388 § 1 k.p.c., a sprawa w tymże zakresie przekazaniu Sądowi Wojewódzkiemu w Krośnie do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien sąd pierwszej instancji przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu akustyki celem ustalenia, jakiego rodzaju urządzenia i w jakim realnym terminie należałoby zainstalować w restauracji "Panorama", aby organizowane w niej imprezy nie emitowały hałasu przekraczającego dopuszczalne natężenie.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji powinien mieć na uwadze, że w przypadku wydania w trybie art. 51 powołanej ustawy w odniesieniu do środowiska w rejonie restauracji "Panorama" przez terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego decyzji określającej dopuszczalny poziom hałasu przenikającego do środowiska, do orzeczenia wstrzymującego działalność powodującą przekroczenie tego poziomu właściwy byłby terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.