III KZ 148/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik (sprawozdawca). Sędziowie: S. Godlewski, C. Kraska.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Kałuża. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S. i Wiesława W., oskarżonych z art. 86 § 1 w zw. z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s. i in., po rozpoznaniu zażaleń obrońców oskarżonych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 7 czerwca 1985 r. co do odmowy odstąpienia od stosowania tymczasowego aresztowania i po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił zmienić zaskarżone postanowienie przez uchylenie zastosowanego wobec oskarżonych Jana S. i Wiesława W. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w S. po wydaniu wyroku, w którym obydwom oskarżonym za przestępstwa umyślne wymierzył kary pozbawienia wolności nie przekraczające 3 lat, a następnie złagodził te kary poniżej 2 lat na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192), nie uwzględnił wniosków obrońców oskarżonych o uchylenie w stosunku do tych ostatnich aresztowania tymczasowego, motywując swoje stanowisko w tym względzie skazaniem obydwu oskarżonych "na kary powyżej 2 lat pozbawienia wolności, w wypadku których stosowanie tymczasowego aresztowania jest obligatoryjne (art. 217 § 3 k.p.k.)".Od tego postanowienia wnieśli zażalenie obrońcy oskarżonych (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie z treści art. 217 § 3 k.p.k. wynika m.in., że: "(...) skazując oskarżonego na karę pozbawienia wolności powyżej 2 lat za przestępstwo popełnione z winy umyślnej (...) sąd pierwszej instancji stosuje tymczasowe aresztowanie" - jednakże w razie tego skazania należy brać pod uwagę karę, jaka pozostaje do wykonania po złagodzeniu na podstawie ustawy o amnestii.W przeciwnym wypadku bowiem mogłyby powstać m.in. sytuacje, w których w stosunku do oskarżonego, pomimo jego pobytu w areszcie tymczasowym (którego zaliczenie na poczet kary pozbawienia wolności jest obligatoryjne - art. 83 § 1 k.k.) przez okres przekraczający karę pozbawienia wolności po jej złagodzeniu, należałoby stosować - zgodnie z art. 217 § 3 k.p.k. - aresztowanie tymczasowe.Ponadto zgodnie z treścią art. 209 k.p.k.: "środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania", przy czym dyrektywa ta jest wiążąca w razie zastosowania jakiegokolwiek ze środków zapobiegawczych. W pewnych jednak wypadkach ustawodawca sam uznał, kiedy zachodzi obawa zakłócenia normalnego toku postępowania, chociażby oskarżony (podejrzany) nie dał powodu swoim zachowaniem do takiego twierdzenia. Do takich wypadków zaliczyć należy sytuację, gdy czyn jest zbrodnią, gdy oskarżonemu zarzucono czyn, którego stopień społecznego niebezpieczeństwa jest znaczny, lub gdy popełniony został w warunkach powrotu do przestępstwa (art. 217 § 1 i 2 k.p.k.) i wreszcie w wypadku określonym w § 3 art. 217 k.p.k.Tak więc w tym ostatnim wypadku ustawodawca uznał, że sam fakt skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności powyżej 2 lat stanowi przesłankę do twierdzenia, iż taki oskarżony będzie zakłócał dalszy normalny tok postępowania (nie będzie stawiał się na wezwanie sądu, może starać się zniszczyć dowody lub zatrzeć ślady, wpływać na zeznania świadków, wydalać się z miejsca zamieszkania, powodować przerwy w toczącym się postępowaniu i wreszcie ukrywać się).Taka obawa zaś w sytuacji, gdy oskarżony musi odbyć faktycznie karę pozbawienia wolności poniżej 2 lat po jej złagodzeniu na podstawie ustawy o amnestii - nie zachodzi, chyba że oskarżony da powody, że swoim zachowaniem zakłócać będzie normalny tok toczącego się postępowania.Z tych wszystkich względów uznać należy, że o obowiązku stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego (art. 217 § 3 k.p.k) nie decyduje wymiar kary orzeczonej, lecz ta część kary, na którą został on skazany po zastosowaniu ustawy o amnestii.Niezależnie od tego stwierdzić trzeba, że w obecnym stadium postępowania, po zebraniu wszystkich dowodów i braku obaw co do tego, że oskarżeni mogą zakłócać normalny tok dalszego postępowania, nie istnieje potrzeba przetrzymywania ich w dalszym ciągu w areszcie tymczasowym, i dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wobec nich środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania.