IV CZ 159/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Dmowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: H. Ciepła, J. Szachułowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Emilii G. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polmozbyt" w R. i Fabryce Samochodów Osobowych (...) w W. o wydanie samochodu i zapłatę na skutek zażalenia pozwanej Fabryki Samochodów Osobowych w W. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 1985 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 20 czerwca 1985 r. odrzucił rewizję pozwanej Fabryki Samochodów Osobowych w W. od wyroku tego Sądu z dnia 25 kwietnia 1985 r. uznając, że wpłynęła ona po terminie przewidzianym w art. 371 § 1 k.c. W uzasadnieniu tego postanowienia ustalił, że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony został stronie pozwanej w dniu 23 maja 1985 r., a rewizja została złożona w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 10 czerwca 1985 r. (6 czerwca - czwartek - Święto Bożego Ciała).Strona pozwana, w zażaleniu na powyższe postanowienie, podniosła zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 165 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 116 k.c. i zgłosiła wniosek o uchylenie tego postanowienia i przyjęcie rewizji. Podniosła, że terminu dochowała, gdyż dni: 7 (piątek) i 8 (sobota) czerwca były dniami wolnymi od pracy ustalonymi przez dyrektora Fabryki na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 października 1984 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 263) i że odmienne stanowisko Sądu Wojewódzkiego w tym przedmiocie jest nietrafne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, oddalając zażalenie, wziął pod uwagę, co następuje:Zgodnie z art. 115 k.c., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego. Przepis ten odnosi się również do dokonywania czynności procesowych, a więc i do wniesienia rewizji, co wynika jednoznacznie z art. 165 § 1 k.p.c. Jest rzeczą oczywistą, że jeżeli dwa kolejne dni są dniami wolnymi od pracy, to termin do dokonania czynności jest zachowany, gdy zostanie ona dokonana dnia trzeciego.Ponieważ w świetle dołączonego do zażalenia wyciągu z komunikatu naczelnego dyrektora FSO wynika, wbrew odmiennemu poglądowi wyrażonemu przez Sąd Wojewódzki, że ustalił on dniami wolnymi od pracy 7 i 8 czerwca, a nie tylko 7 czerwca - jak przyjmuje Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - ocena zasadności zażalenia zależy od zajęcia stanowiska co do możliwości uznania za dni ustawowo wolne od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. i 165 k.p.c., dni uznane za takie przez kierownika zakładu pracy na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 października 1984 r. w sprawie zasad stosowania czasu pracy w uspołecznionych zakładach pracy oraz zmian niektórych przepisów w czasie pracy (Dz. U. Nr 51, poz. 263).Dniami ustawowo wolnymi od pracy bez żadnych wątpliwości są wszystkie niedziele oraz dni wymienione w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 ze zm.). Powstaje natomiast problem, czy za takie dni można uznać te, którym charakter dni wolnych nadaje kierownik zakładu pracy, z upoważnienia Rady Ministrów.Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 kwietnia 1976 r. III CZP 21/76 (OSNCP 1976, z. 10, poz. 208) zajął stanowisko, że "dni wprowadzone jako wolne od pracy uchwałą nr 1 Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 1975 r., zmieniającą uchwałę w sprawie zasad i terminów wprowadzenia dodatkowych dni wolnych od pracy w latach 1974 i 1975 (M.P. Nr 1, poz. 2), są dniami uznanymi ustawowo za wolne od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. i art. 165 § 1 k.p.c.". Przyjął, że na przypisanie dniom dodatkowym charakteru dni ustawowo wolnych od pracy zezwala przepis art. 150 k.p. - stanowiącego ustawę.Nie kwestionując stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale Sąd Najwyższy w składzie obecnym wyraża pogląd, że dzień uznany za wolny od pracy przez kierownika zakładu pracy w trybie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 października 1984 r. w sprawie zasad stosowania czasu pracy w uspołecznionych zakładach pracy oraz zmian niektórych przepisów o czasie pracy (Dz. U. Nr 51, poz. 263) nie jest dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. i 165 § 1 k.p.c. Zdaniem składu orzekającego, w sprawie niniejszej zachodzi istotna różnica między unormowaniem zawartym w uchwale Rady Ministrów z 1975 r. i w rozporządzeniu z 1984 r. Chociaż uchwała z 1975 r., podobnie jak rozporządzenie z 1974 r., kierowana była nie do wszystkich obywateli państwa polskiego, czy też nie wszystkich osób fizycznych i prawnych (innych - zdolnych do dokonywania czynności prawnych), ale jedynie do osób zatrudnionych w jednostkach gospodarki uspołecznionej, to można było przypisać jej charakter powszechny, już chociażby dlatego, że w dniach określonych w uchwale żadna osoba nie mogła załatwić sprawy w żadnej jednostce organizacyjnej gospodarki uspołecznionej, a więc w fabryce, w biurze, sądzie, urzędzie pocztowym, w spółdzielni itp. Dni określone jako wolne od pracy stosowały się do wszystkich osób.Inaczej sprawa ta przedstawia się w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z 1984 r.; tu o uznaniu dnia za wolny od pracy decyduje nie Rada Ministrów, ale dyrektor (kierownik) zakładu pracy i decyzja jego jest wiążąca tylko dla pracowników tego zakładu. Kierownicy zakładów pracy mają przy tym znaczną swobodę w określaniu, które z dni mają uznać za wolne od pracy i nie zawsze te same dni, w tym i te same soboty, są dniami wolnymi od pracy we wszystkich zakładach pracy gospodarki uspołecznionej, nie mówiąc o tym, że rozporządzenie nie odnosi się do nie uspołecznionych zakładów pracy i do całych sektorów tej gospodarki, jak rolnictwo, czy też rzemiosło. Jak więc określić dni wolne dla tych ludzi? Nie można zaś przyjmować, że dla niektórych osób, w tym dla jednej ze stron procesowych nawet w tej samej sprawie, jakiś dzień będzie ustawowo dniem wolnym od pracy, a dla drugich nie będzie miał takiego charakteru. Takie stanowisko byłoby zupełnie niezrozumiałe, a w praktyce mogłoby stwarzać trudności. Powstałby dla przykładu problem, czy dzień uznany przez kierownika konkretnego zakładu pracy za wolny od pracy daje podstawę do przesunięcia terminu do dokonania czynności prawnej, w tym czynności procesowej, tylko zakładowi pracy jako stronie procesowej, czy też i pracownikowi tego zakładu, a w tym drugim wypadku, czy tylko w sporze ze swoim zakładem pracy, czy też również w sporze z inną osobą. Gdy zaś ta druga osoba będzie rolnikiem, to czy dla niej będzie inny termin, a co będzie, gdy druga strona będzie pracownikiem innego uspołecznionego zakładu pracy, w którym kierownik ustalił w tym samym miesiącu czy tygodniu inny dzień jako wolny od pracy.Nie bez znaczenia jest i to, że o ile uchwała Rady Ministrów z 1975 r. regulowała, i to wyłącznie tylko sprawę dodatkowych dni wolnych od pracy, w tym zarówno zasady jak i terminy, o tyle rozporządzenie z 1984 r., jak sama jego nazwa wskazuje, normuje przede wszystkim sprawę zmiany niektórych przepisów o czasie pracy, a nie sprawę dni wolnych od pracy. Cel i zakres obu unormowań więc jest zupełnie różny.Zdaniem składu sądzącego, przeciwko uznaniu dni dodatkowych ustalonych przez kierownika zakładu pracy za dni ustawowo wolne od pracy przemawia treść § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1984 r. Przepis ten stanowi, że "dni wolne od pracy, poza ustawowo wolnymi od pracy, wynikające z rozkładów czasu pracy, o których mowa w rozporządzeniu, są dodatkowymi dniami wolnymi od pracy". Rada Ministrów zatem rozróżnia tu wyraźnie dni "wolne od pracy" i "ustawowo wolne od pracy", przy czym dniom wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy nie przyznaje charakteru dni ustawowo wolnych.Przyjmując, ze względów wyżej podanych, że dni uznane za wolne od pracy przez kierownika zakładu pracy nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. i 165 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej jako nieuzasadnione.