VI KZP 37/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Mikos (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kwaśny, E. Porębski. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Piotra P., oskarżonego z art. 208 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Elblągu postanowieniem z dnia 10 września 1985 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy użyte w art. 17 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) określenie «lub bezpośrednio potem» dotyczy również sytuacji, gdy sprawca występku wymienionego w tym przepisie nie został zatrzymany bezpośrednio po popełnieniu czynu przestępnego i nie był znany organom ścigania po ich zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, ale został ujawniony i ujęty wskutek nieprzerwanych działań operacyjnych lub dochodzeniowych, zmierzających do ustalenia jego osoby w ciągu kilku lub kilkunastu godzin?2. Czy w razie stwierdzenia w postępowaniu odwoławczym, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie przyśpieszonym, natomiast ze względu na kwalifikację prawną czynu powinna być rozpoznana w postępowaniu zwyczajnym, należy przekazać ją po uchyleniu zaskarżonego wyroku sądowi pierwszej instancji, czy też właściwemu prokuratorowi?"uchwalił udzielić odpowiedzi na pytanie drugie jak wyżej, a odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze. Uzasadnienie faktyczneI. Treść postanowienia wskazuje, że wątpliwości Sądu Wojewódzkiego w zakresie problematyki poruszonej w pytaniu drugim dotyczą głównie tego, czy i na podstawie jakiego przepisu możliwe jest uchylenie wyroku i przekazanie sprawy prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego wówczas, gdy w toku rozprawy rewizyjnej okaże się, iż sprawa rozpoznana w postępowaniu przyśpieszonym nie podlegała rozpoznaniu ani w tym postępowaniu, ani też w trybie uproszczonym.Z unormowania zawartego w art. 18 § 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) wynika, że jeżeli sąd, rozpoznając sprawę w postępowaniu przyśpieszonym, w toku rozprawy stwierdzi, iż sprawa nie podlega rozpoznaniu w tym postępowaniu oraz w trybie uproszczonym, to przekazuje ją do właściwego postępowania. W praktyce owym "właściwym postępowaniem" będzie z reguły postępowanie przygotowawcze, w związku z czym zmiana trybu przyśpieszonego na inny tryb polegać będzie na przekazaniu sprawy prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego. Postępowanie odwoławcze w sprawach rozpoznawanych w trybie przyśpieszonym odbywa się według ogólnych przepisów kodeksu postępowania karnego, które nie zawierają normy przewidującej zwrot sprawy prokuratorowi z przyczyn określonych w art. 18 § 3 powołanej ustawy. Nie oznacza to jednak, że sąd rewizyjny w wypadku zaistnienia sytuacji przedstawionej w pytaniu nie może przekazać sprawy prokuratorowi na podstawie art. 18 § 3 tej ustawy. Wprawdzie wymieniony ostatnio przepis (tj. art. 18 § 3 ustawy) dotyczy wyłącznie postępowania przyśpieszonego, a więc trybu, który nie jest przewidziany w postępowaniu rewizyjnym, jednakże mając na względzie funkcję tego przepisu, a mianowicie to, że określa on wyłącznie sytuacje, w których sąd odstępuje od wspomnianego trybu, należy w drodze analogii uznać za możliwe stosowanie tej normy (tj. art. 18 § 3 powołanej ustawy) także w postępowaniu rewizyjnym. Przyjmując, że w sytuacji podanej w pytaniu sąd rewizyjny przekazuje sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, należy dodatkowo podnieść, iż brak racjonalnych przesłanek przemawiających za innym rozstrzygnięciem tej kwestii, tj. za uznaniem, że w rozważanym wypadku sąd rewizyjny uchyla wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji w tym tylko celu, aby ten ostatni sąd przekazał ją z kolei prokuratorowi. Rozwiązanie takie prowadziłoby bowiem do całkowicie zbędnego i nie mającego żadnego uzasadnienia przedłużenia postępowania w sprawie.Podkreślenia wymaga, że stosowanie w tym wypadku analogii (tj. odniesienia zasad sformułowanych w art. 18 § 3 tej ustawy do postępowania odwoławczego) nie prowadzi do pogorszenia sytuacji procesowej oskarżonego (sprawa z postępowania przyśpieszonego zostaje skierowana do postępowania zwyczajnego) i dlatego jej dopuszczalność nie powinna budzić wątpliwości.II. Problematyka poruszona w pytaniu pierwszym nie dotyczy zagadnienia prawnego, lecz faktycznego, które powinno być rozstrzygnięte na tle okoliczności konkretnego wypadku. Ustalenie bowiem, czy ujęcie sprawcy przestępstwa wymienionego w art. 17 § 1 pkt 1-5 powołanej ustawy nastąpiło "bezpośrednio potem", nie jest zależne od tego, czy w momencie podjęcia działań zmierzających do jego ujęcia był on znany organom ścigania, lecz od istnienia nieprzerwanej ciągłości czasowej pomiędzy czynem a zawiadomieniem o nim organów MO oraz dokonywanymi przez te organy czynnościami związanymi ze ściganiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1973 r. - VI KZP 20/73, OSN Prok. Gen. 1973, poz. 134). Ponadto należy zauważyć, że charakter instytucji postępowania przyśpieszonego, które należy do postępowań szczególnych, nie uzasadnia, aby określenie "bezpośrednio potem" użyte w powołanej ustawie oraz art. 447 § 1 k.p.k. miało być interpretowane zbyt szeroko.