II CZ 141/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Łysakowski (sprawozdawca). Sędziowie: SN A. Gola, SW J. Dąbrowski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Marii K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w (...) o nakazanie przyjęcia w poczet członków na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we (...)z dnia 21 października 1985 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowódka M.K., powołując się na przepis art. 221 § 1 prawa spółdzielczego (ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.), domagała się w pozwie nakazania pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w (...) przyjęcia jej w poczet członków spółdzielni i przydzielenia lokalu mieszkalnego nr (...) w domu przy ul. (...) w (...), po byłym członku Helenie K.Postanowieniem z dnia 21 października 1985 r. Sąd Wojewódzki we (...) stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową w sprawie i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla (...).Powyższe orzeczenie zaskarżyła powódka, domagając się jego uchylenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sprawa niniejsza została wszczęta w dniu 9 października 1985 r. O właściwości rzeczowej sądu rozstrzyga zatem treść przepisu art. 17 k.p.c. w brzmieniu nadanym mu w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86). Stosownie do unormowania zawartego w art. 17 pkt 1 k.p.c. (w nowym brzmieniu) do właściwości sądów wojewódzkich należą m.in. "sprawy o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, oprócz ... spraw o uchylenie uchwał organów spółdzielni". Do rozpoznania sprawy o uchylenie uchwały organu spółdzielni właściwy jest zatem - zgodnie z uregulowaniem przewidzianym w art. 16 § 1 k.p.c. - sąd rejonowy.Do wytoczenia powództwa opartego na podstawie prawnej przewidzianej w art. 221 § 1 prawa spółdzielczego dochodzi wówczas, gdy spółdzielnia mieszkaniowa odmówiła uwzględnienia roszczenia osoby ubiegającej się o członkostwo spółdzielni i o przydzielenie lokalu mieszkalnego po byłym członku. Odmowa spółdzielni jest wyrażona bądź w uchwale podjętej przez odpowiedni jej organ, bądź też w innej formie oświadczenia woli, najczęściej w formie decyzji organu, którą - zważywszy materię, jakiej dotyczy - należy uznać za tożsamą z uchwałą odpowiedniego organu spółdzielni (w praktyce chodzi z reguły o decyzje zarządu spółdzielni). Uwzględnienie przez sąd roszczenia, o jakim mowa, jest więc następstwem podważenia takiej uchwały i, aczkolwiek zbędne jest w tym wypadku uchylenie uchwały, jest ono w skutkach równoznaczne z takim uchyleniem. Z tego punktu widzenia patrząc, wytoczenie powództwa o roszczenie przewidziane w art. 221 § 1 prawa spółdzielczego oznacza w istocie wytoczenie powództwa o uchylenie uchwały organu spółdzielni odmawiającej przyjęcia w poczet członków i przydzielenia lokalu mieszkalnego po byłym członku. Sprawy zaś o takie roszczenia należą do właściwości sądu rejonowego, a to wobec nowego brzmienia art. 17 pkt 1 k.p.c.Nie ma - w rozważanej kwestii właściwości rzeczowej sądu - znaczenia, że osoba dochodząca roszczenia z art. 221 § 1 prawa spółdzielczego nie należy do kręgu osób związanych z pozwaną spółdzielnią mieszkaniową stosunkiem spółdzielczym (przez wytoczenie powództwa zmierza ona do powstania takiego stosunku). Brak bowiem jest racjonalnego uzasadnienia dla stanowiska, według którego w sprawie o uchylenie uchwały organu spółdzielni odmawiającej przyjęcia w poczet członków spółdzielni (i przydzielenia lokalu mieszkalnego po byłym członku) byłby właściwy sąd wojewódzki, a w sprawie o uchylenie uchwały pozbawiającej członka członkostwa, np. w sprawie o uchylenie uchwały wykluczającej członka ze spółdzielni mieszkaniowej - sąd rejonowy. W obu wymienionych sytuacjach chodzi o zagadnienie tej samej rangi, czy tego samego znaczenia prawnego, a mianowicie o uchylenie uchwały odpowiedniego organu spółdzielni w przedmiocie członkostwa - powstania czy ustania stosunku członkostwa.Bez znaczenia jest również, że osoba dochodząca roszczenia z art. 221 § 1 prawa spółdzielczego może wystąpić z powództwem bez uprzedniego formalnego zwracania się do spółdzielni. Podkreślono wszak już wyżej, że do wytoczenia powództwa opartego na powołanym przepisie dochodzi, gdy spółdzielnia odmawia zadośćuczynienia roszczeniu w drodze pozaprocesowej, wtedy powództwo ma swój sens.W konsekwencji powyższych rozważań należy przyjąć, że sprawy o roszczenia przewidziane w art. 221 § 1 prawa spółdzielczego, wszczęte po dniu 1 lipca 1985 r., należą do właściwości sądu rejonowego.Skutkuje to oddalenie zażalenia (art. 387 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).