U 4/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Lipiński. Sędziowie: płk J. Górski, płk J. Jeż, płk A. Kaszycki, płk S. Mendyka, płk S. Wojtczak, płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), z udziałem Prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płka B. Klisia. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu, przedstawionego w trybie art. 18 ust. 2 i 3 w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) przez Zastępcę Prokuratora Generalnego PRL - Naczelnego Prokuratora Wojskowego, wniosku o podjęcie uchwały, zawierającej odpowiedź na pytanie prawne:"Czy w trybie określonym w art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k. sąd może zwrócić sprawę prokuratorowi w celu rozszerzenia postępowania na czyny osób nie pociągniętych do odpowiedzialności?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora - na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktycznePrzewidziane w rozdziale 32 kodeksu postępowania karnego stadium postępowania pn. "Przygotowanie do rozprawy głównej", jako integralna część postępowania przed sądem pierwszej instancji poprzedzająca rozprawę główną, ma na celu takie przygotowanie skierowanej do sądu pierwszej instancji z aktem oskarżenia sprawy, by mogła ona być merytorycznie rozpoznana na jednym posiedzeniu sądu orzekającego (rozprawie głównej), bez jego przerywania lub odraczania. Z tej też racji zamieszczone w rozdziale 32 kodeksu postępowania karnego przepisy podporządkowane są tej zasadzie. Jeżeli więc art. 299 § 1 k.p.k. traktuje o określonych w nich wypadkach, dających - przykładowo - podstawę prezesowi sądu (szefowi sądu wojskowego) do skierowania sprawy na posiedzenie w omawianym stadium postępowania, o czym świadczy zwrot: "a zwłaszcza", to przyjąć można, że w trybie wymienionego przepisu zapaść może każde rozstrzygnięcie przekraczające uprawnienia prezesa sądu (szefa sądu wojskowego), jeżeli tylko ma ono przyczynić się do operatywnego rozpoznania sprawy na rozprawie głównej; jednakże pod tym warunkiem, że podstawę tego rozstrzygnięcia stanowią okoliczności nie budzące wątpliwości. Chodzi więc o takie kwestie, które na podstawie materiałów sprawy są bezsporne. Do takich kwestii należy zaliczyć zwrot sprawy prokuratorowi "w celu rozszerzenia postępowania na czyny osób nie pociągniętych do odpowiedzialności karnej, pozostające w ścisłym związku z czynami osób, przeciwko którym toczy się postępowanie, jeżeli ma to zapewnić prawidłowe wyrokowanie w sprawie" (art. 344 § 2 k.p.k.). Nie ulega bowiem wątpliwości, że nierozszerzenie postępowania na czyny osób nie pociągniętych do odpowiedzialności karnej w warunkach wskazanych w art. 344 § 2 k.p.k. stanowi istotny brak postępowania przygotowawczego, którego usunięcie przez sąd nie jest w ogóle możliwe, a możliwe jest tylko przez prokuratora. Jeżeli zatem ów istotny brak wyraźnie widoczny jest już w stadium przygotowania do rozprawy głównej, to nie istnieją żadne uzasadnione powody nakazujące odwlekać jego usunięcie - wbrew zasadzie sprawności i gospodarności postępowania - aż do samej rozprawy głównej. Z tych względów, podzielając pogląd wyrażony w postanowieniu Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1984 r. - Z 27/84 (OSNKW 1984, z. 11-12, poz. 126), stwierdzić trzeba, że w trybie określonym w art. 299 § 1 k.p.k. sąd może zwrócić sprawę prokuratorowi w celu rozszerzenia postępowania na czyny osób nie pociągniętych do odpowiedzialności karnej, jeżeli tylko zachodzą warunki określone w art. 344 § 2 k.p.k.Oczywiście, tego rodzaju zwrot sprawy nie obliguje prokuratora do sporządzenia aktu oskarżenia przeciwko wskazanym osobom, jednakże powinien on wszechstronnie wyjaśnić całokształt okoliczności sprawy i zająć stosowne stanowisko w kwestii odpowiedzialności tych osób.