Rw 1026/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Bakalarski. Sędziowie: płk E. Olczak, kpt. W. Oziębło (sprawozdawca).Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 1984 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych:1) cywila Stanisława J. za popełnienie przestępstwa określonego w:a) art. 46 ust. 1 i 2 w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym i art. 282 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust. 1 i 3 lit. g oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii złagodzono do 2 lat pozbawienia wolności, z jednoczesnym orzeczeniem na podstawie art. 48 ust. 6 cytowanego dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. kary dodatkowej przepadku rzeczy związanych z przestępstwem,b) art. 265 § 1 k.k. na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności - a łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności;2) cywila Mariana Leszka Ś. za popełnienie przestępstwa określonego w:a) art. 46 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amestii złagodzono do 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności, z jednoczesnym orzeczeniem na podstawie art. 48 § 1 k.k. kary dodatkowej przepadku rzeczy związanych z przestępstwem,b) art. 276 § 1 k.k. w zb. z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym oraz w zb. z art. 281 i 282 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust. 1 i 3 lit. g i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii złagodzono do 2 lat pozbawienia wolności, z jednoczesnym orzeczeniem na podstawie art. 48 § 1 k.k. kary dodatkowej przepadku rzeczy stanowiących dowód rzeczowy w sprawie,c) art. 265 § 1 k.k. na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności - a łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności;3) cywila Romana P.: a) za popełnienie przestępstwa określonego w art. 252 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, b) co do którego za przestępstwo określone w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 281 i 282 k.k. umorzono postępowanie karne na podstawie art. 1 ust. 3 lit. g i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii,z powodu rewizji, wniesionych przez: a) obrońców i oskarżonego Mariana Leszka Ś., b) obrońcę oskarżonego Stanisława J. oraz c) samego oskarżonego Romana P. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 31 października 1983 r.,rewizji obrońców oskarżonych Stanisława J. i Mariana Leszka Ś. oraz rewizji oskarżonego Romana P. nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżyli dwoma odrębnymi rewizjami obrońcy oskarżonego Mariana Leszka Ś., obrońca oskarżonego Stanisława J. oraz sam oskarżony Roman P.Rewizja pierwszego obrońcy oskarżonego Mariana Leszka Ś. zarzuciła wyrokowi:a) obrazę przepisów prawa materialnego - art. 46 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz 154) (pkt III, ppkt 1 wyroku) przez błędne przyjęcie, że Marian Leszek Ś. organizował, a następnie kierował strajkiem załogi Zarządu Portu w N. w okresie od dnia 14 do dnia 19 grudnia 1981 r.;b) rażącą niewspółmierność kary w stosunku do czynu opisanego w pkt III ppkt 2 wyroku przez wymierzenie Marianowi Leszkowi Ś. bezwzględnej kary 4 lat pozbawienia wolności;c) obrazę prawa materialnego w odniesieniu do czynu opisanego w pkt III ppkt 3 wyroku przez przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 265 § 1 k.k., zamiast potraktowania tego czynu jako przypadku mniejszej wagi w myśl art. 265 § 1 k.k.W konkluzji rewizji wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez:a) uniewinnienie oskarżonego Mariana Leszka Ś. od czynu opisanego w pkt III ppkt 1;b) przyjęcie, że kara wymierzona w pkt III ppkt 2 wyroku nie przekroczyłaby 3 lat pozbawienia wolności, i umorzenie postępowania za ten czyn na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 3 lit. a ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii;c) przyjęcie, że czyn opisany w pkt III ppkt 3 stanowi przypadek mniejszej wagi, o którym mowa w art. 265 § 2 k.k., i wymierzenie kary nie związanej z pozbawieniem wolności.Rewizja drugiego obrońcy oskarżonego Mariana Leszka Ś. zarzuciła temu wyrokowi wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernych kar jednostkowych za poszczególne czyny przez nierozważenie, że:a) strajk na terenie Zarządu Portu w N. był spontaniczny, zaistniał z inicjatywy załogi bez aktywnego uczestnictwa oskarżonego oraz że oskarżony zmierzał do zakończenia pokojowego strajku,b) na działalność oskarżonego w stanie wojennym wpłynął cały szereg subiektywnych okoliczności,c) oskarżony nie był dotychczas karany, ma dobrą opinię z miejsca pracy i zamieszkania.W konkluzji rewizja ta wnosi o:1) uchylenie orzeczenia o karze łącznej,2) zmianę wyroku w pkt 1 i 2 przez umorzenie postępowania na podstawie treści ustawy o amnestii,3) wymierzenie oskarżonemu łagodnej kary pozbawienia wolności za popełnienie czynu wymienionego wyżej w pkt 3.Rewizja obrońcy oskarżonego Stanisława J. zarzuciła temu wyrokowi:1) obrazę prawa materialnego przez niezastosowanie art. 23 § 1 k.k. w zw. z art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym i art. 26 § 1 k.k. w zw. z art. 265 § 1 k.k. i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85; zm. Dz. U. z 1984 r. Nr 26, poz. 132);2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku przez uznanie, że Stanisław J. kierował strajkiem załogi Zarządu Portu w N. w okresie od dnia 14 do dnia 19 grudnia 1981 r., a ponadto sygnował w celu rozpowszechniania drukowane później materiały, zawierające fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny oraz takie, w których nawoływał do nieposłuszeństwa ustawie lub prawnemu rozporządzeniu organu państwowego,3) obrazę przepisów postępowania, która wywarła wpływ na treść wyroku, gdyż doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku.W konkluzji rewizja wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej Stanisława J. i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uznaniem, że sprawę tę powinien rozpoznać sąd powszechny, tj. Sąd Rejonowy w N.Rewizja oskarżonego Romana P. bez bliższego sprecyzowania zarzutów podnosiła:1) nietrafność ustaleń sądu przez ich oparcie na wyjaśnieniach tego oskarżonego złożonych w trakcie postępowania przygotowawczego, mimo że wyjaśnienia te odwołał na rozprawie jako złożone pod wpływem przymusu psychicznego,2) nieświadomość bezprawności przechowywania przez niego w mieszkaniu dokumentów, które zostały zakwestionowane w czasie przeszukania - i w konkluzji wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie go od obu przypisanych mu czynów.Na rozprawie rewizyjnej obrońcy oskarżonych popierali swoje rewizje i wnioski w nich zawarte, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizje są bezzasadne, a poczynione w nich zarzuty - chybione.Wbrew tym zarzutom ustalenia sądu pierwszej instancji - zarówno w zakresie winy oskarżonych i kwalifikacji prawnej przypisanych im czynów, jak i w zakresie wymiaru kary - wolne są od błędu i uwzględniają całokształt okoliczności faktycznych ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 357 k.p.k.).Sąd pierwszej instancji z zachowaniem wymagań art. 372 k.p.k. w zaskarżonym wyroku wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, wyjaśnił podstawę prawną wyroku i przytoczył okoliczności, jakie miał na względzie przy wymiarze kary.W szczególności za słuszną podstawę ustalenia winy oskarżonych przyjął sąd pierwszej instancji te dowody, których analizy dokonuje w obszernym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także wyjaśnienia oskarżonych Mariana Leszka Ś. i Romana P. ze śledztwa, którzy nie kwestionowali swojego udział w popełnionych przestępstwach, przy czym trafnie wywodzi, że ujawnione w sprawie dowody rzeczowe niejako wspierają poczynione ustalenia.W świetle omówionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowodów z osób i dokumentów uprawniony był sąd pierwszej instancji do uznania, że oskarżeni dopuścili się przypisanych im czynów w zakresie oraz w postaci przyjętej w ustaleniach zawartych w wyroku (...).(...) W tej sytuacji podzielić należy stanowisko sądu pierwszej instancji, że organizacja strajku - to nie tylko wpływ na faktyczne porzucenie pracy, ale przede wszystkim uzasadnienie słuszności podjęcia przez załogę takiej decyzji i wyrobienia u przerywających pracę przekonania o potrzebie strajku. Wyrazić należy tu pogląd, że organizatorem strajku jest nie tylko ten, kto przedsiębierze określone czynności przed jego proklamowaniem, ale także ten, kto w już rozpoczętym strajku "organizuje" działalność zmierzającą do poszerzenia jego zasięgu, a ponadto wykonuje działalność polegającą na wydawaniu innym uczestnikom tychże zdarzeń dyspozycji w zakresie przebiegu strajku, czasu jego trwania oraz sposobu osiągania zamierzonego celu itp.Nie ulega też wątpliwości, że w komitecie strajkowym istniał podział zadań, w ramach którego czynności koordynująco-organizatorskie spełniał oskarżony Stanisław J., a za sprawy związane z poligrafią w czasie strajku odpowiedzialny był oskarżony Marian Leszek Ś. Udowodnione zostało także i to, że oskarżony Stanisław J. podpisywał niektóre dokumenty dotyczące strajku "za komitet strajkowy" (...)(...) Na uwzględnienie nie zasługuje też rewizja oskarżonego Romana P.Rewizja ta bez bliższego sprecyzowania zarzutów wywodzi, że sąd pierwszej instancji dokonał błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku wskutek uznania, że oskarżony ten dopuścił się zarzuconego mu czynu, a błąd ten był wynikiem dowolnej oceny dowodów przez uznanie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym, mimo iż oskarżony wyjaśnienia te na rozprawie odwołał.Rozważając ten zarzut, podnieść wypada, że wyjaśnienia oskarżonego - podobnie jak każdy inny dowód - podlegają swobodnej ocenie sądu.Kodeks postępowania karnego nie uznaje teorii legalnej oceny dowodów i przepisy tego kodeksu nie zawierają żadnych dyrektyw, które nakazywałyby określone ustosunkowanie się do konkretnych dowodów, jak również przepisy te nie wyprowadzają różnic co do wartości dowodowej poszczególnych dowodów.Nie można więc w świetle przepisów kodeksu postępowania karnego podzielić poglądu, że większą wartość dowodową mają wyjaśnienia oskarżonego złożone na rozprawie niż wyjaśnienia złożone w toku postępowania przygotowawczego.Ocena każdego dowodu bowiem pozostawiona jest sądowi orzekającemu, który obowiązany jest dokonywać jej z uwzględnieniem wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, jak również z uwzględnieniem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego.Sąd pierwszej instancji w sposób przekonujący wskazał, dlaczego dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego Romana P. złożonym w toku postępowania przygotowawczego, a nie jego wyjaśnieniom złożonym na rozprawie, i tego rodzaju ocenę dowodu należy uznać za pozostającą pod ochroną art. 4 k.p.k. (...).Rozumowanie sądu pierwszej instancji w kwestii dowodów nie wykazuje ani błędu logicznego, ani żadnych niedomówień. Trafnie też wywiódł swoje stanowisko zarówno co do rodzaju kary, jak i przepadku przedmiotu przestępstwa oraz dowodów rzeczowych.Z tych też powodów, nie kwestionując poczynionych w zaskarżonym wyroku ustaleń faktycznych, jak też uznając za prawidłowo dokonaną na ich podstawie ocenę prawną przestępczego działania oskarżonych - Sąd Najwyższy, powołując się na trafne ustalenia sądu pierwszej instancji, orzekł jak w części wstępnej wyroku (...).