Rw 561/84
WyrokIzba Wojskowa1984-09-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ujawnienie i wykorzystanie protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie, złożonego przez świadka, który skorzystał z prawa odmowy składania zeznań, stanowi obrazę przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ujawnienie protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie i dokonanie na jego podstawie ustaleń faktycznych stanowi obrazę art. 168 k.p.k., jeśli świadek, który złożył to zawiadomienie, skorzystał z prawa odmowy składania zeznań w toku rozprawy głównej. W takiej sytuacji zeznania te nie mogą służyć jako dowód w sprawie ani być odtwarzane, ponieważ mają takie samo znaczenie procesowe jak zeznania złożone do protokołu przesłuchania.Stan faktyczny
Andrzej B. został skazany za popełnienie przestępstw określonych w art. 176 k.k. w zw. z art. 58 k.k. oraz art. 168 § 2 k.k. w zb. z art. 175 i 176 oraz art. 156 § 1 k.k. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając obrazę przepisów postępowania (art. 168 k.p.k.) wskutek ujawnienia protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez Wandę B., która skorzystała z prawa odmowy składania zeznań. Zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący działania ze szczególnym okrucieństwem oraz podstępu i przemocy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez wyeliminowanie z opisu czynu zwrotów i słów wskazujących na szczególne okrucieństwo, podstęp i przemoc, uznał czyn za wyczerpujący znamiona art. 175 k.k. w zb. z art. 176 i art. 156 § 1 k.k., złagodził wymierzone kary jednostkowe i karę łączną do 6 lat pozbawienia wolności, a w pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Zawiłowski (sprawozdawca). Sędziowie: płk. J. Juszczak, kpt. Z. Stefaniak (sędzia s. wojsk. - deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 września 1984 r. na rozprawie sprawy Andrzeja B., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstw określonych w:- art. 176 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na karę 8 lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw rodzicielskich na okres 8 lat,- art. 168 § 2 k.k. w zb. z art. 175 i 176 oraz art. 156 § 1 k.k. na karę 8 lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw rodzicielskich na okres 8 lat,- łącznie na karę 8 lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw rodzicielskich na okres 8 lat,z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 sierpnia 1984 r.,uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) wyeliminowanie z opisu czynu w pkt 2 tego wyroku zwrotów i słów: "działając ze szczególnym okrucieństwem", "podstępnie" oraz "przemocą" i uznanie, że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 175 k.k. w zb. z art. 176 i art. 156 § 1 k.k.,b) wymierzenie na podstawie art. 176 k.k. kary 6 lat pozbawienia wolności,c) złagodzenie wymierzonej za czyn opisany w pkt 1 kary pozbawienia wolności do 6 lat oraz kary łącznej również do 6 lat pozbawienia wolności -i z tymi zmianami utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku rewizję wniósł obrońca, który zarzucił: - obrazę przepisów postępowania, tj. art. 168 k.p.k., wskutek ujawnienia protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez Wandę B., pomimo że świadek ten, korzystając z art. 165 § 1 k.p.k., odmówił składania zeznań,- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że oskarżony działał ze szczególnym okrucieństwem oraz że podstępnie i przemocą doprowadził córkę do poddania się czynowi nierządnemu, mimo że brak podstaw do takich ustaleń.W związku z wymienionymi zarzutami obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy oskarżonego sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uznanie, że czyn opisany w pkt 2 stanowi przestępstwo określone w art. 175 k.k. w zb. z art. 176 k.k., oraz o złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar jednostkowych i kary łącznej.Po wysłuchaniu obrońcy, popierającego rewizję, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uznanie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k. w zb. z art. 175, 176 i 156 § 1 k.k., oraz o złagodzenie wymierzonych kar jednostkowych pozbawienia wolności do 6 lat z równoczesnym utrzymaniem w mocy kary łącznej,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy jest zasadna. Zauważyć jednak trzeba, że sąd pierwszej instancji, jak to słusznie podniósł w rewizji obrońca, ujawniając protokół ustnego zawiadomienia o przestępstwie, złożony przez Wandę B., i dokonując na podstawie jego treści odpowiednich ustaleń faktycznych, dopuścił się obrazy art. 168 k.p.k. Wanda B. bowiem jako żona oskarżonego skorzystała z przysługującego jej prawa odmowy złożenia zeznań w toku rozprawy głównej i w związku z tym, zgodnie z cytowanym przepisem, jej zeznania nie mogły służyć jako dowód w sprawie, a nawet nie mogły być odtworzone. Nie ulega wątpliwości, że fakty przedstawione w protokole ustnego zawiadomienia o przestępstwie, dotyczące okoliczności faktycznych związanych z istotą sprawy, jako że były utrwalone w sposób określony przepisami, mają to samo znaczenie procesowe co zeznania złożone do protokołu przesłuchania. Z tego też względu w sytuacji przewidzianej w art. 168 k.p.k. ujawnienie wymienionych faktów i wykorzystanie ich jako dowodu w sprawie jest niedopuszczalne (...).
Powiązane orzeczenia
- I KR 259/80 1980-11-10Czy ujawnienie przez sąd pierwszej instancji poprzednich zeznań świadka, który skorzystał z prawa odmowy zeznań na późniejszym etapie postępowania, stanowi obrazę przepisów postępowania, która może mieć wpływ na treść wy…
- IV KR 13/88 1988-02-16Czy wypowiedzi świadka, który skorzystał z prawa do odmowy zeznań, mogą być odtworzone w procesie karnym za pomocą zeznań innych osób lub dowodów technicznych, nawet jeśli nie były protokołowane jako zeznania?
- IV KK 199/21 2021-10-06Czy protokół zeznań świadka, który nie został prawidłowo ujawniony na rozprawie głównej, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych prowadzących do skazania za przestępstwo z art. 233 § 1a k.k.?
- V KK 141/15 2015-06-30Czy zeznania świadków, którzy uzyskali informacje od osoby bliskiej korzystającej z prawa do odmowy składania zeznań, mogą stanowić dowód w sprawie, mimo że mogą odtwarzać treść jej wcześniejszych zeznań?
- II K 1019/57 1958-01-13Czy ujawnienie zeznań świadka bez ich odczytania, na podstawie oświadczenia świadka o powołaniu się na poprzednie zeznania lub ich podtrzymaniu, przy zgodzie stron, jest zgodne z zasadą bezpośredniości i przepisami Kodek…
Powołane przepisy
art. 176 KKart. 58 KKart. 168 § 2 KKart. 175art. 156 § 1 KKart. 175 KKart. 176art. 168 KPKart. 165 § 1 KPKart. 168 § 1 KK§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.