VI KZP 20/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca).Sędziowie: Z. Bartnik, R. Bodecki.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana R., oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Tarnobrzegu postanowieniem z dnia 3 września 1984 r. zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy oskarżonemu przysługuje środek odwoławczy od postanowienia wydanego w trybie art. 368 k.p.k., uzupełniającego orzeczenie umarzające postępowanie na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o amnestii w części dotyczącej przepadku dowodu rzeczowego?2. W jakim trybie - w razie odpowiedzi negatywnej na pytanie pierwsze - oskarżony może dochodzić zwrotu rzeczy lub odszkodowania w wypadku, gdyby przestępstwo, z którym połączono przepadek rzeczy, nie zaistniało, a mimo tego postępowanie karne zostało umorzone z mocy amnestii?"uchwalił udzielić odpowiedzi na pytanie pierwsze jak wyżej oraz odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie.Uzasadnienie faktycznePytanie prawne wyłoniło się na tle następującej sytuacji procesowej: Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 26 lipca 1984 r. umorzył na podstawie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) postępowanie o przestępstwo określone w art. 215 § 1 k.k., lecz zapomniał orzec o obligatoryjnym przepadku przedmiotów, przewidzianym w art. 2 ust. 2 tej ustawy o amnestii. Dlatego uzupełniającym i wydanym z urzędu postanowieniem z dnia 8 sierpnia 1984 r., powołując się na art. 368 § 1 k.p.k. w zw. z art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii, orzekł przepadek blachy, stanowiącej dowód rzeczowy w tej sprawie. Na to drugie postanowienie co do przepadku oskarżony złożył pismo, które zostało uznane i przyjęte jako zażalenie.Wprawdzie w art. 368 k.p.k. mowa jest o sytuacji, w której wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia m.in. co do dowodów rzeczowych, a w sprawie niniejszej chodzi o rozstrzygnięcie pominięte nie w wyroku, lecz w postanowieniu sądu, jednakże należy uznać, że również postanowienie sądu, w tym postanowienie o zastosowaniu amnestii, może być uzupełnione w trybie art. 368 k.p.k. (por. OSNKW 1974, z. 11, poz. 215).W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1984 r. - VI KZP 18/84 wyjaśniono, że: "Orzeczenie przepadku narzędzi i innych przedmiotów na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) jest integralną częścią orzeczenia o zastosowaniu tej amnestii i może być zaskarżone tylko przez prokuratora".Ze względu na to, że wymienione w art. 2 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii orzeczenie o obligatoryjnym przepadku narzędzi i innych przedmiotów może być zamieszczone w postanowieniu lub wyroku (por. art. 11 ust. 1 cyt. ustawy o amnestii) oraz - jak przyjęto - także w postanowieniu uzupełniającym w trybie art. 368 k.p.k., przeto jest oczywiste, że cytowane wyjaśnienie uchwały Sądu Najwyższego odnosi się do tych wszystkich sytuacji. Zawarte bowiem w art. 11 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii unormowanie, że "Od orzeczenia o zastosowaniu amnestii środek odwoławczy przysługuje tylko prokuratorowi", stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ogólnych: art. 374, 392 i 409 k.p.k., w tym również art. 368 § 2 k.p.k.Co do pytania sformułowanego w pkt 2 postanowienia Sądu Wojewódzkiego - to nie kwalifikuje się do udzielenia na nie odpowiedzi. Zauważyć jedynie wypada, że Sąd Najwyższy wielokrotnie już stwierdzał, że umorzenie postępowania z mocy amnestii mieści w sobie założenie, że są podstawy do przyjęcia, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu (por. np. OSNKW 1972, z. 6, poz. 104; OSNKW 1984, z. 3-4, poz. 30; OSNKW 1984, z. 5-6, poz. 50). Jeżeli podstaw takich nie ma, nie umarza się postępowania z mocy amnestii, a jeżeli już do tego doszło, to istnieją środki prawne, które zresztą wymienia Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swojego pytania prawnego.