II CR 442/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. ŁysakowskiSędziowie SN: J. Niejadlik (spraw.), A. Józefowicz.Protokolant: M. Czarnecka.Uzasadnienie faktyczneBolesław J. był wiceprezesem Koła Polskiego Związku Wędkarskiego w K. We wrześniu 1931 r. zarząd tego Koła wystąpił o przyznanie kilku członkom srebrnych odznak PZW, wśród nich Bolesławowi J. .Wnioski te złożył w Zarządzie Głównym Polskiego Związku Wędkarskiego wiceprezes Eugeniusz K. Komisja odznak Zarządu Głównego skreśliła jednak w imiennym wykazie nazwisko Bolesława J. po stwierdzeniu że na jego nazwisko nie został zgłoszony wniosek o przyznanie odznaki. Zarząd Koła Polskiego Związku Wędkarskiego w K. poinformował w piśmie z dnia 9 września 1982 r. Główny Sąd Organizacyjny PZW, że "(...).wszystkie wnioski (...) wraz (...) wykazem imiennym dostarczyli do ZG-PZW (...) Stanisław W. (...) oraz Eugeniusz K. (...). Przed złożeniem wniosków w ZG w/w (...) otworzyli kopertę i wniosek na wiceprezesa Zarządu Koła kol. J. samowolnie wycofali (...)" Pismo to kończy wniosek "o wyciągnięcie konsekwencji organizacyjnych w stosunku do kol. Stanisława W. i kol. Eugeniusza K.Pod pismem z dnia 9 września 1932 r. figurują podpisy: Marian S. - sekretarz,. Jerzy M., prezes Koła.Powód Stanisław W. twierdził, że dane przytoczone w piśmie z dnia 9 września 1982 r. zniesławiają go, a są nieprawdziwe, i w związku z tym w pozwie żądał nakazania pozwanym Marianowi S. oraz Jerzemu M. odwołania postawionych mu zarzutów i zasądzenia od nich solidarnie nawiązki na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa zarzucając m.in., że powołane pismo wysłali do Głównego Sądu Organizacyjnego PZW w wykonaniu uchwały Zarządu Koła PZW w K. Zarzuty postawione powodowi są zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nieprawdziwe. Uznając, że obrona pozwanych znajduje uzasadnienie w danych uwidocznionych w protokole posiedzenia Zarządu tego Koła, odbytego w dniu 9 września 1982 r., oddalił ten Sąd powództwo, jako że "brak legitymacji biernej pozwanych wynika z faktu, że pismo z dnia 9 września 1982 r. podpisali, nie w swoim imieniu, a w imieniu Zarządu Koła Wędkarskiego w K.".W rewizji powołującej podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.c. - powód wnosił o uchylenie albo o zmianę tego wyroku i o orzeczenie zgodnie ze zgłoszonymi przezeń żądaniami.Rewizja jest bezzasadna.Można się zgodzie z poglądem, iż przypisanie mu, że samowolnie usunął wniosek o przyznanie odznaki organizacyjnej Bolesławowi J., naruszyło dobre imię powoda, jako działacza miejscowego Koła Polskiego Związku Wędkarskiego (art. 23 k.c.). Powodowi więc przysługuje roszczenie o usunięcie skutków tego naruszenia (art. 24 § 1 k.c.), a w warunkach określonych w art. 448 k.c. mógłby się domagać zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Powołane przepisy jednak wskazują, że pokrzywdzony może zgłosić roszczenie tej treści przeciwko osobie, "która dopuściła się naruszenia", względnie "sprawcy" naruszenia cudzego dobro osobistego. Z punktu widzenia prawa materialnego istotne znaczenie miało więc wyjaśnienie, czy pozwani są takimi osobami, skoro do głównego Sądu Organizacyjnego skierowali pismo, zawierające elementy zniesławiające powoda.Za daleko jednak idzie skarżący zarzucając, iż mimo braku ku temu dostatecznych podstaw - ustalił Sąd Wojewódzki, że elementy zniesławiające powoda zostały sformułowane w uchwale Zarządu Koła, Polskiego Związku Wędkarskiego w K., w wykonaniu której pozwani przekazali do Głównego Sądu Organizacyjnego tego Związku wniosek o dyscyplinarne ukaranie powoda.Drobne rozbieżności w zebranym materiale nie konkretyzują tu zarzucanych sprzeczności (pkt. 4 art. 368 k.p.c.), jako że dotyczą tylko inicjatywy uchwały, przebiegu obrad nad wnioskiem o ukaranie powoda oraz sposobu formułowania tej uchwały. Wskazane w rewizji dowody nie kwestionują zaś tego, że w toku obrad Zarządu "kol. J. złożył na piśmie obszerne informacje odnośnie zagubienia jego wniosku na srebrną odznakę PZW", ani też samej uchwały ujętej w protokole przebiegu obrad w dniu 9 września 1982 r. w formule "Kol. Stanisław W. i Eugeniusz K. przekroczyli swoje kompetencje (...)" wyłączając samowolnie wniosek o przyznanie odznaki Bolesławowi J., i dlatego Zarząd Koła wnosi o wyciągnięcie konsekwencji organizacyjnych w stosunku do nich przez Główny Sąd Organizacyjny w W. Odpaść musi również zarzut, że Sąd Wojewódzki przedwcześnie przystąpił do wyrokowania, skoro poprzestając na odpisach nie zwrócił się do Koła PZW w K. o przedłożeniu listy obecności i protokołu przebiegu obrad Zarządu w oryginale. Treści odpisów nie kwestionował powód przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku. Zarzuty podniesione w tym przedmiocie w rewizji należy więc w tej sytuacji uznać za spóźnione (pkt 6 art. 363 k.p.c.). Trafny jest w konsekwencji wniosek Sądu Wojewódzkiego, że powołane na wstępie pismo, zawierające elementy zniesławiające powoda, przekazali pozwani do Głównego Sądu Organizacyjnego PZW w wykonaniu uchwały podjętej w dniu 9 września 1982 r. przez Zarząd Koła Polskiego Związku Wędkarskiego w K.Polski Związek Wędkarski, będąc stowarzyszeniem zarejestrowanym, jest osobę prawną (§ 3 statutu). Osoba prawna działa przez swoje organy (art. 38 k.c.). Oznacza to, że działanie osób fizycznych, wchodzących w okład jej organu, uważa się za działanie samej osoby prawnej. Dotyczy to również wszelkich czynów, które powodują odpowiedzialność cywilnoprawną (art. 418 k.c.), a więc i czynów powodujących odpowiedzialność, o której mówi art. 24 § 1 i 448 k.c. Statut zalicza do "władz" Polskiego Związku Wędkarskiego, również władze Koła, a to usprawiedliwia pogląd Sądu Wojewódzkiego, że Zarząd jest organem Koła, jako terenowej władzy Polskiego Związku Wędkarskiego (§ 23 ust. pkt 2 statutu). Powód więc nie może przerzucać następstw powiązanych z podjęciem uchwały przez Zarząd Koła PZW w K. na pozwanych. Brali oni bowiem udział w głosowaniu nad tą uchwałą jako członkowie Zarządu Koła (§ 57 ust. 2 statutu Koła). Następnie zaś, realizując uchwałę Zarządu wniosek o ukaranie powoda przedstawili Głównemu Sądowi Organizacyjnemu. Odnośne pismo obaj podpisali, jako że korespondencję wychodzącą na zewnątrz Koła podpisuje - według statutu (§ 57 ust. 2) - prezes (wiceprezes) i jeden z członków Zarządu.Wspomniano zaś już - że działanie osób fizycznych wchodzących w skład jej organów uważa się za działanie osoby prawnej (art. 38 k.c.). Cywilnoprawne skutki naruszenia cudzego dobra osobistego przez osoby występujące w charakterze organu osoby prawnej obciążają przeto - nie te osoby, lecz - reprezentowaną przez nie osobę prawną (art. 24 § 1, 448 k.c.). Skoro tak, to nie nasuwa zastrzeżeń pogląd Sądu Wojewódzkiego, że nie pozwani są osobami, które dopuściły się naruszenia dobra osobistego powoda. Udowodnili bowiem pozwani, że ich postępowanie nie było tu bezprawne. Oddalając powództwo o ochronę tego dobra, nie naruszył przeto Sąd Wojewódzki przepisów prawa materialnego (art. 368 pkt 1 k.p.c .).Dlatego rewizję powoda oddalono (art. 387 k.p.c.). Kosztami postępowania rewizyjnego obciążono powoda, jako stronę przegrywającą sprawę (art. 98 k.p.c.).