III CZP 74/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Marmaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Bladowski, H. Ciepła.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysławy S., Jana S. i Mirosławy S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł. o ustalenie uprawnienia po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Płocku postanowieniem z dnia 14 sierpnia 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"1. Czy członek spółdzielni mieszkaniowej oraz osoba mu bliska nie wymieniona w decyzji o przydziale lokalu, która wspólnie z nim przebywa i ma być zameldowana w mieszkaniu zajmowanym przez niego w ramach przysługującego mu spółdzielczego prawa do lokalu, mogą dochodzić na drodze sądowej ustalenia dla celów meldunkowych, że osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w tym mieszkaniu wspólnie z członkiem spółdzielni?2. W razie udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe, jaki wpis należny jest od powództwa o ustalenie uprawnienia, o jakim wyżej mowa, osoby, która ma zamieszkiwać z członkiem spółdzielni w charakterze jego domownika w zamian za sprawowanie nad nim opieki?"podjął następującą uchwałę:Dla dochodzenia przez członka spółdzielni mieszkaniowej lub osobę mu bliską ustalenia uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 9 ust. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174), droga sądowa nie jest dopuszczalna.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Łęczycy odrzucił pozew Władysławy i Jana małżonków S. i Mirosławy S. o ustalenie - dla celów meldunkowych - że powódka Mirosława S. może przebywać w mieszkaniu spółdzielczym Władysławy i Jana S. i że może być w tym lokalu zameldowana. Wedle ustaleń Sądu Rejonowego Władysława i Jan S., którzy są dziadkami Mirosławy S., zajmują mieszkanie spółdzielcze typu M-2 (lokatorskie), położone w budynku mieszkalnym, należącym do pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej. Władysława i Jan S. pragną, by wraz z nimi zamieszkiwała i była zameldowana ich wnuczka Mirosława S. Zarząd Spółdzielni nie wyraził zgody na zameldowanie wnuczki w mieszkaniu dziadków, stąd też powództwo o ustalenie. Pozew ten jednak podlega odrzuceniu z uwagi na to, że sprawy meldunkowe nie mają charakteru spraw cywilnych i droga sądowa w tych sprawach nie jest dopuszczalna (art. 2 § 1 i art. 199 § 1 k.p.c.).Sąd Wojewódzki, rozpoznając zażalenie powodów na powyższe postanowienie, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne przytoczone na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Lokal mieszkalny, w którym miałoby nastąpić zameldowanie Mirosławy S., jest mieszkaniem spółdzielczym (lokatorskie) i związany jest z członkostwem w Spółdzielni Jana S. Uprawnienia członka spółdzielni mieszkaniowej w zakresie korzystania i dysponowania przydzielonym mu lokalem mieszkalnym normują przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) oraz statut spółdzielni mieszkaniowej. Stosownie do unormowań zawartych w tych przepisach, lokatorskie prawo do lokalu jest prawem niezbywalnym, nie przechodzącym na spadkobierców i nie podlegającym egzekucji. Jego treścią jest przede wszystkim używanie przydzielonego lokalu mieszkalnego przez członka i jego domowników. W myśl § 44 statutu pozwanej Spółdzielni członek, który zamieszkiwał w przydzielonym mu lokalu mieszkalnym, może je wynająć lub oddać w bezpłatne używanie (części lub całości).Wynajęcie lub oddanie w bezpłatne używanie całego lokalu wymaga zgody zarządu spółdzielni (§ 44 pkt 3 ustawy). Zgoda taka zatem nie jest wymagana w sytuacji, gdy członek Spółdzielni używa lub podejmuje część. Tym bardziej jest ona zbędna dla zamieszkania wraz z członkiem osób mu bliskich, do jakich należy zaliczyć wnuczkę. Oznacza to, że z punktu widzenia przepisów prawa spółdzielczego zgoda zarządu spółdzielni na zamieszkiwanie osoby bliskiej członka spółdzielni w przydzielonym mu lokalu mieszkalnym nie jest wymagana.Kwestie jednak związane z ewidencją i ruchem ludności należą do sfery prawa administracyjnego. Podstawowym aktem normującym ten kompleks zagadnień jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174). Zagadnienia szczegółowe znajdują unormowanie w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 176). Stosownie do dyspozycji art. 9 ust. 2 i art. 27 ust. 1 powołanej ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. W myśl § 7 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych przy zameldowaniu na pobyt stały - a o takie zameldowanie chodzi powódce - należy przedstawić m.in. potwierdzenie faktu pobytu, dokonane przez wynajmującego lub najemcę albo osobę, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, lub właściciela lokalu, oraz potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, dokonane przez właściciela budynku (§ 7 pkt 14 i 15 rozporządzenia).O tym, jakie dokumenty powinna przedstawiać osoba bliska członka spółdzielni mieszkaniowej dopełniająca obowiązku meldunkowego w mieszkaniu tegoż członka, rozstrzygają zatem przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wydane na jej podstawie przepisy szczegółowe, o tym zaś, czy przedstawione dokumenty są wystarczające, decyduje organ dokonujący meldunku. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności zarówno na osobie, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, jak i na właścicielu budynku, a więc - w rozpatrywanej sprawie - na Spółdzielni ciąży określony obowiązek w związku z obowiązkiem meldunkowym. Członek spółdzielni, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, obowiązany jest potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, natomiast właściciel budynku, a m. in. spółdzielnia, jest obowiązana wskazać, czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Spółdzielnia powinna postępować stosownie do obowiązujących w tej mierze przepisów, a więc zgodnie z postanowieniami ustawy i statutu. Skoro statut nie wymaga zgody zarządu spółdzielni na zameldowanie osoby bliskiej członka spółdzielni w przydzielonym mu lokalu mieszkalnym, to zarząd fakt ten powinien potwierdzić (wskazać) w myśl art. 29 ust. 1 ustawy. Czynność ta, tzn. potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, nie może być zastąpiona orzeczeniem sądowym, jako że nie jest to czynność cywilnoprawna. Potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, niezbędne dla celów meldunkowych, nie może być zatem dochodzone na drodze sądowej. Droga sądowa bowiem jest wyłączona nie tylko wówczas, gdy wyłącza ją wyraźny przepis prawa, ale także wówczas, gdy przedmiotem sporu nie jest sprawa cywilna. O charakterze sprawy decyduje stosunek, na którym opiera się dochodzone roszczenie (wyrok SN z dnia 1 lutego 1955 r. I CR 2040/54, PiP 1955, nr 9). Roszczenia mające źródło w stosunku administracyjnym mają charakter administracyjny. Obowiązek meldunkowy jest z natury rzeczy obowiązkiem administracyjnym. Tak więc w postępowaniu administracyjnym powinny być rozstrzygnięte wszystkie kwestie niezbędne do wypełnienia tego obowiązku. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.