I CR 2040/54

Uzasadnienie faktycznePowódka uzyskała w Urzędzie Kwaterunkowym przydział jednego pokoju w domu pozwanej. W sporze niniejszym powódka żąda zobowiązania pozwanej do oddania jej do używania komórki i buduarku jako przynależności do pokoju. Sąd Powiatowy powództwo oddalił na tej podstawie, że sądowi nie służy prawo do przydzielenia komórki, że komórka jest zresztą potrzebna pozwanej i że powódka ma na przechowanie opału inne stosowne miejsce. Rewizję powódki od tego wyroku Sąd Wojewódzki oddalił, wychodząc z założenia, że spór o przydzielenie komórki jest wyjęty spod kompetencji sądu powszechnego.Od tego wyroku Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Powiatowego i przekazania sprawy do I instancji. Skarżący wywodzi, że przez przydział pokoju nawiązał się między stronami stosunek najmu, z którego wypływa obowiązek pozwanej do dostarczenia powódce komórki na przechowanie opału, a powódce służy o to roszczenie ochrona sądowa, gdyż żaden przepis dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Tekst jednolity: Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343) tej drogi nie wyłącza.Pogląd skarżącego nie jest uzasadniony. Droga sądowa jest wyłączona nie jedynie wówczas, gdy wyraźny przepis ustawy ją wyłącza, lecz w każdym przypadku, w którym przedmiotem sporu nie jest sprawa cywilna (art. 2 k.p.c.). Czy zaś przedmiot ten ma charakter cywilny, czy też go nie posiada, o tym decyduje stosunek, na którym dochodzone roszczenie się opiera. W uchwale z dnia 20 maja 1954 r. II CO. 38/54 OSN 1955/I poz. 13, Sąd Najwyższy wychodząc z tego założenia wyjaśnił szczegółowo, dlaczego w sprawie o przydzielenie komórki przedmiot sporu ma charakter administracyjny a nie cywilny. Sąd Najwyższy zaznaczył, że stosunek najmu jest sam w sobie cywilnoprawny, że jednak - tak jak każda inna sprawa majątkowa - przestaje być sprawą cywilną, jeżeli wchodzi w zakres działania władzy administracyjnej. Według zaś przepisów dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Tekst jednolity: Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343) całą powierzchnią mieszkalną w danej miejscowości rozporządza władza kwaterunkowa, a więc przydziela pomieszczenia tak główne, jak i uboczne, zwane w języku potocznym przynależnościami. Ona też przydzielając lokal powinna określić powierzchnię składającą się z obu rodzajów pomieszczeń i tylko w granicach tej przestrzeni nawiązuje się pomiędzy właścicielem a osobą, która lokal przydzielony objęła, stosunek najmu. Tym samym decyzja władzy kwaterunkowej w przedmiocie tzw. przynależności należy do kompetencji władzy kwaterunkowej. Tej istoty rzeczy nie zmienia okoliczność, że władza kwaterunkowa ograniczy się w konkretnym przypadku do przydziału samych izb bez wyszczególnienia przynależności. Jeżeli nawet wyjdzie się z założenia, że norma art. 47 popc ma zastosowanie także w stosunku najmu powstałym na podstawie art. 11 ust. 2 cyt. dekretu, to i wówczas należy mieć na względzie, że stosunek najmu nie nawiązuje się mocą oświadczeń woli stron, lecz z zarządzenia władzy kwaterunkowej, i dlatego granice przedmiotu tego stosunku należy wyjaśnić nie drogą wykładni czynności prawnych, lecz na podstawie treści samej decyzji o przydziale lokalu. Toteż decyzja władzy kwaterunkowej powinna określić dokładnie całą przydzieloną powierzchnię tak w granicach izb, jak i tzw. przynależności. Jeżeli to jednak nie nastąpiło, to konsekwentnie każde wyjaśnienie, czy pewne "przynależności" są objęte przydziałem, ma charakter uzupełnienia decyzji o przydziale lokalu. Ponieważ sam przydział powierzchni mieszkalnej lub użytkowej należy do kompetencji władzy kwaterunkowej, przeto spór o przynależność wchodzącą w zakres przydziału tej powierzchni jest sprawą władzy kwaterunkowej i jako taki podlega rozpoznaniu przez tę władzę.Z powyższych wyjaśnień wynika, że Sądy słusznie odmówiły zasądzenia powództwa o komórkę dla braku kompetencji. Sądy jednak przeoczyły, że niedopuszczalność drogi sądowej prowadzi nie do oddalenia powództwa, lecz do odrzucenia pozwu. Dlatego wyrok zaskarżony mimo bezzasadności podniesionych zarzutów musiał ulec w zaskarżonej części uchyleniu celem wydania należytego orzeczenia zgodnie z art. 387 k.p.c.