II CO 17/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: Z. Warman (sprawozdawca), F. Błahuta.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w G. przeciwko Wiktorowi P. o opróżnienie, opuszczenie i wydanie komórki, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 23 maja 1960 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy właściciel nieruchomości może w drodze sądowej domagać się od najemcy opróżnienia dodatkowego pomieszczenia (np. drugiej piwnicy) nie wymienionego w decyzji o przydziale lokalu - celem wynajęcia tego pomieszczenia innemu potrzebującemu najemcy w tym samym budynku?"udzielił następującej odpowiedzi:"Wynajmujący lokal mieszkalny w nieruchomości położonej w miejscowości, w której została wprowadzona publiczna gospodarka lokalami, nie może w drodze sądowej domagać się od najemcy opróżnienia dodatkowego pomieszczenia użytkowego nawet nie wymienionego w decyzji o przydziale lokalu."Uzasadnienie faktyczneMiejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w G. wystąpił w dniu 23 października 1959 r. przeciwko Wiktorowi P. z pozwem o opróżnienie, opuszczenie i wydanie jednej komórki, uzasadniając to żądanie tym, że pozwany zajmuje mieszkanie oraz dwie komórki i piwnicę, a inny lokator w tym samym domu nie posiada żadnej.Sąd Powiatowy w Gorzowie Wlkp. pozew odrzucił, uznając, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej. W związku z rewizją strony powodowej, reprezentującą odmienny pogląd, jeśli chodzi o pomieszczenie pomocnicze, Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wskazane wyżej zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając to zagadnienie w trybie art. 388 k.p.c., zważył, co następuje:Pod rządem dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (tekst jednolity: Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343) ustalona została w orzecznictwie Sądu Najwyższego zasada, że rozstrzyganie sporów o przynależność pomieszczenia pomocniczego, jako dotyczących zakresu decyzji o przydziale lokalu, należy do wyłącznej kompetencji właściwych władz kwaterunkowych (vide: uchwała z dnia 20 maja 1954 r. II CO 38/54 - OSN z 1955 r. zeszyt I, poz. 13 oraz orzeczenie z dnia 16 września 1954 r. I CR 1680/54 - OSN z 1955 r., zeszyt IV, poz. 76).Przesłanką takiej wykładni było powierzenie przez dekret z dnia 21 grudnia 1945 r. całkowitej dyspozycji lokalami mieszkalnymi i użytkowymi władzy kwaterunkowej. Główne cele wprowadzenia publicznej gospodarki lokalami, wymienione w art. 1 tego dekretu, mianowicie konieczność racjonalnego wykorzystania zapasu lokali, planowe uregulowanie publicznych potrzeb lokalowych oraz potrzeb mieszkańców miast i osiedli, nie straciły jeszcze aktualności z chwilą uchylenia cytowanego dekretu przez ustawę z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59). Artykuł 1 tej ustawy również stwierdza, że ma ona na celu m.i. unormowanie korzystania z lokali mieszkalnych i użytkowych.Ponieważ i nadal pod rządem prawa lokalowego w miejscowościach, w których wprowadzona została publiczna gospodarka lokalami, wydawanie decyzji w sprawach przydziału i zajmowania lokali należy do właściwego dla spraw lokalowych organu prezydium rady narodowej (art. 43) - nie uległa żadnej istotnej zmianie sytuacja prawna, na której tle ustalona została wskazana wyżej wykładnia wyłączająca dopuszczalność rozpoznawania przez sądy powszechne sporów dotyczących pomocniczych pomieszczeń użytkowych; oczywiście - jeżeli nie chodzi o lokale, o jakich mowa w art. 1 ust. 2 i 3 oraz art. 30 prawa lokalowego.Wskazaną wykładnię potwierdza zresztą szczególny przepis art. 34 ust. 2 prawa lokalowego, wyraźnie wyłączający drogę sądową dla sporów o korzystanie przez osoby wspólnie zamieszkałe w danym lokalu z pomieszczeń użytkowych należących do tego mieszkania. Argumentum a minori ad maius potwierdza zatem również, iż także spory o przynależność do lokalu mieszkalnego pomocniczych pomieszczeń użytkowych ulegają rozpoznaniu wyłącznie w trybie administracyjnym.W sprawie, na której tle wynikło rozważane zagadnienie, chodziło o pozbawienie pozwanego możności korzystania z jednej zajmowanej przez niego od pewnego czasu komórki. Nie zostało jednak wyjaśnione, czy zajmowanie przez pozwanego tej komórki opiera się na właściwym tytule prawnym, tj. w danym wypadku, czy uprawnienie pozwanego wynika ze stosunku najmu powstałego w związku z wydaniem decyzji o przydziale lokalu. Nie ma jednak przy tym samoistnego znaczenia brak wyraźnego wskazania w treści przydziału, że obejmuje on również sporne dodatkowe pomieszczenie użytkowe. Jak to bowiem wyżej zostało podkreślone, o zakresie przydziału i przynależności do lokalu mieszkalnego pomocniczych pomieszczeń użytkowych decydują wyłącznie właściwe do spraw lokalowych organy prezydiów rad narodowych.Jeżeli jednak przydział lokalu nie obejmuje danego pomieszczenia albo jeżeli zostanie stwierdzone przez właściwy organ administracji, że pomieszczenie to nie ma charakteru pomocniczego pomieszczenia użytkowego w stosunku do głównego lokalu mieszkalnego, lecz stanowi samodzielny lokal użytkowy, przy czym nie stanowi ono przedmiotu innej wiążącej strony umowy i wobec tego zajmowane jest bez tytułu prawnego - właściciel nieruchomości nie jest pozbawiony możności odzyskania go również w drodze sądowej.Ze względów powyższych należało - uściślając powstałe zagadnienie - udzielić na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie w zasadzie odpowiedzi negatywnej.