VI KZP 52/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: R. Bodecki (sprawozdawca), J. Bratoszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa Eugeniusza J., oskarżonego z art. 217 § 1 w zw. z art. 58 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku - postanowieniem z dnia 17 listopada 1983 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rozpoznając zażalenie co do zastosowania amnestii, sąd odwoławczy może rozstrzygnąć kwestię winy w tym postępowaniu, a jeżeli tak - to czy w razie stwierdzenia wątpliwości w kwestii winy, w zależności od stadium postępowania, może przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do rozpoznania lub zwrócić prokuratorowi w celu ewentualnego wniesienia aktu oskarżenia?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Białymstoku - postanowieniem z dnia 28 września 1983 r. - na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz.177) umorzył wobec Józefa Eugeniusza J. postępowanie o czyn określony w art. 217 § 1 k.k. Postanowienie to zaskarżył oskarżony, który wniósł o wyznaczenie rozprawy głównej w celu ustalenia winy.Na tle przedstawionego stanu sprawy Sąd Wojewódzki w Białymstoku wydał przytoczone na wstępie postanowienie, uznając, że zachodzi potrzeba dokonania zasadniczej wykładni ustawy, tj. art. 12 ust. 2, a w istocie także art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii.Przechodząc do rozważenia wątpliwości podniesionych w postanowieniu, które sprowadzają się do pytania: czy sąd umarzając postępowanie na podstawie art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii może rozstrzygnąć kwestię winy, stwierdzić przede wszystkim należy, że przed podjęciem wspomnianej decyzji o umorzeniu niezbędne jest ustalenie, czy sprawcą tego przestępstwa jest oskarżony. Ustalenia te stanowią faktyczną podstawę orzeczenia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii, które jednak nie oznacza ustalenia winy oskarżonego, tak jak to jest w wyroku skazującym, gdyż umorzenie postępowania nie jest skazaniem. Orzeczenie o umorzeniu postępowania na podstawie powołanego przepisu ustawy o amnestii mieści w sobie jedynie założenie, że są podstawy faktyczne do twierdzenia, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu (por. wyrok SN z dnia 4 marca 1972 r. - III KR 246/71, OSNKW 1972, z. 6, poz. 104).Jeżeli chodzi o pozostałą problematykę podniesioną w pytaniu Sądu Wojewódzkiego, to wyjaśnia ją w całości uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1983 r. - VI KZP 36/83 (OSNKW 1984, z. 3-4, poz. 30), której teza przytoczona została w pkt 2 niniejszej uchwały. Sąd Najwyższy m.in. wskazał w tej uchwale, że ustawa z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii nie ustanawia dla oskarżonego, wobec którego sąd umorzył postępowanie karne na posiedzeniu, prawa do złożenia w określonym terminie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie i wydanie wyroku.Natomiast na podstawie art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy na postanowienie co do amnestii przysługuje m.in. oskarżonemu zażalenie, w tym także zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania. Zakres zaskarżenia postanowienia o amnestii został jednak określony w tym przepisie przez sformułowanie: "w przedmiocie amnestii". Wypływa z tego wniosek, że zażalenie to może dotyczyć tylko postanowienia o zastosowaniu lub o odmowie zastosowania albo nieprawidłowego zastosowania przepisów tej ustawy. Sąd Najwyższy w uchwale stwierdził w związku z tym, że rozszerzenie zakresu zażalenia, przysługującego oskarżonemu, poza unormowanie zawarte w art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii i przyznanie mu prawa domagania się rozpoznania sprawy na rozprawie nie odpowiada woli ustawodawcy.Uchwała wskazuje także, że podstawę orzeczenia sądu w przedmiocie amnestii może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 85 k.p.k.), i jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych, może mieć zastosowanie art. 89 k.p.k. Ponadto przepisy powołanej ustawy o amnestii nie wyłączają również stosowania odpowiednich unormowań ogólnych o umorzeniu postępowania na podstawie art. 11 oraz art. 299 § 1 pkt 4 k.p.k. wówczas, gdy sąd ustali chociażby jedną z okoliczności określonych w tych przepisach.