Zo 1/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, mjr J. Medyk (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie zasądzonego odszkodowania od Skarbu Państwa na rzecz Jana J. za niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu w dniu 18 października 1983 r. zażalenia prokuratora Wojskowej Prokuratury Okręgowej w N. na postanowienie Okręgowego Sądu Wojskowego w N. z dnia 11 stycznia 1983 r. (Żo 2/82), zasądzające od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy Jana J. 150.070 zł z 8% odsetkami z tytułu niesłusznego skazania, i po wysłuchaniu wniosku prokuratora popierającego zażalenie oraz pełnomocnika wnioskodawcy wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia prokuratora,w związku z zażaleniem prokuratora zmienił zaskarżone postanowienie przez:a) obniżenie kwoty zadośćuczynienia za krzywdę do 50.000 złb) obniżenie łącznej kwoty odszkodowania do 100.070 zł,i z tymi zmianami utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) W złożonym zażaleniu prokurator zakestionował zasadność przyznania wnioskodawcy odszkodowania za niesłuszne skazanie i wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia z jednoczesnym przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego wniesione zażalenie, oraz pełnomocnika wnioskodawcy, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Zażalenie prokuratora nie jest zasadne. Argumentacja zażalenia, że przyznanie odszkodowania wnioskodawcy jest niesłuszne i pozbawione podstaw, nie jest trafna, gdyż odnosi się do sytuacji przewidzianej w art. 487 § 2 k.p.k., a w sprawie chodzi o wypadek określony w art. 487 § 1 k.p.k. Po wznowieniu - zresztą na wniosek Naczelnego Prokuratora Wojskowego - prawomocnie zakończonego postępowania nie prowadzono w tej sprawie już dalej żadnego postępowania, tylko od razu wyrokiem Sądu Najwyższego (Izba Wojskowa) z dnia 7 października 1982 r. (Wp. 6/82) wnioskodawca został uniewinniony. Skoro tak, to zgodnie z art. 487 § 1 k.p.k. oskarżonemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego kary, której nie powinien był ponieść. Sąd pierwszej instancji postąpił trafnie, zasądzając stosowne odszkodowanie na rzecz wnioskodawcy od Skarbu Państwa.II. Zauważyć jednak należy, że o ile sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił okoliczności związane ze szkodą poniesioną przez wnioskodawcę z tytułu utraconych zarobków i przyznał mu odpowiednie odszkodowanie, o tyle jego ocena faktów związanych z zasądzeniem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wynikłą z wykonania części kary, której nie powinien ponieść, jest błędna.Bezsporną okolicznością jest, że wnioskodawca przed i w chwili popełnienia przestępstwa cierpiał na schizofrenię i tę chorobą psychiczną zataił w toku śledztwa. Nie ujawnił jej także w postępowaniu sądowym, w tym również lekarzom psychiatrom, którzy wydawali opinię o jego stanie zdrowia psychicznego po przeprowadzeniu jednorazowego badania. Skoro opinia innych biegłych psychiatrów wydana w oparciu o obserwację wnioskodawcy już po prawomocnym skazaniu go, rozpoznająca całkowite zniesienie poczytalności w chwili popełnienia przezeń czynu (art. 25 § 1 k.k.), nie stwierdziła zarazem, by nie mógł on ujawnić w toku postępowania swej choroby, przeto przyjąć należy, że przyczynił się on istotnie do niesłusznego skazania go. Fakt ten, wbrew odmiennemu stanowisku sądu pierwszej instancji, musi mieć wpływ na określenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Sąd nie może bowiem nie brać pod uwagę istotnego przyczynienia się pokrzywdzonego do powstania faktu, z którego wynikła krzywda.Nieuwzględnienie tej okoliczności przy określeniu wysokości odszkodowania raziłoby oczywistą niesprawiedliwością. Oznacza to, że taka okoliczność musi wpłynąć na przyznanie wnioskodawcy mniejszej kwoty odszkodowania, niż uczynił to sąd pierwszej instancji. Zdaniem Sądu Najwyższego, taką kwotą współmierną do wysokości krzywdy, jaką poniósł wnioskodawca, będzie 50.000 zł, i w tym zakresie zaskarżone postanowienie należało zmienić w związku z zażaleniem prokuratora.