I KZ 21/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Kryże.Sędziowie: S. Dąbrowski, L. Jax (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Szydłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Czesławy U. o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 19 lutego 1969 r.,1) zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni Czesławy U. tytułem odszkodowania łącznie kwotę 5.000 złotych;2) kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, przy czym z tytułu zwrotu kosztów związanych z zastępstwem prawnym w sprawie o odszkodowanie zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwotę 1.400 zł (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki na podstawie art. 510 § 1 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za niesłuszne jej skazanie w sprawie Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy łącznie kwotę 4.000 zł, w której mieści się i kwota 500 zł za utracony zarobek, 2.500 zł za zwrot wydatków na obronę oraz 1.000 zł zadośćuczynienia za krzywdę moralną.Zażalenie, domagając się zasądzenia sumy wyższej, zarzuca:1) zasądzenie z tytułu utraty zarobku za 3 miesiące przebywania w więzieniu tylko 500 zł, mimo że z zeznań świadków i oświadczenia wnioskodawczyni wynika, iż jej przeciętny dochód z dorywczych zarobków wynosił wówczas około 1.000 zł;2) pominięcie obciążenia wnioskodawczyni długami w kwocie 5.000 zł, zaciągniętymi wskutek utraty przez nią zarobków w okresie przebywania w więzieniu;3) pominięcie kwoty 1.400 zł wypłaconej przez wnioskodawczynię pełnomocnikowi w związku ze sprawą o odszkodowanie;4) zasądzenie zbyt niskiej kwoty za krzywdę moralną, która była dotkliwa, wyraziła się bowiem publikowaniem w prasie jej nazwiska jako oszustki oraz oderwaniem od nieletnich dzieci i ciężko chorego męża.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie jest tylko częściowo słuszne.Niesłuszne są w szczególności zarzuty wymienione wyżej pod pkt 1 i 2. Zgodnie z wytycznymi Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1958 r. w sprawie stosowania przepisów art. 510-516 k.p.k. (OSN zesz. IV z 1958 r., poz. 34) wynagrodzenie z tytułu utraty zarobków nie obejmuje zwrotu utraconych zarobków w pełnej wysokości, lecz jedynie te sumy, które wnioskodawca, gdyby przebywał na wolności, mógłby zaoszczędzić lub przeznaczyć na zwiększenie trwałych składników majątku. Z wyjaśnień wnioskodawczyni wynika, że przed jej aresztowaniem zarabiała ona dorywczo 800-1.000 zł miesięcznie, mając na utrzymaniu 4 nieletnich dzieci oraz ciężko chorego męża. W tych warunkach należy uznać, że zasądzona przez Sąd Wojewódzki suma 500 zł jako wynagrodzenie za utratę zarobków w okresie 3 miesięcy w pełni odpowiada powyższym wskazaniom wytycznych Sądu Najwyższego.Natomiast wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego okoliczności, na jakie ten Sąd się powołał w uzasadnieniu wysokości sumy zasądzonej z tytułu krzywdy moralnej, a w szczególności opublikowanie w prasie niesłusznego skazania wnioskodawczyni, stanowiące znaczną dolegliwość związaną z tym skazaniem, przemawiają za uznaniem sumy wyższej niż zasądzona przez Sąd Wojewódzki - za odpowiednie zadośćuczynienie. Taką sumą będzie w konkretnym wypadku kwota 2.000 zł.Łączne zatem odszkodowanie wyrazić się powinno sumą 5.000 zł i wobec powyższego należało odpowiednio zmienić zaskarżone postanowienie.Wreszcie jeśli chodzi o zarzut pominięcia kwoty 1.400 zł, jaką wnioskodawczyni wypłaciła swemu pełnomocnikowi w związku z zastępstwem w sprawie o odszkodowanie, to chociaż kwota ta nie może być traktowana jako wchodząca w zakres szkód i strat materialnych objętych przepisami art. 510 k.p.k., jednakże należy ona do kosztów postępowania w sprawie o odszkodowanie (art. 448 lit. h) k.p.k.). Wprawdzie przepis art. 442 lit. c) k.p.k. przewiduje, że jeżeli Skarb Państwa ponosi koszty postępowania, to z kosztów tych wyłączone są koszty wymienione w art. 448 lit. h) k.p.k., jednakże przepis ten odnosi się do tych spraw, w których "oskarżonego uniewinniono lub postępowanie umorzono". Sprawa zaś, w której wnioskodawcy przyznano odszkodowanie na zasadzie art. 510 k.p.k., nie należy do spraw, o których jest mowa w art. 442 k.p.k.Skoro więc udział obrońcy (pełnomocnika) jest w postępowaniu o odszkodowanie z art. 510 i 512 k.p.k. konieczny (pkt VIII wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1958 r.), przy czym koszty poniesione z tego tytułu przez stronę wchodzą w skład kosztów postępowania (art. 448 lit. h) k.p.k.), a żaden przepis nie wyłącza odpowiedzialności Skarbu Państwa za tego rodzaju koszty w wypadkach, gdy żądanie odszkodowania dochodzonego w trybie art. 510 i 512 k.p.k. jest zasadne - to należy przyjąć, że wniosek o obciążenie Skarbu Państwa kosztami poniesionymi przez wnioskodawcę z tytułu zastępstwa prawnego w postępowaniu o odszkodowanie jest zasadny. Zresztą przemawiają za tym także względy słuszności (w konkretnym wypadku koszty związane z dochodzeniem odszkodowania wynoszą prawie 1/3 sumy przyznanego odszkodowania) oraz pewna analogia do sposobu uregulowania omawianej kwestii w sprawach o odszkodowanie prowadzonych w drodze procesu cywilnego.Z przyczyn wyżej podanych oraz biorąc pod uwagę, że koszty zastępstwa prawnego, których zasądzenia wnioskodawca domaga się w zażaleniu, nie przekraczają stawek opłaty przewidzianej w § 21 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 1967 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. Nr 48, poz. 241), należało również i w tej części uznać zażalenie za zasadne.