V KZ 33/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: J. Cieślak, T. Rybicki.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego S., oskarżonego z art. 210 § 2 w zw. z art. 60 § 2 k.k., po rozpoznaniu zażalenia Preokuratora Rejonowego w G. na zarządzenie Prezesa Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 19 września 1983 r. w kwestii odmowy przyjęcia rewizji i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w G. wyrokiem z dnia 30 czerwca 1983 r., wydanym w postępowaniu doraźnym, uniewinnił oskarżonego Jerzego S. od zarzutu przewidzianego w art. 210 § 2 w zw. z art. 60 § 2 k.k.Prokurator Rejonowy w G., po doręczeniu mu wyroku z uzasadnieniem na jego wniosek, wniósł od tego wyroku rewizję w trybie zwyczajnym w dniu 14 września 1983 r.Prezes Sądu Wojewódzkiego w G. zarządzeniem z dnia 19 września 1983 r. odmówił przyjęcia tej rewizji ze względu na to, że rewizja jest niedopuszczalna od wyroku wydanego w trybie doraźnym. Zarządzenie to zaskarżył prokurator i w zażaleniu wyraził następujący pogląd prawny:"Ustawa z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (...) jako «lex temporalis» została uchylona uchwałą Rady Państwa z dnia 20 lipca 1983 r. o uchyleniu stanu wojennego (Dz. U. Nr 39 poz. 178). W tej sytuajci odpadła także podstawa prawna wnioskowania rewizji nadzwyczajnej od wyroków wydanych w trybie postępowania doraźnego (przepis art. 463 § 1 k.p.k. dotyczy wyłącznie orzeczeń wydanych w trybie postępowania zwyczajnego). Z powyższych względów w przypadku podtrzymania odmowy przyjęcia rewizji (...) oskarżyciel publiczny zostałby pozbawiony możliwości poddania kontroli rewizyjnej omawianego wyroku."Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie jest zasadne.W związku z treścią zażalenia należy poruszyć kilka kwestii prawnych, mających istotne znaczenie przy rozważaniu zasadności wniesienia rewizji oraz poglądu prawnego wyrażonego w zażaleniu:I. Wyrok Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie tego oskarżonego wydany został w trybie postępowania doraźnego na podstawie właściwych przepisów prawnych obowiązujących zarówno w czasie dokonania czynu (tj. w dniu 11 października 1982 r.), jak i w czasie wyrokowania (tj. w dniu 30 czerwca 1983 r.), gdyż na podstawie art. 10 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. Nr 41, poz. 273) (tj. z dniem 31 grudnia 1982 r.) sprawa o przestępstwo określone w art. 210 § 2 k.k. podlegała rozpoznaniu w trybie postępowania doraźnego także w okresie zawieszenia stanu wojennego.II. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156) od orzeczeń wydanych przez sąd w trybie doraźnym nie przysługuje zwykły środek odwoławczy, gdyż wyrok wydany w tym trybie z chwilą jego ogłoszenia staje się prawomocny i może być wzruszony przez Sąd Najwyższy tylko w drodze rewizji nadzwyczajnej lub wznowienia potępowania (art. 15 ust. 1 i 2 powołanego dekretu). Tak więc po ogłoszeniu wyroku wydanego w trybie doraźnym wyłączony został w sprawie - z mocy prawa - zwyczajny tryb postępowania rewizyjnego ze względu na prawomocność wyroku z chwilą jego ogłoszenia.III. Wyrok Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 30 czerwca 1983 r., wydany w trybie postępowania doraźnego, jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w sprawie w rozumieniu zarówno art. 15 ust. 1 powołanego dekretu, jak i art. 463 § 1 k.p.k. Jeżeli bowiem w art. 463 § 1 k.p.k. jest mowa w ogóle o możliwości wniesienia od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe rewizji nadzwyczajnej, to w art. 15 ust. 1 tego dekretu chodzi także o prawomocne orzeczenie kończące postępowanie sądowe, lecz wydane w trybie postępowania doraźnego, oraz o właściwość i skład Sądu Najwyższego do rozpoznania rewizji nadzwyczajnej. W związku z tym brak podstaw do wnioskowania, że art. 463 § 1 k.p.k. dotyczy wyłącznie orzeczeń wydanych w trybie postępowania zwyczajnego.IV. Uchwała Rady Państwa z dnia 20 lipca 1983 r. w sprawie zniesienia stanu wojennego (Dz. U. Nr 39, poz. 178) z dniem 22 lipca 1983 r. na całym terytorium państwa ani nie uchyliła, ani też nie zniosła mocy obowiązującej i prawomocności wyroków wydanych w trybie postępowania doraźnego przed zniesieniem stanu wojennego. Według bowiem unormowania zawartego w art. 15 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego, orzeczone w trybie postępowania doraźnego kary podlegają także po zniesieniu stanu wojennego wykonaniu, i w tej mierze zasada ustalona w tym przepisie, po zniesieniu stanu wojennego na podstawie powołanej uchwały Rady Państwa, nie ulega zmianie.Z przedstawionych wywodów wynika, że prawomocne orzeczenie kończące postępowanie sądowe, wydane w trybie postępowania doraźnego przed zniesieniem stanu wojennego, może być zaskarżone po zniesieniu stanu wojennego tylko w trybie rewizji nadzwyczajnej. W tym wypadku sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy w składzie pięciu sędziów, a więc w składzie właściwym do rozpoznania tego rodzaju spraw w trybie rewizji nadzwyczajnej [art. 463 § 1 k.p.k. i art. 15 ust. 1 powołanego dekretu o postępowaniach szczególnych (...)]. Nie można więc podzielić stanowiska prokuratora wyrażonego w zażaleniu, że w przedstawionej sytuacji oskarżyciel publiczny jest pozbawiony możliwości poddania wyroku kontroli rewizyjnej, jeżeli Prokurator Generalny PRL jest podmiotem uprawnionym do wniesienia rewizji nadzwyczajnej także od prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie sądowe, wydanych w trybie doraźnym (art. 464 k.p.k.).Należy zatem podzielić stanowisko prawne Sądu Wojewódzkiego zajęte w zaskarżonym zarządzeniu, że na podstawie art. 377 § 2 k.p.k. w zw. z art. 13 ust. 3 powołanego dekretu o postępowaniach szczególnych (...) rewizja od wyroku wydanego w trybie doraźnym jest niedopuszczalna z mocy ustawy, a w związku z tym taka rewizja nie może być przyjęta i prawnie skuteczna (...).