Rw 330/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), ppłk T. Kacperski. Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk R. Kempara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 1983 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych za popełnione przestępstwa: 1) Wiesława S. z art. 203 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny, a ponadto uniewinnionego od popełnienia przestępstwa określonego w art. 214 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. oraz wobec którego - na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k. - umorzono postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k.; 2) Mariana z. z art. 203 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny oraz z art. 214 § 2 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności - łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, a ponadto wobec którego - na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k. - umorzono postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 1 marca 1983 r.,uwzględniając rewizję prokuratora, zaskarżony wyrok uchylił w części umarzającej postępowanie karne wobec obu oskarżonych o czyn przewidziany w art. 303 § 1 k.k. oraz w części uniewinniającej oskarżonego Wiesława S. od zarzutu popełnienia czynu określonego w art. 214 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i sprawę w tym zakresie przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku rewizję wniósł prokurator, który zarzucił:- obrazę przepisów postępowania wskutek umorzenia postępowania w stosunku do oskarżonych o popełnienie przestępstwa określonego w art. 303 § 1 k.k.,- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że oskarżony Wiesław S. nie jest podmiotem przestępstwa określonego w art. 214 § 2 k.k., i bezpodstawnym uniewinnieniu go od popełnienia tego przestępstwa.W związku z tym prokurator wniósł w rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku w tych częściach i przekazanie sprawy oskarżonych sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uwzględnienie rewizji, oraz obrońców, wnoszących o oddalenie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora jest zasadna. Sąd pierwszej instancji bowiem w sposób bezzasadny umorzył wobec obu oskarżonych postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k. i uniewinnił ponadto Wiesława S. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 214 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k.Obaj oskarżeni dopuścili się między innymi przestępstwa przewidzianego w art. 303 § 1 k.k., które ścigane jest na wniosek dowódcy jednostki (por. art. 303 § 5 k.k.). Dowódca jednostki nie złożył wniosku o ściganie, w związku z czym, zgodnie z treścią art. 576 § 1 k.p.k., prokurator wojskowy mógł z urzędu wszcząć postępowanie karne o wymienione przestępstwo, mimo braku tego wniosku.W postanowieniach o przedstawieniu zarzutu powołał się na art. 576 § 1 k.p.k., i tym samym usankcjonował wszczęcie postępowania karnego z urzędu o przestępstwo przewidziane w art. 303 § 1 k.k. Sąd pierwszej instancji podniósł tę kwestię w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uznał jednak, że powołanie się na art. 576 § 1 k.p.k. nie może być skuteczne, gdyż prokurator powinien wydać formalne postanowienie o wszczęciu dochodzenia o czyn określony w art. 303 § 1 k.k. i je uzasadnić.Sąd pierwszej instancji ma rację w takim stopniu, że istotnie prokurator wszczynając postępowanie karne z urzędu o przestępstwo określone w art. 576 § 1 k.p.k. powinien fakt ten stwierdzić w postanowieniu o wszczęciu postępowania i postanowienie to uzasadnić; nie znaczy to jednak, że ograniczenie się prokuratora do powołania art. 576 § 1 k.p.k. powoduje bezskuteczność wszczęcia tego postępowania. Tego rodzaju decyzja prokuratora bowiem nie podlega kontroli sądu i z tego też powodu wyrażenie woli ścigania przez powołanie się tylko na art. 576 § 1 k.p.k. nie może być traktowane jako brak podstaw do wszczęcia postępowania karnego o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy jednostki i w konsekwencji tego uzasadniać umorzenie przez sąd postępowania.Z tego względu decyzję sądu pierwszej instancji o umorzeniu wobec oskarżonych postępowania karnego o przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k. należy uznać za błędną.Za błędne należy uznać również uniewinnienie oskarżonego Wiesława S. od popełnienia przestępstwa określonego w art. 214 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. tylko dlatego, że oskarżony ten zabierając wspólnie z oskarżonym Marianem Z. samochód nie uruchomił go, nie kierował nim i osobiście go nie porzucił. Tego rodzaju bowiem rozumowanie nie jest zgodne z istotą współsprawstwa, które wcale od współuczestnika określonego czynu nie wymaga bezpośredniego wykonania czynności sprawczych. W konkretnym wypadku jednoczesne spełnienie ich przez obu oskarżonych nie było nawet możliwe. Do współsprawstwa bowiem wystarczy porozumienie się sprawców, że dokonują określonego czynu, a osoby nie wykonujące bezpośrednio czynności sprawczych to akceptują, są przy nich obecne i z nich korzystają (...).