III KO 216/25

III KO 216/25 ZARZĄDZENIE Dnia 4 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25 o odmowie udzielenia skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, zmieniającym postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt III Kow 1204/25 o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 24 § 1 k.k.w., zarządził: odmówić przyjęcia wniosku skazanego M.K. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25, zmieniającym postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt III Kow 1204/25, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. UZASADNIENIE III KO 216/25 2 Pismem z dnia 8 grudnia 2025 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 17 grudnia 2025 r., skazany M.K. na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 24 ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25 o odmowie udzielenia skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (pkt 1), uchylenie ww. postanowienia (pkt 2) oraz ponowne i merytoryczne rozpoznanie sprawy dotyczącej zgody na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego w warunkach zapewniających czynny udział strony i obrońcy (pkt 3). W uzasadnieniu wniosku wskazał na okoliczność pozbawienia go możliwości udziału w posiedzeniu (wobec nie rozpoznania przez sąd odwoławczy złożonych przez skazanego wniosków o ustanowienie obrońcy z urzędu i przełożenie terminu posiedzenia), co istotnie ograniczyło możliwość przedstawienia argumentów przeciwko zażaleniu prokuratora i w konsekwencji postępowanie zakończone postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r. zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa do obrony, co uzasadnia wznowienie sprawy jako nadzwyczajnego trybu kontroli orzeczenia zgodnie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Jednocześnie wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności i prawa do rzetelnego procesu, zaznaczając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności sprawy, tj.: warunki do odbycia kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Konkludując uznał, że „rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego oraz bez pełnego uwzględnienia okoliczności sprawy” (k. 3-5 akt). Pismo z dnia 8 grudnia 2025 r., zostało zarejestrowane w repertorium „KO” pod sygn. II KO 216/25 jako wniosek o wznowienie postępowania zaś na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2025 r. sprawa ta została przydzielona sędziemu referentowi, wyznaczonemu do składu jednoosobowego (zarządzenie, k. 17 akt). Procesowe weryfikowanie istnienia podstaw wznowienia postępowania zaktualizuje się jednak dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, iż postępowanie poprzedzające wydanie orzeczenia w ogóle podlega wznowieniu, a więc stanowi III KO 216/25 3 "postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem" w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Takim postępowaniem jest wyłącznie tego typu postępowanie, które cechuje się przymiotem definitywnego zamknięcia (rozpoznania) danej kwestii i przez to mające cechy trwałości (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., V KO 43/15, Lex nr 1783194). Postanowienia w przedmiocie zezwolenia na odbywanie kary pozbawiania wolności w systemie dozoru elektroniczne, nie należą do kategorii postanowień kończących postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Pomimo, że postanowienie w tym przedmiocie niewątpliwie ma negatywne konsekwencje dla sfery wolności osobistej skazanego, to jednak nie można uznać, iż rozstrzygnięcie to jest orzeczeniem kończącym postępowanie karne w rozumieniu powyższych przepisów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt III KO 15/18, LEX nr 2490298 czy zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2024 r., III KO 16/24, LEX nr 3725437). W orzecznictwie od dawna dominuje też pogląd, że wznowienie postępowania w postępowaniu wykonawczym - w tym w przedmiocie udzielenia zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności (również zastępczej kary pozbawienia wolności) w systemie dozoru elektronicznego - jest dopuszczalne tylko w ograniczonym zakresie, wyznaczonym treścią art. 24 § 1 k.k.w. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2004 r., IV KO 35/04). Postanowienie o odmowie zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego nie należy do orzeczeń kończących postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., jako że zgodnie z treścią art. 43ll k.k.w., nie zamyka drogi do ponownego ubiegania się o udzielenie przedmiotowego zezwolenia po upływie określonego czasu od zapadnięcia negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Podlega natomiast reasumpcji w trybie art. 24 § 1 k.k.w. - jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla treści orzeczenia (zob. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2025 r., I KO 109/25, LEX nr 3953050 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., II KZ 17/22, LEX nr 3395028). Zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia także wówczas, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa III KO 216/25 4 w art. 429 § 1 k.p.k., a więc w sytuacji, gdy środek odwoławczy jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym. Oznacza to, że prezes sądu (przewodniczący wydziału, upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania m. in. wówczas, gdy jest on w ogóle niedopuszczalny. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku zbadać bowiem wpierw należy, czy omawiany wniosek w ogóle przysługuje. Jeżeli nie jest on dopuszczalny, to nie podlega przyjęciu. Wobec powyższego należało odmówić przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy, bez konieczności odnoszenia się do merytorycznej oceny zasadności podniesionego we wniosku zarzutu i wniosków, gdyż w realiach procesowych sprawy byłoby to bezprzedmiotowe. [WB] [a.ł]