IV CZ 15/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Bladowski, M. Zakrzewska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jana B. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w O. o odszkodowanie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25.VI.1982 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód wnosił o zasądzenie na jego rzecz od Spółdzielni Mieszkaniowej w O. odszkodowania w kwocie 183.000 zł za drzewa i krzewy owocowe, który uległy zniszczeniu. Twierdził on, że jest właścicielem nieruchomości położonej w O. przy ul. (...). W związku z koniecznością przeprowadzenia przez wymienioną nieruchomość urządzeń kanalizacyjnych do wznoszonego osiedla mieszkaniowego, naczelnik Miasta i Gminy w O. wydał w dniu 12.III.1979 r. decyzję na mocy art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) zezwalającą pozwanej Spółdzielni na wejście na jego teren i wykonanie wspomnianej instalacji. Wymienioną decyzją Spółdzielnia zobowiązana została do zapłaty odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości powoda, przy czym wysokość tego odszkodowania miała być ustalona przez stronę przy udziale biegłego. Powód dalej twierdzi, że odszkodowanie w kwocie 15.984 zł otrzymał, jednakże po zagospodarowaniu terenu Spółdzielnia ponownie weszła na jego teren i dokonała ponownych zniszczeń drzew i krzewów owocowych i właśnie wyrównania tej szkody dochodzi w niniejszym procesie.Sąd Wojewódzki pozew odrzucił i podniósł, że skoro zajęcie działki powoda nastąpiło na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, to także ten organ właściwy jest do określenia wysokości odszkodowania, a to stosownie do dyspozycji art. 36 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej. Zachodzi zatem niedopuszczalność drogi sądowej skutkująca odrzucenie pozwu.Wymienione postanowienie zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał zażalenie powoda za uzasadnione i zważył, co następuje. W rozdziale 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) zawarte są przepisy o szczególnym trybie wywłaszczania nieruchomości. Przewidują one możliwość wejścia na nieruchomość za zezwoleniem właściwego organu administracji państwowej celem założenia ciągów drenażowych, przewodów do przesyłania płynów, gazu, elektryczności itp. Odszkodowanie za straty wywołane takim wejściem na cudzą nieruchomość powinno być ustalone przez zainteresowane strony, a w razie sporu odszkodowanie to ustala terenowy organ administracji państwowej (art. 36 ust. 1 ustawy). Jeżeli zatem powód poniósł szkodę w następstwie czasowego zajęcia jego nieruchomości za zezwoleniem naczelnika Miasta i Gminy w O., wydanym na podstawie przepisu art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, to rozmiar tej szkody powinien być ustalony w sposób określony art. 36 tejże ustawy i wyrównania tej szkody powód nie może dochodzić w drodze sądowej. Tryb ten jednak nie ma zastosowania do sytuacji, w których szkoda jest następstwem samowolnego wejścia na nieruchomość, bez wspomnianego zezwolenia lub po jego wygaśnięciu, jak też nie w celu wykonania czynności związanych z konserwacją urządzeń przesyłowych (art. 35 ust. 2 ustawy). Z twierdzeń powoda wynika, że otrzymał on odszkodowanie za czasowe zajęcie jego nieruchomości zgodnie z decyzją naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia 12.III.1979 r. Twierdzi wszakże, że po założeniu urządzeń wodno-kanalizacyjnych i po rekultywacji terenu strona pozwana ponownie weszła na jego działkę już bez zezwolenia organu administracji i spowodowało ponowne zniszczenie drzew i krzewów owocowych. Gdyby tak było - co jednak nie zostało wyjaśnione - to za nową szkodę, wywołaną samowolnym wejściem strony pozwanej na jego działkę, sprawca szkody ponosiłby odpowiedzialność na ogólnych zasadach prawa i do jej wyrównania droga sądowa nie byłaby wyłączona. Ponieważ jednak sprawa w tym zakresie nie została wyjaśniona, przeto postanowienie o odrzuceniu pozwu jako przedwczesne podlegało uchyleniu (art. 397 § 2 i art. 388 k.p.c.).