2 CR 150/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Białek. Sędziowie: M. Kenigsberg, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Teodora S. przeciwko Wojewódzkiemu Związkowi Spółdzielni Pracy w N. o 65.960 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 12 maja 1959 r.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Zielonej Górze do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi, że na mocy umowy zawartej w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. użytkuje gospodarstwo ogrodnicze położone w Z. Umowa została zawarta na czas oznaczony do dnia 31.X.1959 r. Na podstawie jednak uchwały tego Prezydium, Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przekazał pozwanemu Wojewódzkiemu Związkowi Spółdzielni Pracy w N. teren pod budowę biurowca, przy czym część gruntu o powierzchni 776 m2 została wydzielona z gruntów użytkowanych przez powoda. Równocześnie jednak zawiadomiono pozwanego w niniejszej sprawie, że będzie zobowiązany pokryć koszty związane ze stratami, jakie powód poniesie z tego tytułu. Strona pozwana, nie kwestionując swojej odpowiedzialności co do zasady, uważa jednak roszczenie powoda w kwocie 65.960 zł za zbyt wygórowane.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 12.V.1959 r. odrzucił pozew reprezentując stanowisko, że w niniejszej sprawie niedopuszczalna jest droga sądowa, albowiem rozpoznawanie wszelkich spraw dotyczących wykonania postanowień dekretu z dnia 26.IV.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (jednolity tekst: Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) należy do władzy administracyjnej.Postanowienie to uprawomocniło się i dopiero w dniu 14.II.1961 r. zaskarżył je Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 2 k.p.c., a tym samym naruszenie również i interesu Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, że powód na podstawie umowy zawartej z Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. użytkował nieruchomość bliżej w pozwie opisaną. Jest również poza sporem, że w czasie, gdy umowa ta wiązała strony, zapadła uchwała Prezydium Rady Narodowej, mocą której Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przekazał stronie pozwanej w niniejszym procesie teren pod budowę biurowca, przy czym pewna część gruntu wydzielona została z nieruchomości użytkowanej przez powoda.W związku z tą uchwałą i jej wykonaniem powód poniósł szkodę, której wynagrodzenia mógł oczywiście dochodzić na drodze sądowej od kontrahenta umowy.Skarb Państwa, przekazując nieruchomość Wojewódzkiemu Związkowi Spółdzielni Pracy w N. w trybie dekretu z dnia 26.IV.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zastrzegł sobie, że Związek przejmie jego zobowiązania odszkodowawcze w stosunku do powoda. Wynika to z pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia 26.IX.1956 r., w którym m. in. zaznaczono, że Wojewódzki Związek Spółdzielni Pracy w N. będzie zobowiązany pokryć koszty odszkodowania za zabranie terenu użytkowanego przez powoda. Związek wyraził na to zgodę, czemu dał wyraz m. in. w odpowiedzi na pozew stwierdzając, że gotów jest zapłacić odszkodowanie za straty, które powód poniósł, nie będąc w stanie uprzątnąć działki ogrodniczej przed jej zajęciem pod budowę. Tak więc między Skarbem Państwa a Wojewódzkim Związkiem Spółdzielni Pracy w N. doszło do zawarcia umowy o zmianę dłużnika (art. 182 k.z. i 43 p.o.p.c.).Powód wyraził zgodę na zaspokojenie jego roszczeń przez pozwany Związek zamiast przez Skarb Państwa, czego najlepszym dowodem jest pozew w niniejszej sprawie.Tak więc w rozpoznawanym wypadku mamy do czynienia ze zmianą dłużnika w drodze przejścia zobowiązania na inną osobę, czyli z tzw. przejęciem długu (art. 184 k.z.). Na skutek zaś przejęcia długu dług przechodzi bez zmiany istoty na nowego dłużnika, który odpowiada z tego samego tytułu co dawny dłużnik. Skoro zaś roszczenie powoda do Skarbu Państwa miało charakter cywilny, to charakter ten nie zmienił się na skutek zmiany dłużnika.Uzasadniony jest przeto wniosek rewizji nadzwyczajnej, że w danym wypadku droga sądowa jest dopuszczalna, odmienne zaś stanowisko Sądu Wojewódzkiego narusza art. 2 k.p.c. oraz interes Państwa Ludowego przez pozbawienie powoda ochrony sądowej.Wychodząc z tych założeń, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.