II CR 896/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: K. Lipiński, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana K. przeciwko Przedsiębiorstwu Elektryfikacji Rolnictwa w R. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od postanowienia Sądu Powiatowego w Rzeszowie z dnia 4 kwietnia 1962 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW czasie przeprowadzania w sierpniu 1959 r. przez pozwane Przedsiębiorstwo linii wysokiego napięcia dla wsi Cz. zniszczono w sadzie powoda kilka drzew i krzewów owocowych. Celem wyrównania tej szkody pozwany zapłacił powodowi kwotę 794 zł.Powód twierdził, że wyrządzona mu szkoda wynosi 8.500 zł i domagał się zasądzenia od pozwanego dalszej kwoty 7.706 zł.Sąd Powiatowy odrzucił pozew, uznał bowiem, że droga sądowa z mocy art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) jest niedopuszczalna.Powód w rewizji zarzucił, ze Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. pismem z dnia 23.V.1961 r. pouczyło powoda, iż ma dochodzić swego roszczenia odszkodowawczego od pozwanego przed sądem powszechnym i dlatego skarżący uważa, że droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna.Sąd Wojewódzki na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy wobec skierowania strony przez organ administracji państwowej z dochodzeniem roszczenia przez sąd powszechny uzasadnione jest zajęcie prawnego stanowiska przez Sąd o niedopuszczalności drogi sądowej"?Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania we własnym zakresie, zważył, co następuje:Z mocy art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), o odszkodowaniu za straty wynikłe z działania przewidzianego w art. 35 ust. 1 i 2 tej ustawy orzeka - na żądanie właścicieli nieruchomości - prezydium powiatowej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości.Z treści art. 35 ust. 1 tej ustawy wynika, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne podziemne lub nadziemne, niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń.Istotną zatem przesłanką stosowania art. 36 cyt. ustawy, a tym samym niedopuszczalności drogi sądowej, jest zezwolenie prezydium powiatowej rady narodowej na przeprowadzenie prac wymienionych w art. 35 tej ustawy.Sąd Powiatowy w niniejszej sprawie nie wyjaśnił, czy pozwane Przedsiębiorstwo miało zezwolenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. na przeprowadzenie linii wysokiego napięcia, przy której budowie wyrządzono szkodę powodowi. Wyjaśnienie tej okoliczności było już z tej przyczyny konieczne, że z dołączonego do akt pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 23.V.1961 r. wynika, iż Prezydium to pouczyło powoda o możności dochodzenia swego roszczenia odszkodowawczego od pozwanego na drodze postępowania sądowego. Nie znaczy to jednak, żeby wbrew przepisom ustawy otwierała się droga do postępowania sądowego tylko dlatego, że osoba wnosząca powództwo została błędnie przez organ administracji państwowej pouczona o dopuszczalności drogi sądowej, może jednak oznaczać, że Prezydium WRN wiedziało, iż strona pozwana nie uzyskała zezwolenia, o którym mowa w art. 35 cyt. ustawy.Brak wyjaśnienia istotnej dla kwestii dopuszczalności drogi sądowej przesłanki (zezwolenia) powoduje uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu Sąd Powiatowy, w razie ustalenia, że pozwany miał zezwolenie z art. 35 ust. 1 cyt. ustawy, odrzuci pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, w przeciwnym zaś wypadku odrzuci (art. 229 k.p.c.) zarzut niedopuszczalności drogi sądowej i rozpozna sprawę merytorycznie.