I CR 38/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys, M. Sychowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława M. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w S. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 29 listopada 1982 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód Wiesław M. wniósł o uchylenie uchwały Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w S. z dnia 3.VI.1982 r., utrzymującej w mocy decyzję Rady Spółdzielni z dnia 2.IV.1982 r., w przedmiocie wykluczenia powoda ze Spółdzielni.Pozwana Spółdzielnia nie uznała powództwa.Sąd Wojewódzki w Białymstoku ustalił, że powód został członkiem pozwanej Spółdzielni dnia 30.XII.1972 r. Dnia 8.III.1975 r. przydzielony mu został przez Spółdzielnię lokal mieszkalny typu M-4, w którym powód zamieszkał wraz z żoną i dwojgiem dzieci. Już w dniu 12.VII.1974 r. powód wraz z żoną nabył prawo użytkowania wieczystego działki budowlanej, na której rozpoczął budowę domu jednorodzinnego o powierzchni 110 m2. Na ten cel otrzymał od Państwa kredyt budowlany. W marcu 1981 r. pozwana Spółdzielnia zwróciła się do powoda o przyśpieszenie wykończenia domu i zwolnienie zajmowanego mieszkania spółdzielczego. Powód oświadczył wówczas, że do nowo wybudowanego domu przeprowadzi się w październiku 1981 r. Terminu tego jednak nie dotrzymał. Twierdził, że dom nie został wykończony wobec trudności w nabyciu urządzeń sanitarnych. Pozwana Spółdzielnia we własnym zakresie i przy użyciu własnych materiałów zainstalowała te urządzenia w domu powoda. Kolejnego terminu opróżnienia mieszkania spółdzielczego - dnia 8.I.1982 r. powód także nie dotrzymał.Aktem notarialnym z dnia 20.II.1982 r. powód wraz z żoną sprzedali teściowi powoda Konstantemu A. za 425.000 zł prawo użytkowania wieczystego działki wraz z prawem własności wzniesionego na niej domu mieszkalnego. Według oceny Sądu Wojewódzkiego czynność ta ma charakter pozorny, o czym świadczy moment jej dokonania, rażąco niska ceny wymieniona w akcie sprzedaży oraz sytuacja osobista i majątkowa nabywcy. K.A. bowiem posiada w odległości około 16 km od S. gospodarstwo rolne o powierzchni 6,38 ha wraz z domem mieszkalnym, w którym zamieszkuje. Umowa z dnia 19.IV.1982 r., według której wydzierżawił on to gospodarstwo, została sporządzona tylko na użytek niniejszego procesu. K.A. faktycznie nie mieszka w nabytym domu, lecz pracuje w swoim gospodarstwie. Brak jest motywu uzasadniającego nabycie przez niego domu mieszkalnego; jest on osobą samotną w wieku powyżej 70 lat, a dorosłe jego dzieci zamieszkują w D. i K. i mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.W powyższych okolicznościach, uznając wykluczenie powoda z pozwanej Spółdzielni za zasadne, a jego roszczenie, z którym wystąpił w sprawie, za nie zasługujące na uwzględnienie, jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 20.XI.1982 r. oddalił powództwo.W rewizji od tego wyroku, opartej na podstawach zaskarżenia przewidzianych w art. 368 pkt 4 i 5 k.p.c., powód wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom skarżącego brak jest podstaw do czynienia Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu, iż dokonał ustaleń sprzecznych z treścią zebranego materiału.W sprawie jest bezsporne, iż skarżący nie zarzuca wadliwości ustaleń w tym zakresie, że powód wybudował dom mieszkalny na działce, która pozostawała w jego i jego żony użytkowaniu wieczystym, przy czym na budowę powód otrzymał od Państwa kredyt bankowy. Nie jest także kwestionowane ustalenie co do tego, iż powód zobowiązał się wobec pozwanej spółdzielni do przeprowadzenia się do nowo wybudowanego domu i opróżnienia mieszkania spółdzielczego oraz że wobec trudności w wykończeniu domu Spółdzielnia udzieliła powodowi pomocy, wykorzystując własne siły i środki.W ujawnionych w sprawie okolicznościach skarżący skutecznie nie podważa wniosku, do jakiego doszedł Sąd Wojewódzki, że sprzedaż teściowi powoda domu mieszkalnego była czynnością pozorną. Na pozorność tej czynność bowiem wskazują okoliczności jej towarzyszące, ocenione przez sąd meriti bez naruszenia reguł logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego.Uznanie za ważną umowy zawartej przez powoda (i jego żonę) z K.A. w sprawie nabycia domu mieszkalnego - wobec nieprzyjęcia jej pozorności - także uzasadniałoby negatywną ocenę postępowania powoda w stosunku do pozwanej Spółdzielni.Skoro powód wybudował dom jednorodzinny na działce pozostającej w jego (i jego żony) użytkowaniu wieczystym, a na budowę otrzymał od Państwa kredyt bankowy, w normalnej kolei rzeczy powinien zamieszkać wraz z rodziną w wybudowanym domu. Oczekiwanie więc pozwanej Spółdzielni, iż powód to uczyni i zwolni mieszkanie spółdzielcze, było w pełni uzasadnione. Potwierdzone ono zostało zobowiązaniem się powoda do przeprowadzenia się do nowo wybudowanego domu po jego wykończeniu. Zobowiązanie to nałożyło na powoda obowiązek jego wykonania w chwili, gdy stanie się to możliwe. Pozwana Spółdzielnia, instalując w domu powoda urządzenia sanitarne, usunęła ostatnią przeszkodę w wykonaniu przez powoda podjętego przez niego zobowiązania.W tych okolicznościach zbycie przez powoda i jego żonę domu mieszkalnego, jeżeli nawet nie było czynnością pozorną, w każdym razie godziło w interes pozwanej Spółdzielni, polegający na odzyskaniu mieszkania zajmowanego przez powoda i jego rodzinę, zaspokojenie którego to interesu gwarantowało zobowiązanie się powoda do przeprowadzenia się do nowo wybudowanego domu.Początkowo powód jedynie twierdził, że do zbycia domu skłoniła go podwyżka cen powodująca wzrost kosztów jego utrzymania. Później zaś - i w rewizji - powód wystąpił z twierdzeniem, że zbudowanie domu było następstwem znacznych nakładów poczynionych przez teścia i że w istocie, budując dom, "dokonywał on wszelkich czynności za swojego teścia", a zbycie domu nastąpiło w wykonaniu zobowiązania wobec teścia.Zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie za prawdziwe tych twierdzeń. Prawidłowe jest ustalenie, że powód nie był w położeniu zmuszającym go do zbycia domu, ani zbycie takie nie wynikało z zobowiązania powoda względem teścia. Za motyw działania powoda zbywającego nowo wybudowany dom należało uznać chęć pozostawienia do swej dyspozycji mieszkania spółdzielczego.Takie postępowanie członka spółdzielni mieszkaniowej, który po wybudowaniu domu jednorodzinnego, mając zaspokojone potrzeby mieszkaniowe swoje i rodziny, dąży do zatrzymania mieszkania spółdzielczego wbrew uprzedniemu zobowiązaniu do jego opróżnienia, i po skorzystaniu z pomocy spółdzielni mieszkaniowej w wykończeniu domu, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stosownie do art. 21 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. uzasadnia wykluczenie członka ze spółdzielni. Podjęta w takich okolicznościach uchwała Zebrania Członków Przedstawicieli pozwanej Spółdzielni, utrzymująca w mocy decyzję Rady Spółdzielni w przedmiocie wykluczenia powoda ze Spółdzielni, nie narusza przepisów prawa ani też przepisów statutu lub uchwał właściwych związków albo Naczelnej Rady Spółdzielni, a zatem przepis art. 38 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. nie uzasadnia jej uchylenia. Zaskarżony wyrok, aczkolwiek z częściowo błędnym uzasadnieniem, trafnie przeto rozstrzyga sprawę.Z powyższych względów rewizję, jako nie zasługującą na uwzględnienie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił.