IV CR 514/82

Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 5 lipca 1982 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo Jacka S. o unieważnienie z powodu błędu dokonanego w dniu 4 lutego 1982 r. przez niego uznania małoletniej Moniki S. urodzonej w dniu 9.X. 1979 r. Sąd Wojewódzki dokonał następujących ustaleń faktycznych:W toku procesu o ustalenie ojcostwa powoda względem nieletniej Moniki został przeprowadzony dowód z grupowego badania krwi, który nie wykluczył ojcostwa powoda. W związku. z tym oraz wobec odpowiedniego pouczenia pozwanego przez sędziego przewodniczącego, powód uznał małoletnią. Kierował się przy tym informacją uzyskaną od swego pełnomocnika, który nakłaniając go do uznania, pouczył go, że uznanie to nie zamyka mu drogi do prowadzenia dalszych dowodów, gdy dziecko ukończy 3 lata.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że powód, uznając dziecko, nie działał pod wpływem błędu, był bowiem o treści czynności prawnej pouczony i jego intencja była skierowana na uznanie dziecka, a wola została wyrażona zgodnie z nią - choć było to oświadczenie złożone "dla pozoru". Powód bowiem wyraźnie określa, że chciał dziecko uznać z zamierzeniem wznowienia sprawy w następnym czasie. Jednakże na pozorność uznania dziecka nie można się powoływać. W tych warunkach istnieją podstawy - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - do oddalenia powództwa bez prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Oddalając powództwo Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że zgodnie z utrwalonym poglądem błędem w rozumieniu art. 84 k.c. jest także tzw. błąd co do prawa. W sprawie niniejszej powód powołuje się na taki błąd, skoro twierdzi, że uznając dziecko, kierował się mylnym wyobrażeniem co do tego, jakie znaczenie ma ta czynność prawna; według jego twierdzeń sądził bowiem, że jest to czynność o skutkach tymczasowych, której zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy będzie mogła być skontrolowana w przyszłości. Błąd taki z istoty rzeczy dotyczy treści czynności prawnej i jest istotny; gdyby nie ten błąd, powód, jak utrzymuje, dziecka by nie uznał.W świetle powyższego oraz przy uwzględnieniu dokonanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych, należałoby zaskarżony wyrok zmienić i powództwo uwzględnić, Nie jest to jednak możliwe, gdyż ustalenie co do tego, że powód był przekonany, iż dokonuje innej czynności aniżeli uznanie dziecka w rozumieniu przepisów k.r.o., zostało dokonane bez przeprowadzenia koniecznego postępowania dowodowego, a jedynie na podstawie jego twierdzeń. Dokonując ustaleń w tym zakresie Sąd Wojewódzki powinien mieć na uwadze, że powód działał - jeżeli twierdzenia jego okażą się prawdziwe - pod wpływem dwu pouczeń: zapewne prawidłowego, pochodzącego od Sądu, i wadliwego, pochodzącego od jego pełnomocnika, trzeba będzie zapewne ocenić, czy powód mógł temu ostatniemu pouczeniu uwierzyć, skoro Sąd udzielił mu innych wskazówek. Nie jest to wykluczone, gdyż strony procesu mają najczęściej największe zaufanie do tego, co pochodzi od ich pełnomocników - adwokatów lub ich substytutów.Z zasad powyższych, skoro prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga uzupełnienia, postępowania dowodowego i ponownej oceny materiału dowodowego, zaskarżony wyrok należało z mocy art. 388 k.p.c. uchylić i sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.