I CK 296/82

Uzasadnienie faktyczneHelena K. wystąpiła w dniu 18 sierpnia 1980 r. przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Prokuratora Wojewódzkiego w W., z powództwem o zwolnienie spod zabezpieczenia przedmiotów i walorów wymienionych w protokole przeszukania dokonanego w dniu 15 listopada 1979 r. u Jana Ch., podejrzanego o przestępstwo z art. 47 i art. 60 ustawy karnej skarbowej z 26 października 1971 r. - Dz. U. z 1971 r. Nr 28, poz. 260 oraz w postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 23 stycznia 1980 r. w sprawie DP - Ds - 12/79 r. W uzasadnieniu pozwu twierdziła, że przedmioty te i dolary USA stanowią jej własność, przy czym 1.300 dolarów złożyła w 1978 r. w sejfie u Jana Ch. W piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 1981 r., po otrzymaniu zwrotu przedmiotów wymienionych w pozwie, ograniczyła się do żądania zwolnienia 1.300 dolarów USA spod zajęcia i ich wydania powódce.W dniu 2 grudnia 1980 r. Sąd Rejonowy dla m.st. W. VIII K 936/80, uznał Jana Ch. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 60 § 1 ustawy karnej skarbowej oraz z art. 286 k.k. w zw. z art. 54 k.k. i skazał go na grzywny z zamianą w razie ich nieuiszczenia na zastępczą karę pozbawienia wolności. W związku z tym Prokurator Wojewódzki oświadczył na rozprawie z 5 lutego 1982 r., że nie reprezentuje już pozwanego Skarbu Państwa i że występuje w sprawie jedynie na podstawie art. 60 k.p.c., a pozwany Skarb Państwa winien być reprezentowany przez Prezesa Sądu Wojewódzkiego. Jednocześnie wnosił o uwzględnienie powództwa w części dotyczącej 1.300 dolarów USA. O następnych rozprawach zawiadamiano Prokuratora Wojewódzkiego i Prezesa Sądu Wojewódzkiego.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 19 kwietnia 1982 r. C 491/82, zwolnił od zabezpieczenia i od egzekucji 1.300 dolarów USA, poza tym postępowanie umorzył i zasądził "od Skarbu Państwa - Prokuratury Generalnej - i Sądu Wojewódzkiego w W. - 2.000 zł kosztów procesu". Jako podstawę prawną uwzględnionego powództwa wskazał przepis art. 139 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, ustaliwszy że dolary te powódka otrzymała od swego brata, który po dłuższym pobycie w Anglii powrócił do kraju. Umieściła je w październiku 1978 r. w sejfie u Jana Ch.W rewizji od tego wyroku strona pozwana wnosiła o jego zmianę i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie znajduje oparcia w treści pism procesowych, ani też w treści zebranego w sprawie materiału, stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż zgłoszone w dniu 21 grudnia 1981 r. przez powódkę żądanie "wydania zajętych walorów" należy rozumieć jako domaganie się "ich zwolnienia od zajęcia orzeczonego w trybie zabezpieczenia, jak również od egzekucji". Sąd Wojewódzki nie zająłby takiego stanowiska, gdyby nie przeoczył - podobnie jak występujący w sprawie Prokurator - że w aktach sprawy VIII K 936/80 znajduje się utrzymane w mocy orzeczeniem Sądu Wojewódzkiego z dnia 10 czerwca 1981 r. VI KZ 114/81, postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. W. z dnia 29 kwietnia 1981 r. (k. 109), orzekające przepadek na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1.440 dolarów USA, a więc również owych 1.300 dolarów, do których według ustalenia Sądu Wojewódzkiego "powódka wykazała swoje uprawnienia". Przeszły one na własność Skarbu Państwa bez względu na to, czy były własnością skazanego Jana Ch. (art. 17 § 1 ustawy karnej skarbowej).Sąd Wojewódzki ustalił, że o zajęciu dolarów powódka nie była zawiadomiona. Tego ustalenia nie podważa strona skarżąca. Z dotychczas zebranego materiału nie wynika też, aby zostało jej doręczone postanowienie orzekające przepadek dolarów na rzecz Skarbu Państwa. Ze względu na obowiązujące terminy z art. 19 § 3 uks kwestia ta wymaga jednak szczegółowego wyjaśnienia.Sąd Wojewódzki - zresztą konsekwentnie, wobec przeoczenia orzeczenia o przepadku dolarów na rzecz Skarbu Państwa - nie poczynił ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia o zasadności roszczenia powódki o wydanie 1.300 dolarów. Dopuszczalność wystąpienia z takim roszczeniem według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast.k.c.) przewidziana jest w przepisie art. 19 § 2 cytowanej wyżej ustawy karnej skarbowej. W procesie zaś opartym na tej podstawie, pozwany Skarb Państwa winien być reprezentowany przez organ administracji finansowej, z którego działalnością wiąże się roszczenie powódki lub przez organ jednostki nadrzędnej (art. 67 § 2 k.p.c.).Orzekając o rozdziale kosztów procesu Sąd Wojewódzki będzie miał na uwadze, że Prokurator występuje w niniejszej sprawie nie w charakterze strony procesowej, lecz na podstawie art. 60 k.p.c. (por. art. 106 k.p.c.).Skoro więc zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego i poczynienia dalszych ustaleń na wskazane wyżej okoliczności, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 388 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c., jak w sentencji.