III CRN 257/71

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bronisławy W. przeciwko Stefanowi K. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 29 maja 1969 r., zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo główne Bronisławy W. uchylił i sprawę w tym zakresie przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka Bronisława W., w pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego w Częstochowie w dniu 21 stycznia 1969 r., żądała zasądzenia od pozwanego Stefana K. kwoty 5.000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.Powódka twierdziła w pozwie, że pozwany we wrześniu 1966 r. podstępnie wyłudził od niej kwotę 10.000 zł, z której zwrócił jej 5.000 zł, lecz odmówił zwrotu reszty pieniędzy. Według dalszych twierdzeń pozwu za czyn ten pozwany został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Częstochowie V k.p. 611/67 na karę 2 lat więzienia.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa Bronisławy W. (k. 42), przy czym wytoczył powództwo wzajemne żądając zasądzenia od Bronisławy W. 4.420 zł i wyjaśnił, że powódka jest mu winna powyższą kwotę pieniężną z tytułu należności za prace polowe w gospodarstwie rolnym i inne usługi świadczone przez niego na rzecz powódki (k. 22).Wyrokiem z dnia 29 maja 1969 r. Sąd Powiatowy w Częstochowie w uwzględnieniu powództwa głównego zasądził od pozwanego Stefana K. na rzecz Bronisławy W. kwotę 5.000 zł z 8% od dnia 22 stycznia 1969 r. oraz kwotę 235 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, powództwo wzajemne zaś oddalił.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w części uwzględniającej powództwo główne Bronisławy W. (pkt I sentencji orzeczenia), wnosząc o uchylenie tego wyroku w zaskarżonej części i o przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.Skazany zarzucił rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 197 i art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 412 k.c., a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, że Sąd - w którego dyspozycji znajdowały się akta sprawy karnej przeciwko Stefanowi K. (k. 44, 45) - z rażącym naruszeniem podstawowego obowiązku wszechstronnego rozważenia sprawy nie wziął pod uwagę ustaleń prawomocnego wyroku karnego oraz treści materiału zawartego w aktach sprawy karnej.Jak wynika z akt sprawy Sądu Powiatowego w Częstochowie V k.p. 611/67 Stefan K. został skazany prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 1967 r. z art. 38 mkk i art. 42 § 2 k.k. za to, że we wrześniu 1967 r. w S., powołując się na swój wpływ na pracowników Sądu i Prokuratury Powiatowej w Częstochowie, podjął się pośrednictwa w zwolnieniu z tymczasowego aresztu i uzyskaniu korzystnego wyroku dla Józefa O. oraz Jana W. i przyjął za to dla siebie od Bronisławy W. kwotę 10.000 zł.W świetle ustaleń powyższego prawomocnego wyroku nie może budzić wątpliwości okoliczność, że świadczenie spełnione świadomie przez powódkę do rąk pozwanego Stefana K. uległo przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 412 k.c.Skoro w sprawie ma zastosowanie dyspozycja art. 412 k.c., obowiązkiem Sądu - wynikającym z treści art. 197 k.p.c. - było zawiadomienie o toczącym się postępowaniu prokuratora i organ do spraw finansowych właściwej rady narodowej. Niedokonanie przez Sąd czynności w powyższym zakresie stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.Słuszny również jest zarzut, że zaskarżony wyrok narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, związany z prawidłowym wymiarem sprawiedliwości ochrony praworządności.Z tych względów wyrok ten w zaskarżonej części należało uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.