III CRN 250/71

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Józefowi J. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 19 grudnia 1968 r., wyrok ten uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Jan K. w pozwie złożonym w Sądzie Powiatowym w Częstochowie z dnia 21 listopada 1968 r. żądał zasądzenia od pozwanego Józefa J. kwoty 1.500 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.Powód twierdził w pozwie, że pozwany w 1966 r. wyłudził od niego podstępnie kwotę 1.500 zł na mieszkanie, i że za czyn ten został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Częstochowie na karę pozbawienia wolności.Pozwany powództwo uznał.Wyrokiem z dnia 19 grudnia 1968 r. Sąd Powiatowy w Częstochowie zasądził od pozwanego Józefa J. na rzecz powoda Jana K. kwotę 1.500 zł z 8% od dnia 21 listopada 1958 r. oraz kwotę 130 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Powyższy wyrok uprawomocnił się wskutek niezaskarżenia go przez pozwanego.W rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny PRL wniósł o uchylenie wymienionego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej trafnie podniesiono, iż zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem przepisów art. 197 i art. 213 k.p.c. w związku z art. 412 k.c., a nadto narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związany z prawidłowym wymiarem sprawiedliwości i ochronę praworządności.Przede wszystkim zauważyć należy, że w świetle twierdzeń pozwu oraz wyjaśnień powoda złożonych na rozprawie w dniu 19 grudnia 1968 r., Sąd nie mógł poprzestać na uznaniu powództwa przez pozwanego, lecz zobowiązany był wyjaśnić okoliczności dotyczące przyjęcia przez pozwanego kwoty dochodzonej pozwem i w tym celu powinien był przeprowadzić dowód z akt sprawy karnej przeciwko pozwanemu Józefowi J.Przeprowadzenie przez sąd stosownego dochodzenia w wyżej wskazanym kierunku wykazałoby, że pozwany Józef J. prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 14 września 1967 r. V k.p. 773/67 został skazany na karę pozbawienia wolności za to, że w sierpniu 1966 r. w Częstochowie powołując się na swoje wpływy u członków komisji mieszkaniowej przy hucie im. B. Bieruta podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy przydziału mieszkania dla Jana K., w zamian za co zażądał i przyjął od niego kwotę 1.500 zł.Uchylając się od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, sąd bezzasadnie zasądził na rzecz powoda Jana K. kwotę pieniężną, która z mocy art. 412 k.c. uległa przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.W warunkach konkretnej sprawy, w której ma zastosowanie przepis art. 412 k.c., sąd powinien był z urzędu na podstawie art. 197 k.p.c. zawiadomić o toczącym się postępowaniu prokuratora oraz właściwy do spraw finansowych organ prezydium rady narodowej. Niedokonanie przez sąd czynności w powyższym zakresie stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.W tym stanie rzeczy, gdy na skutek niewyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy doszło - z rażącym naruszeniem powołanych wyżej przepisów - do zasądzenia zwrotu świadczenia, spełnionego świadomie przez powoda do rąk pozwanego w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę, zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.