Rw 901/82
WyrokIzba Karna1982-10-25
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji może zrezygnować z przeprowadzenia dopuszczonego dowodu z zeznań świadka na wniosek strony, mimo braku przesłanek określonych w art. 155 § 1 pkt 1-3 lub 333 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd pierwszej instancji nie jest władny zrezygnować z przeprowadzenia dowodu, którego przeprowadzenie uprzednio dopuścił, nawet na wniosek strony, chyba że ujawnią się konkretne okoliczności określone w przepisach kodeksu postępowania karnego. Obowiązek sądu dociekania prawdy z urzędu oraz zakaz antycypacji dowodu wykluczają taką możliwość. Sąd powinien kierować się regułami dotyczącymi oddalenia wniosku dowodowego, a wniosek strony o rezygnację z przeprowadzenia dowodu, który raz uznano za niezbędny, nie jest wiążący dla sądu.Stan faktyczny
Oskarżony Henryk C. został skazany za przestępstwa karne. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania. W trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji oskarżony złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków i dostarczenie dokumentów. Sąd dopuścił część wniosków, ale następnie na wniosek obrońcy skreślił nieobecnych świadków z listy, co obrońca uznał za błędne.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia przepisów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), mjr S. Kosmal.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 października 1982 r. na rozprawie sprawy Henryka C., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstw określonych w:- art. 145 § 3 k.k. w zw. z art. 145 § 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności wraz z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 8 lat;- art. 327 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności;- art. 248 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolnościłącznie na karę 5 lat pozbawienia wolności,z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 2 września 1982 r.,uwzględniając rewizję obrońcy, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego Henryka C. przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku obrońca wniósł rewizję, w której zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, polegający na uznaniu oskarżonego za winnego popełnienia opisanych w wyroku czynów, mimo że nie pozwalał na to ujawniony w sprawie materiał dowodowy, oraz obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a wynikła z oparcia orzeczenia o winie oskarżonego tylko na dowodach obciążających i pominięcia dowodów korzystnych dla oskarżonego bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska - wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanych w pkt 1 i 3 wyroku czynów albo uchylenie go w tej części i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Po wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie rewizji, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o jej oddalenie i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.W obecnym stanie sprawy pierwszy z wniosków uznać należy za przedwczesny, drugi zaś za zasadny, jednakże nie z powodów podanych przez obrońcę w rewizji. Rzecz bowiem polega na tym, że sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, które to niewyjaśnienie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku.Z materiałów sprawy wynika, że przed rozprawą główną oskarżony złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadków Jana J. oraz Kazimierza i Janiny S., a ponadto o dostarczenie protokołu ze zdjętych odcisków palców z kierownicy i dźwigni zmiany biegów samochodu "Jelcz 593" oraz wyjaśnienie okoliczności zaginięcia protokołu z zeznań Stanisława G., który na miejscu wypadku przyznał się do prowadzenia samochodu.Zgłoszonych świadków wezwano na rozprawę, a w pozostałej części wniosek oskarżonego pozostawiono do decyzji sądu w toku rozprawy głównej.Niezależnie od wniosku oskarżonego, jego obrońca wniósł dodatkowo o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka Krzysztofa C. (brak daty wpływu wniosku i decyzji co do sposobu jego załatwienia).Z treści protokołu wynika, że poza świadkiem Janem J. pozostali świadkowie nie stawili się na rozprawę główną, w związku z czym obrońca wniósł o skreślenie ich z listy świadków. Prokurator nie oponował temu wnioskowi. Uwzględniając ten wniosek, sąd pierwszej instancji postanowił zgodnie z jego treścią.Tego rodzaju decyzję należy uznać za błędną, gdyż zgodnie z obowiązkiem sądu dociekania prawdy z urzędu (art. 152 k.p.k. w zw. z art. 2 § 1 k.p.k.) i zakazem antycypacji dowodu (art. 154 § 3 k.p.k.) sąd nie jest władny zrezygnować z dowodu, którego przeprowadzenie uprzednio dopuścił, choćby strona w tej kwestii złożyła wniosek, chyba że ujawnią się okoliczności określone w art. 155 § 1 pkt 1-3 lub 333 k.p.k.Kodeks postępowania karnego nie przewiduje instytucji rezygnacji z przeprowadzenia dowodu poza wyjątkiem określonym w art. 333 k.p.k. Dlatego też wtedy, gdy w istocie rzeczy sąd rezygnuje z określonego dowodu, posiłkowo powinien kierować się regułami dotyczącymi oddalenia wniosku dowodowego, a więc określonymi w art. 155 k.p.k. Zauważyć przy tym należy, że skoro sąd na wniosek strony raz uznał za niezbędne przeprowadzenie określonego dowodu, to wnioskiem tej samej strony o rezygnację z przeprowadzenia tego dowodu nie jest związany, choćby strona przeciwna ten wniosek poparła.
Powiązane orzeczenia
- III KK 351/14 2015-02-25Czy sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy strony nie zgłaszają wniosków dowodowych, jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowód z zeznań świadków (dziennikarzy) na okoliczność autoryzacji wywiadu, który ma stanowić p…
- IV KR 152/74 1974-04-04Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w szczególności poprzez odczytanie zeznań świadka ze śledztwa zamiast jego bezpośredniego przesłuchania, co mogło naruszyć zasady procesowe?
- Rw 680/75 1975-12-18Czy sąd pierwszej instancji może oddalić wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków na podstawie stwierdzenia, że dotychczas przesłuchani świadkowie są obiektywni i bezstronni, co może wpływać na treść wyroku?
- V KK 586/19 2020-05-13Czy naruszenie zakazu dowodowego z art. 186 § 1 k.p.k. przez sąd pierwszej instancji, polegające na odtworzeniu zeznań świadka objętych zakazem, może nie mieć wpływu na treść wyroku, jeśli inne dowody jednoznacznie wskaz…
- IV KS 44/24 2024-11-13Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, skutkujące nierzetelnością postępowania, uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy, jeśli sąd odwoł…
Powołane przepisy
art. 145 § 3 KKart. 145 § 2 KKart. 327 § 1 KKart. 248 KKart. 152 KPKart. 2 § 1 KPKart. 154 § 3 KPKart. 155 § 1 pkt 1art. 333 KPKart. 155 KPK§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.