IV KR 249/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Młynkiewicz. Sędziowie: J. Gaj (sprawozdawca), A. Żylewicz. Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Eksner.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Krzysztofa G., oskarżonego z art. 201 k.k. w zw. z art. 225 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 10 marca 1982 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) za podstawę skazania przyjął art. 199 § 1 k.k., zamiast art. 201 k.k.;2) uchylił zobowiązanie do naprawienia szkody na podstawie art. 75 § 3 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 10 marca 1982 r. uznał oskarżonego Krzysztofa G. za winnego tego, że w okresie od 1977 r. do listopada 1979 r. w J. wyłudził na szkodę Wojewódzkiej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w K. różne kwoty pieniężne w łącznej kwocie około 134.926 zł w ten sposób, że sprzedając sadzonki zagarniętych zwykłych drzew leśnych oraz własne sadzonki ligustra pospolitego policzył je po cenach znacznie wyższych, świadomie kłamliwie zapewniając prowadzących skup, że są to wysokiej jakości i wartości sadzonki drzew i krzewów ozdobnych, przy czym tak zawyżone należności pobrał z kasy spółdzielni i przywłaszczał sobie, przy czym przestępstwo to miało charakter ciągły, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 201 i 225 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k., i z zastosowaniem art. 57 § 2 pkt 1 i § 3 pkt 1 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierzył mu grzywnę w wysokości 60.000 zł, na podstawie art. 73 § 1 i 2 i art. 74 § 1 k.k. zawiesił oskarżonemu warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 3 lat, a na podstawie art. 75 § 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do wyrównania pozostałej części szkody przez wpłacenie na rzecz Wojewódzkiej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w K. 10.026 zł (...).Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna. Kwestionując słuszność wyroku Sądu Wojewódzkiego w K., autor rewizji stwierdził, że Sąd ten z obrazą art. 73 § 2 k.k. zawiesił warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej oskarżonemu Krzysztofowi G., gdyż wzgląd na społeczne oddziaływanie przemawiał przeciwko zastosowaniu tego dobrodziejstwa, a to ze względu na okoliczności popełnienia czynu, oskarżony bowiem "był leśniczym lasów państwowych i zamiast pilnować podległe mu uprawy i rewiry przywłaszczał z nich drzewa i krzewy nie kryjąc się ze swoimi praktykami, czym niewątpliwie wpływał demoralizująco na podległych mu pracowników leśnych (...); na tym terenie wzrosła znacznie w ostatnim okresie liczba przestępstw przeciwko mieniu, a straty nimi spowodowane sięgają wielu milionów złotych (...); oskarżony do czasu drugiego wyroku w tej sprawie nie wyrównał całej szkody przez siebie wyrządzonej".Z podniesionymi zarzutami nie można się zgodzić. Nie ustalono bowiem w sprawie, by oskarżony dokonywał zaboru drzew leśnych, a zwłaszcza w takim zakresie, jaki mu zarzucano. Wyłudzenie mienia społecznego następowało przez zawyżanie cen na sadzonki drzew i krzewów ozdobnych pochodzących z ich upraw.Nie może zatem ostać się wyrażony w rewizji pogląd, że oskarżony przywłaszczał drzewa i krzewy stanowiące własność lasów państwowych i nie kryjąc się ze swoimi praktykami wpływał demoralizująco na podległych mu pracowników leśnych.Nie można też zgodzić się z poglądem wyrażonym w rewizji, że Sąd Wojewódzki, rozważając kwestię wymiaru kary, nie przywiązywał dostatecznej wagi do okoliczności popełnienia czynu, które muszą rzutować na społeczne oddziaływanie wymierzonej oskarżonemu kary, przeczy temu bowiem treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia tego wynika, że Sąd Wojewódzki rozważał, czy w konkretnym wypadku wzgląd na społeczne oddziaływanie kary nie pozwala na stosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, i doszedł w konsekwencji do trafnego wniosku, że w tej sprawie, uwzględniając okoliczności, odnoszące się do osoby oskarżonego, względy na społeczne oddziaływanie kary nie przemawiają przeciwko warunkowemu zawieszeniu jej wykonania.Wniosek taki trzeba uznać za słuszny.Przez społeczne oddziaływanie kary - o którym mowa w art. 50 § 1 i art. 73 § 2 k.k. - rozumieć należy wpływ, jaki kara wymierzona w konkretnym wypadku może mieć na każdego, kto w jakikolwiek sposób dowiedział się o przestępstwie i zapadłym wyroku. Chodzi tu o wpływ, jaki orzeczona kara powinna wywrzeć w kierunku ugruntowania w społeczeństwie prawidłowych ocen prawnych i stosownego do tych ocen postępowania, o potwierdzenie przekonania, że w walce z przestępczością zwycięża praworządność, a sprawcy są sprawiedliwie karani. Wpływ ten orzeczona kara powinna wywierać przede wszystkim na środowisko sprawcy.W niniejszej sprawie środowisku oskarżonego znane jest jego zachowanie się po popełnieniu tego czynu oraz konsekwencje, jakie poniósł on w związku z tym przestępstwem. Oskarżony zmuszony był zmienić zawód, który wykonywał przez kilkanaście lat, oraz zdobyć kwalifikacje w nowym zawodzie. Stanowi to dla niego dużą niewymierną dolegliwość, i to trwałą, nie mniejszą od orzeczonej kary. Oskarżony pokrył w całości szkodę wyrządzoną przestępstwem, co, uwzględniając jego trudną sytuację finansową, świadczy o nim bardzo korzystnie.Taka postawa i zachowanie się oskarżonego świadczą o tym, że oskarżony, będąc przestępcą przypadkowym, dążył do pełnego wyrównania szkody, jaką wyrządził swoim czynem.Kodeks karny wprowadza pełną równowagę znaczenia celów kary w zakresie jej społecznego oddziaływania i co do prewencji szczególnej pozostawia ocenie sądu, której z tych dyrektyw dać w danej sprawie pierwszeństwo. Skoro zaś wzgląd na społeczne oddziaływanie kary nie może być rozumiany jednostronnie i tylko w ten sposób, że sprowadza się on wyłącznie do powstrzymywania innych osób od podobnych przestępstw przykładem bezwzględnego pozbawienia wolności, a oznacza potrzebę wymierzenia takich kar, które odpowiadają społecznemu poczuciu sprawiedliwości, to w niniejszej sprawie nie może przemawiać przeciwko stosowaniu wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary, gdy wszystkie inne okoliczności za tym przemawiają i gdy jest to zgodne ze społecznym poczuciem sprawiedliwości.Przeciwko warunkowemu zawieszeniu wykonania kary wymierzonej oskarżonemu nie może przemawiać również nagminność danego rodzaju przestępstw. Nagminność jest okolicznością mającą istotny wpływ na wymiar kary, niemniej jednak należy ją rozważać w powiązaniu z pozostałymi okolicznościami, ponieważ dopiero wówczas można wyprowadzać właściwe wnioski w zakresie wymiaru kary. W przeciwnym bowiem razie nagminność określonych przestępstw przekreślałaby zasadę indywidualizacji kary oraz prowadziłaby do wniosku, że jest dyrektywą nadrzędną, wiodącą w stosunku do pozostałych dyrektyw kary, czego nie można wyczytać z treści art. 50 k.k.Mając na względzie wszystkie omówione okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego jest słuszny, i nie znalazł podstaw do uwzględnienia rewizji (...).