I CR 97/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz. Sędziowie SN: S. Dmowski (sprawozdawca), A. Gola.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa "Animex" Centrali Importowo-Eksportowej Artykułów i Przetworów Pochodzenia Zwierzęcego w W. przeciwko "Pekaes" Przedsiębiorstwu Międzynarodowych Przewozów Samochodowych w W. o należność pieniężną na skutek rewizji interwenienta ubocznego Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji "Warta" od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 23 grudnia 1981 r.zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powódki kwotę 31 912 zł z odsetkami i oddalił powództwo w tym zakresie; zasądził od powódki na rzecz interwenienta ubocznego Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji "Warta" Sp. Akc. Oddział w Warszawie kwotę 5.540 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.Uzasadnienie faktyczne"Animex" Centrala Importowo-Eksportowa Artykułów i Przetworów Pochodzenia Zwierzęcego w W. wnosiła o zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa Międzynarodowych Przewozów Samochodowych "Pekaes" w W. kwoty 257 937 zł z odsetkami i kosztami procesu, twierdząc, że pozwany doprowadził do częściowego zepsucia się w czasie transportu mięsa końskiego eksportowanego do Francji. Podniósł, że w związku z powstałą szkodą odbiorca zgłosił roszczenie w wysokości 23.807,43 franków francuskich i że za szkodę tę odpowiada pozwany jako przewoźnik z mocy art. 17 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR).W toku procesu "Warta", jako ubezpieczyciel pozwanego "Pekaesu", wypłaciła powódce kwotę 226.025 zł stanowiącą równowartość 23.807,43 franków francuskich według kursu walut z dnia wypłaty.W zaistniałej sytuacji "Animex" wniósł o umorzenie postępowania w zakresie roszczenia głównego co do kwoty 226 025 zł, podtrzymując żądanie zasądzenia kwoty 31.912 zł tytułem pretensji głównej oraz w zakresie odsetek i kosztów postępowania. Podniósł, że zgłaszając reklamację do przewoźnika dokonał obciążenia go według obowiązującego wówczas kursu i gdyby przewoźnik natychmiast uregulował należność powód otrzymałby 257.937 zł.Sąd Wojewódzki w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 grudnia 1981 r., uwzględnił powództwo w ograniczonym zakresie zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 31 912 zł z odsetkami od dnia 21.I.1981 r. do dnia zapłaty, odsetki od kwoty 226.025 zł od dnia 21.I.1981 r. do dnia 2.III.1982 r. i koszty procesu; umorzył postępowanie co do kwoty 226.025 zł.Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji "Warta" występujące w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego zaskarżyło powyższy wyrok w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda kwotę 31.912 zł z odsetkami i wniosło o jego zmianę w tym zakresie przez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu. Jako podstawę rewizji wskazało obrazę prawa materialnego i naruszenie przepisów procesowych wywodząc, że przepis art. 363 § 2 k.c. nie może mieć zastosowania do kursów walutowych, które z mocy przepisów dewizowych, a więc administracyjnoprawnych muszą być stosowane. Zarzuciło, że sprawa stosowania kursów walutowych jest dziedziną prawa administracyjnego i nie leży w gestii sądów rozpoznających sprawy cywilne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sprawa stosowania kursów walutowych, a więc przeliczenia należności opiewającej w walucie obcej na pieniądze (środki płatnicze) obowiązujące w Polsce rzeczywiście wykracza poza zakres właściwości sądu rozpoznającego sprawę cywilną, jednakże to zagadnienie w sprawie nie występuje. Przedmiotem bowiem sporu i rozstrzygnięcia nie jest to, według jakiego kursu ma nastąpić przeliczenie odszkodowania ustalonego we frankach francuskich, lecz z jakiej daty kurs winien stosować sąd orzekający o odszkodowaniu i jego wysokości.Sąd I instancji zastosował kurs obowiązujący w czasie, gdy strona powodowa zgłosiła roszczenie do strony pozwanej, dotyczące wierzytelności już wówczas wymagalnej. To stanowisko Sądu jest zgodne z zasadą wyrażoną w art. 363 § 2 k.c., który to przepis stanowi, że jeżeli naprawienie szkody (a w sprawie niniejszej chodzi o należność z tego tytułu) ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania.W sprawie zachodzą jednak szczególne okoliczności, nakazujące stosować inne zasady. Szkoda powstała w międzynarodowym transporcie drogowym i mimo że obie strony są polskimi osobami prawnymi, ustalenie jej wysokości i stosowanie kursu walut muszą być rozstrzygane przy zastosowaniu postanowień wiążącej strony Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) - załącznik do Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 tej Konwencji stosuje się ją do wszelkich umów o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, "niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach". Kwestię stosowania kursu rozstrzyga w tym wypadku jednoznacznie art. 27 ust. 2 Konwencji stanowiąc, że "jeżeli dane służące za podstawę do obliczenia odszkodowania nie są wyrażone w walucie państwa, gdzie żąda się zapłaty, przeliczenia dokonuje się według kursu dnia i miejsca wypłaty odszkodowania.Skoro w sprawie niniejszej wypłacono stronie powodowej odszkodowanie ustalone na 23.807,43 franków francuskich według kursu obowiązującego w dniu wypłaty, to powódka nie może żądać dalszej kwoty. Otrzymała ona bowiem w takiej sytuacji pełną równowartość szkody, a za opóźnienie w wypłacie zasądzono na jej rzecz odsetki.Powyższe względy prowadzą do wniosku, że w świetle art. 27 ust. 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CRM) - załącznik do Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 - poszkodowanemu, który otrzymał odszkodowanie za szkodę w towarze poniesioną w międzynarodowym transporcie drogowym ustaloną w walucie obcej - obliczone w złotych polskich według kursu obowiązującego w dniu wypłaty, nie przysługuje dalsze odszkodowanie. W szczególności, nie przysługuje mu prawo do odszkodowania obliczonego według kursu walut obowiązującego w dniu zgłoszenia pozwanemu roszczenia o wynagrodzenie szkody.Wychodząc z powyższych przesłanek Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej stronie powodowej kwotę 31.912 zł z odsetkami i w tym zakresie oddalił powództwo. O kosztach przysługujących interwenientowi ubocznemu orzekł zgodnie z art. 98, 99 i 107 zd. 3 k.p.c.