III PZP 33/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Szymańska, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, B. Bijowskim, w sprawie z wniosku Jerzego G. przeciwko Urzędowi Wojewódzkiemu w Poznaniu o przywrócenie do pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 19 lipca 1982 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 kwietnia 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy powierzenie zarządu majątkiem związku zawodowego, terenowo właściwemu wojewodzie, zgodnie z § 3 ust. 2 zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie zawieszenia działalności związków zawodowych i niektórych organizacji społecznych na czas obowiązywania stanu wojennego (M.P. Nr 30, poz. 273), obejmuje upoważnienie do wypowiedzenia umowy o pracę etatowemu pracownikowi Zarządu Regionu tego związku?"powziął następującą uchwałę:Organy obejmujące w zarząd majątek związków zawodowych - na czas zawieszenia działalności związków zawodowych - są uprawnione do rozwiązywania umów o pracę z osobami zatrudnionymi przez związki zawodowe (§ 3 ust. 2 i 5 zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie zawieszenia działalności związków zawodowych i niektórych organizacji społecznych na czas obowiązywania stanu wojennego - M.P. Nr 30, poz. 273). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego: wnioskodawcy zatrudnionemu w Zarządzie Związku Zawodowego Region "Wielkopolska" w charakterze radcy prawnego, doręczono w dniu 27 lutego 1982 r. wypowiedzenie umowy o pracę z tym, że rozwiązanie umowy nastąpi w dniu 31 maja 1982 r.Wypowiedzenia umowy o pracę dokonał zarządca majątku związkowego, dla zapobieżenia - jak wyjaśnił - rozdysponowania całego majątku związku na wypłatę wynagrodzeń pracownikom nie świadczącym pracy.Zdaniem Okręgowego Sądu, § 3 zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów (bliżej określonego w sentencji) wyraźnie nie rozstrzyga uprawnień wojewody lub ustanowionego pełnomocnika do wypowiadania umowy o pracę pracownikom zarządów zawieszonych związków zawodowych. Nie rozwiązuje także problemu § 6 powołanego zarządzenia nr 51, w którym przewidziano możliwość powierzenia osobom zatrudnionym przez związki zawodowe innej pracy przez sprawujących zarząd majątkiem związku, a gdyby powierzenie pracy w tym trybie było niemożliwe, pracownik podejmuje pracę zgodnie ze skierowaniem terenowego organu administracji państwowej. W świetle tych przepisów wyłania się wątpliwość przytoczona w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Artykuł 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) upoważnił Prezesa Rady Ministrów do zawieszenia działalności związków zawodowych, a także unormowania sposobu postępowania z majątkiem tych związków.W myśl § 3 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Rady Ministrów - wymienionego wyżej - majątek związków zawodowych w celu jego zabezpieczenia na czas zawieszenia działalności tych związków obejmuje w zarząd: znajdujący się na terenie zakładu pracy kierownik danej jednostki organizacyjnej, a znajdujący się poza zakładami pracy - właściwy terenowo wojewoda.Zakres korzystania z objętego w zarząd majątku związków zawodowych - na czas zawieszenia ich działalności - określony został w zdaniu pierwszym powołanego wyżej § 3 ust. 5 zarządzenia nr 51. W myśl tego przepisu organy obejmujące w zarząd majątek związków zawodowych mogą korzystać z niego w granicach nie przekraczających zwykłego zarządu. Organ sprawujący zarząd majątkiem związkowym nie może więc w ramach sprawowanego zarządu dokonać uszczuplenia lub zbycia objętego majątku.Natomiast zgodnie ze zdaniem drugim wspomnianego przepisu organy obejmujące w zarząd majątek związkowy obowiązane są dokonywać wszelkich czynności, które okażą się niezbędne dla zachowania majątku w stanie nie pogorszonym.Z powyższego wynika, że wymieniony przepis nakłada na organy sprawujące zarząd objętym majątkiem związkowym obowiązek podejmowania wszelkich czynności, które są konieczne dla przeciwdziałania uszczupleniu tego majątku.Nie budzi wątpliwości, że utrzymywanie stosunku pracy z pracownikami zarządów związków zawodowych, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, w sytuacji gdy od 13 grudnia 1981 r. pracownicy ci nie wykonują żadnych obowiązków pracowniczych, prowadzić musi do uszczuplenia objętego w zarząd majątku związkowego. Organ sprawujący zarząd majątkiem związkowym nie może zaprzestać wypłaty wynagrodzenia wymienionym pracownikom z uwagi na przepis art. 81 § 1 k.p.W takiej sytuacji, dokonanie przez organ sprawujący zarząd majątkiem związkowym wypowiedzenia umowy o pracę pracownikom zarządów zawieszonych związków zawodowych jest czynnością wynikającą z powyższego obowiązku ochrony tego majątku, ciążącego na zarządcy majątku związkowego.Podkreślić przy tym należy, że umocowanie do działania organów, obejmujących na czas zawieszenia w zarząd majątek związków zawodowych oparte jest na wymienionych wyżej przepisach.Jak wyżej podkreślono § 3 ust. 5 zarządzenia nr 51 nakazuje organom sprawującym zarząd majątkiem związkowym podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych dla zachowania tego majątku w stanie niepogorszonym. W przepisie tym mieści się więc upoważnienie m.in. do rozwiązywania umów o pracę z osobami zatrudnionymi przez zarządy zawieszonych związków zawodowych, skoro czynności te zmierzają do zachowania majątku związków zawodowych w stanie niepogorszonym.Stwierdzić należy, że - wbrew odmiennemu poglądowi Okręgowego Sądu - § 6 zarządzenia nr 51 nie normuje trybu rozwiązywania umów o pracę z pracownikami zarządów związków zawodowych, a stanowi jedynie instrukcję w przedmiocie postępowania organów sprawujących zarząd majątkiem związków zawodowych z osobami zatrudnionymi przez związki zawodowe.Oczywiste jest, że podjęcie przez pracownika innej pracy - zgodnie ze skierowaniem terenowego organu administracji państwowej - musi poprzedzić rozwiązanie umowy o pracę ze związkiem zawodowym.Jeżeli więc organ sprawujący zarząd majątkiem związków zawodowych nie ma możliwości powierzenia osobie zatrudnionej przez związki zawodowe innej pracy, uprawniony jest wypowiedzieć tej osobie umowę o pracę, aby umożliwić jej uzyskanie z terenowego organu administracji państwowej skierowania do odpowiedniej pracy. W każdym razie okoliczność, że w myśl § 6 ust. 1 zarządzenia nr 51 organ sprawujący zarząd majątkiem związków zawodowych może osobie zatrudnionej przez związki na podstawie art. 81 § 3 k.p. powierzyć wykonywanie stosownej pracy, nie przekreśla jego uprawnień do wypowiedzenia umowy o pracę takiej osobie, jeżeli nie ma możliwości powierzenia jej odpowiedniej pracy. Uprawnienie do rozwiązywania umów o pracę z tymi osobami wynika bowiem, jak wyżej podkreślono, z § 3 ust. 5 cytowanego zarządzenia.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści jak w sentencji.